Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 1137

w sprawie wstrzymania budowy terminalu w Koroszczynie na granicy polsko-białoruskiej

   Odpowiadając na interpelację pana posła Stanisława Steca w sprawie wstrzymania budowy terminalu w Koroszczynie na granicy polsko-białoruskiej, przysłaną przy piśmie nr SPS-0202-1137/98 z dnia 20 listopada 1998 r., uprzejmie informuję, co następuje.

   1. Terminal w Koroszczynie został zlokalizowany w odległości ok. 5 km od przejścia granicznego z Republiką Białoruś w Kukurykach. Taka lokalizacja wymaga zastosowania dodatkowych zabezpieczeń w postaci oświetlenia, ogrodzenia (ok. 14 km), systemu stałej obserwacji w celu zapewnienia skuteczności sprawowania kontroli celnej i dozoru celnego, co w konsekwencji powoduje konieczność poniesienia zwiększonych nakładów ze strony skarbu państwa.

   2. Usytuowaniu terminalu nie towarzyszą rozwiązania komunikacyjne, umożliwiające połączenie go z projektowaną autostradą A-2. Należy podkreślić, że przy budowie terminalu całkowicie pominięto sprawę obsługi ruchu osobowego i towarowego w powiązaniu z projektowaną autostradą.

   3. Nie dokonano rozdziału części wjazdowej od wyjazdowej przejścia, co będzie sprzyjać popełnianiu przestępstw celnych.

   4. Połączenie części komercyjnej z odprawową terminalu może sprzyjać działalności przemytniczej. Dodatkowe ogrodzenie oraz dodatkowe punkty kontroli celnej dla osób fizycznych wchodzących na teren terminalu w niewielkim stopniu ograniczą jej zakres.

   5. Bezpośrednie sąsiedztwo części odprawowej terminalu (ok. 18 ha powierzchni stanowiącej własność skarbu państwa) z magazynami, punktami usługowymi, motelami (ok. 28 ha powierzchni) umożliwi manipulowanie towarem celnym przed i po jego skontrolowaniu przez służby celne.

   6. W II i III kw. br. została przeprowadzona kontrola skarbowa w Zarządzie Drogowych Przejść Granicznych (ZDPG) w Białej Podlaskiej. Przedmiotem kontroli była działalność zarządu w latach 1995-1997, ze szczególnym uwzględnieniem wydatkowania środków budżetowych na realizację inwestycji, w tym przede wszystkim na inwestycję centralną pn. Terminal samochodowy w Koroszczynie. Z ustaleń kontroli wynika, że zarówno kierownictwo Zarządu Drogowych Przejść Granicznych, jak i sprawujący nadzór nad działalnością zarządu, podejmując decyzję o wydatkowaniu środków budżetowych nie zabezpieczyli interesów skarbu państwa. Nieprawidłowości zostały stwierdzone zarówno w prowadzonej przez zarząd działalności inwestycyjnej na przejściach granicznych, jak i działalności bieżącej. W latach 1995-1997 z ogólnej kwoty 36,3% środków, tj. 24 149 478 zł zostało wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, co stanowi naruszenie dyscypliny budżetowej. Inwestycje na drogowych przejściach granicznych w badanym okresie nie były odpowiednio przygotowane przez ZDPG, nieprawidłowe były także ich realizacja i rozliczenia końcowe. Najpoważniejsze nieprawidłowości stwierdzone zostały w toku realizacji terminalu samochodowego w Koroszczynie.

   Nieprawidłowości dotyczyły w szczególności:

   a) nieuregulowania statusu prawnego terenów przeznaczonych na budowę terminalu,

   b) braku aktualnej i prawidłowo opracowanej dokumentacji projektowo-kosztorysowej, co uniemożliwiło opracowanie rzetelnych planów finansowania i realizacji inwestycji oraz terminowego jej zakończenia,

   c) niekorzystnego dla skarbu państwa ustalenia zasad finansowania kosztów budowy terminalu,

   d) braku należytego zabezpieczenia interesów skarbu państwa przy powierzaniu obowiązków inwestora zastępczego, a także braku kontroli i nadzoru ze strony Zarządu Drogowych Przejść Granicznych nad sposobem zlecania robót oraz wydatkowaniem środków budżetowych,

   e) powierzenia przez ZDPG funkcji inwestora zastępczego budowy części budżetowej terminalu bez zachowania obligatoryjnego trybu przetargu, co stanowi naruszenie trybu, form i zasad określonych w ustawie z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych i jest zarazem naruszeniem dyscypliny budżetowej,

   f) nieuwzględnienia stanowiska Straży Granicznej i służb celnych, co praktycznie uniemożliwia wykorzystanie terminalu do przeprowadzania odpraw granicznych i celnych.

   W wyniku kontroli ujawniono straty skarbu państwa na kwotę co najmniej 14 055 256 zł, które spowodowane zostały:

   a) niekorzystnie zawartą umową dotyczącą zasad finansowania kosztów budowy terminalu - straty wynoszą co najmniej 10 335 813 zł,

   b) dokonanymi wypłatami nienależnych wynagrodzeń na kwotę 3 719 443 zł z tytułu niekorzystnie zawartych umów z wykonawcami robót.

   Niezależnie od powyższego ustalono, że z budżetu sfinansowano budowę sieci infrastruktury technicznej służącej części budżetowej i komercyjnej terminalu o wartości co najmniej 13 858 267 zł, z czego część powinna być zrefundowana przez inwestora części komercyjnej terminalu.

   Inwestycja w Koroszczynie nie jest zakończona. Finansowanie tej inwestycji zostało wstrzymane, a na wniosek premiera z października br. rozpoczęła się kontrola Najwyższej Izby Kontroli.

   Stwierdzić należy, że inwestycja ta została zlokalizowana i zaprojektowana w sposób ułatwiający popełnianie przestępstw celnych i dewizowych oraz w sposób utrudniający lub uniemożliwiający wykonanie zadań administracji celnej i Straży Granicznej.

   Podsekretarz stanu

   Jan Wojcieszczuk

   Warszawa, dnia 14 grudnia 1998 r.