Odpowiedź ministra spraw wewnętrznych i administracji

na interpelację nr 1227

w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa w pociągach i na terenach PKP

   W odpowiedzi na interpelację nr 1227 z dnia 16 grudnia 1998 r. pana posła Wiktora Osika w sprawie likwidacji kolejowych komisariatów Policji oraz stanu bezpieczeństwa w pociągach i na terenach PKP przedkładam następujące wyjaśnienia.

   Nowelizacja ustawy o Policji z dnia 6 kwietnia 1990 r., które weszła w życie z dniem 1 stycznia 1999 r. (DzU z 1998 r. nr 106, poz. 668) w art. 8 ust. 1 dopuszcza wprowadzenie innych niż dotychczas form i metod realizacji ustawowych obowiązków Policji w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i porządku publicznego, w tym także w środkach komunikacji i transportu. Intencją organizatorów nowej struktury Policji jest utworzenie bardziej efektywnych jednostek organizacyjnych, zmniejszenie kosztów ich utrzymania oraz polepszenie zarządzania poszczególnymi służbami.

   Zgodnie z założonymi celami zadania spoczywające na Policji nie ulegną zmianie, natomiast małe etatowo i niezbyt wydajne jednostki, z mocy obowiązujących przepisów, zostaną zlikwidowanie do 31 grudnia 2000 r. Z inicjatywą likwidacji lub utworzenia jednostki występuje właściwy terytorialnie komendant wojewódzki Policji, który jest odpowiedzialny za takie zorganizowanie pracy jednostki, aby zapewnione było optymalne wykorzystanie posiadanych sił i środków zwalczania i zapobiegania przestępczości.

   W przypadkach opisanych w interpelacji likwidacja komisariatów w Siedlcach, Mińsku Mazowieckim i Łukowie nastąpiła w wyniku wniosku komendanta Policji w Siedlcach, co było podyktowane wypracowaną koncepcją funkcjonowania Komendy Wojewódzkiej Policji dla woj. mazowieckiego. Prośba o likwidację komisariatów w Siedlcach i Łukowie została zaakceptowana przez przewodniczącego Zespołu ds. wdrożenia reformy administracji publicznej w Komendzie Wojewódzkiej Policji dla woj. mazowieckiego, natomiast likwidację KKP w Łukowie uzgodniono z komendantem wojewódzkim w Lublinie. Uwolnione stanowiska etatowe mają zostać włączone do komend powiatowych Policji i wzmocnić w szczególności piony prewencji.

   Podniesiony przez pana posła problem pobierania wysokich czynszów za lokale udostępnione Policji nie w każdym wypadku odpowiada rzeczywistości. Według posiadanych przez MSWiA informacji część dzierżawców utrzymuje opłaty na możliwie najniższym poziomie i dla większości jednostek Policji nie stanowią one przeszkody. Pragnę podkreślić, że wielu przedstawicieli pionu infrastruktury PKP, którzy zarządzają nieruchomościami na terenie sieci kolejowej, wykazuje daleko idące zrozumienie dla warunków lokalowych, w jakich pracują policjanci, co m.in. wyraża się w nieodpłatnym wykonywaniu szeregu prac remontowo-inwestycyjnych. Niestety, istnieją również niechlubne wyjątki, np. na terenie woj. kujawsko-pomorskiego.

   Odnosząc się do stanu bezpieczeństwa w pociągach i na obszarach kolejowych, należy podkreślić, że oprócz codziennych, rutynowych działań realizowanych przez istniejące komisariaty kolejowe, a także terenowe jednostki Policji oraz współdziałającą z nimi Straż Ochrony Kolei - od września 1998 r. wprowadzono w życie przygotowany uprzednio plan działań prewencyjnych i operacyjno-rozpoznawczych. Objęto nimi szlaki kolejowe relacji:

   - Terespol-Kunowice (kraje b. ZSRR-Niemcy);

   - Warszawa-Kuźnica Białostocka (Litwa, Łotwa);

   - Warszawa-Zebrzydowice (Austria-Czechy);

   - Warszawa-Wrocław-Międzylesie.

   Zastosowane przedsięwzięcia przyniosły już widoczne efekty. Obecność umundurowanych patroli w zagrożonych pociągach, poparta działaniami rozpoznawczymi, spowodowała na wielu szlakach spadek przestępstw. Zaobserwowano także przeniesienie działalności przestępczej na inne kierunki.

   W celu usprawnienia trybu zgłaszania przez pokrzywdzonych cudzoziemców o popełnionych na ich szkodę przestępstwach wprowadzono do użytku specjalny formularz zgłoszeniowy w trzech wersjach językowych, który po wypełnieniu, po zaistnieniu zdarzenia, trafia za pośrednictwem obsługi konduktorskiej PKP lub SOK do najbliższej jednostki Policji. Opracowano także i rozpowszechniono w pociągach ulotkę z informacjami o sposobach unikania zagrożeń w czasie podróży i wskazówki o typowych zasadach postępowania w razie zaistnienia przestępstwa w pociągu.

   Na podkreślenie zasługuje także rozwijająca się współpraca pomiędzy Komendą Policji a zarządami spraw wewnętrznych ds. kolejowych: Rosji, Białorusi i Ukrainy w zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości w pociągach międzynarodowych przejeżdżających przez terytoria tych państw, która polega m.in. na wymianie informacji i organizowaniu wspólnych działań. Problem ochrony podróżnych omówiono na międzynarodowej naradzie roboczej zorganizowanej przez KGP w Legionowie w dniach 30-31 marca 1998 r. z udziałem przedstawicieli wymienionych państw. Realizowane przedsięwzięcia operacyjno-prewencyjne będą trwać nadal, ich efekty będą bieżąco analizowane pod kątem rzeczywistej skuteczności, a następnie korygowane, w zależności od zmieniającego się zagrożenia. Planuje się również dokonać szczegółowego ustalenia zasad współpracy jednostek Policji i Straży Ochrony Kolei celem efektywniejszego wykorzystania sił i środków dla poprawy bezpieczeństwa na obszarach kolejowych.

   Nowe struktury Policji będą nadal modyfikowane stosownie do potrzeb. Natomiast pozostaje mieć nadzieję, że funkcjonujące w nowych ramach administracyjnych i kompetencyjnych lokalne społeczności będą poprzez swoje władze samorządowe odgrywać istotną rolę w szybszym i bardziej elastycznym reagowaniu na pojawiające się zagrożenia bezpieczeństwa porządku publicznego.

   Minister

   Janusz Tomaszewski

   Warszawa, dnia 15 stycznia 1999 r.