Odpowiedź ministra skarbu państwa

na interpelację nr 251 posła Stanisława Pawlaka

w sprawie sprzedaży udziałów właścicielskich skarbu państwa w Banku Gospodarki Żywnościowej SA

   Udzielając odpowiedzi na interpelację pana posła Stanisława Pawlaka w sprawie sprzedaży udziałów właścicielskich skarbu państwa w Banku Gospodarki Żywnościowej SA, pragnę podkreślić kilka kwestii jednoznacznie określających tryb postępowania przy dalszych przekształceniach własnościowych tego banku.

   Ministerstwo Skarbu Państwa przygotowując strategię przekształceń własnościowych BGŻ SA stosuje się do zapisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o restrukturyzacji banków spółdzielczych i Banku Gospodarki Żywnościowej oraz o zmianie niektórych ustaw (DzU nr 80, poz. 369), która w aktualnym brzmieniu ogranicza ilość możliwych wariantów prywatyzacyjnych.

   Przepis art. 18 ustawy wymienia krąg akcjonariuszy BGŻ SA w następujący sposób:

   - obecni akcjonariusze:

   1) skarb państwa reprezentowany przez ministra skarbu państwa;

   2) banki regionalne;

   - potencjalni akcjonariusze:

   1) międzynarodowe organizacje finansowe;

   2) krajowe lub zagraniczne osoby prawne.

   Potencjalni akcjonariusze nie mogą objąć łącznie więcej niż 24% akcji dających prawo głosu na walnym zgromadzeniu (art. 18 ust. 3)

   Zgadzam się z panem posłem, że należy dokonać zmian w ww. ustawie, zwłaszcza w kierunku dostosowania BGŻ SA do gospodarki rynkowej oraz w kontekście jego sytuacji finansowej przedstawionej poniżej.

   Już w trakcie prac legislacyjnych nad ustawą m.in. NBP wskazywał na zagrożenia wiążące się z łączeniem procesu restrukturyzacji BGŻ SA i procesu restrukturyzacji banków spółdzielczych. Zasadnicze znaczenie miał fakt, że wiodącą rolę w procesie restrukturyzacji powierzono BGŻ SA, który osiągał gorsze wyniki finansowe niż banki spółdzielcze. W efekcie czteroletniego okresu obowiązywania ustawy powstała następująca sytuacja:

   - istnieją dwie konkurujące ze sobą struktury spółdzielcze, tj. Krajowa Grupa Banków Spółdzielczych oraz banki spółdzielcze zrzeszone w Banku Unii Gospodarczej SA oraz w Gospodarczym Banku Południowo-Zachodnim SA,

   - realizacja programu naprawczego wpłynęła na sposób wykonywania przez BGŻ SA roli banku krajowego, co spowodowało spowolnienie procesu tworzenia krajowej grupy banków spółdzielczych i w efekcie opóźnienie tworzenia banków regionalnych; opóźnienia w regulacji zasad funkcjonowania zrzeszenia krajowego oraz nie przekształcono BGŻ SA w bank hurtowy.

   Zgodnie z obowiązującą ustawą banki regionalne miały obejmować akcje BGŻ SA. Jednocześnie ustawa wyraźnie dopuszcza przejmowanie akcji pod warunkiem osiągnięcia przez BGŻ SA 8%, a przez banki regionalne 6% pokrycia funduszami własnymi aktywów banku ważonych ryzykiem. Tymczasem banki regionalne dysponują niskimi funduszami własnymi, a znaczna część ich kapitałów podstawowych nie jest opłacona. W zdecydowanej większości banków regionalnych, a również dotyczy to BGŻ SA, kwoty otrzymanych odsetek od obligacji przewyższają wyniki netto, co wskazuje na zasadnicze znaczenie zaangażowania środków publicznych dla funkcjonowania ww. banków. Poniżej prezentuję tabelaryczne zestawienie wyników:

Banki

Wynik Netto

Odsetki od obligacjirestrukturyzacyjnych

Bałtycki BR SA

7789,23

13510,74

Dolnośląski BR SA

8835,57

16540,79

Gosp. Bank Wielkopolski

17531,11

25580,54

Lubelski BR SA

4898,25

7201,93

Małopolski BR SA

15354,23

11119,26

Mazowiecki BR SA

11495,48

14124,86

Pomorsko-Kujawski BR SA

9447,48

9221,09

Warmińsko-Mazurski BR SA

6227,14

6663,49

Razem

81578,49

103962,70

BGŻ SA

402068,39

761931,03

   Dotychczasowe zaangażowanie skarbu państwa w proces restrukturyzacji BGŻ SA, jak również pomoc udzielana bankom regionalnym, w takich formach, jak obligacje, nisko oprocentowane pożyczki, preferencje podatkowe, zwolnienia z odprowadzania rezerw obowiązkowych, zamknęła się kwotą około 1 mld USD.

   Wyniki finansowe za 1997 r. pokazują, że w dalszym ciągu bank nie spełnia podstawowego warunku działalności bankowej, tj. osiągnięcia współczynnika wypłacalności na poziomie 8%. Aktualny wskaźnik wypłacalności BGŻ SA wynosi 3%, a jego deficyt kapitałowy osiągnął poziom 340 mln zł. Skarb państwa nie posiada warunków do dalszego dofinansowywania BGŻ SA.

   W najbliższym czasie MSP nie planuje procesu prywatyzacji BGŻ SA, bowiem pozyskanie inwestora dla tego banku w jego sytuacji finansowej jest wątpliwe, a ponadto nie zgłaszają się podmioty zainteresowane zakupem akcji BGŻ SA. W związku z zaistniałą sytuacją trwają prace nad nowelizacją ustawy w kierunku wzmocnienia konkurencyjności BGŻ SA. Według wspólnej opinii Ministerstwa Finansów i Narodowego Banku Polskiego na dalszą restrukturyzację BGŻ SA potrzebne jest dodatkowe zasilenie kapitałowe w wysokości co najmniej 100 mln USD.

   Należy podkreślić, że BGŻ SA potrzebuje dokapitalizowania, które umocni jego pozycję na polskim rynku bankowym. Na prośbę zarządu banku Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju złożył propozycję dokapitalizowania BGŻ SA, która jest konsultowana z władzami banku. W swojej propozycji EBOR zobowiązał się również do dokapitalizowania całego sektora banków spółdzielczych. Chciałbym podkreślić, że ewentualna realizacja propozycji EBOR nie będzie oznaczać odsprzedaży akcji BGŻ SA, natomiast wniesienie kapitału do BGŻ SA pozwoli na jego skuteczne funkcjonowanie na rynku i restrukturyzację, co w jego sytuacji jest koniecznością. Równolegle trwają prace na skonstruowaniem optymalnego wariantu transformacji sektora banków spółdzielczych.

   Minister

   Emil Wąsacz

   Warszawa, dnia 27 marca 1998 r.