Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2869

w sprawie przekazywania środków finansowych z urzędów skarbowych na rzecz gmin na przykładzie gminy Częstochowa

   W związku z przesłaną interpelacją pani poseł Ewy Janik, nr SPS-0202-2869/99, uprzejmie przedkładam następujące wyjaśnienia.

   Zgodnie z ustawą z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983, z późn. zm.) - dochodem budżetu gminy jest udział w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 27,6% wpływów z tego podatku od osób zamieszkałych na terenie gminy (art. 3 pkt 3a), budżetu powiatu - udział w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 1% wpływów z tego podatku od osób zamieszkałych na terenie powiatu (art. 8 pkt 1), budżetu samorządu województwa - udział w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 1,5% wpływów z tego podatku od osób zamieszkałych na terenie województwa (art. 11 pkt 1 ppkt a).

   Udziały jednostek samorządu terytorialnego we wpływach z ww. podatku podlegają przekazaniu z centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa na rachunki właściwych budżetów jednostek samorządu terytorialnego w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym podatek wpłynął na rachunek urzędu skarbowego (art. 15 ust. 2 ww. ustawy). Jeżeli dochody z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych, zrealizowane na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, nie zostaną przekazane w określonych ustawowo terminach, jednostkom przysługują odsetki w wysokości ustalonej dla zaległości podatkowych.

   W celu zapewnienia terminowości przekazywania jednostkom samorządu terytorialnego udziałów we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych z centralnego rachunku bieżącego budżetu państwa Ministerstwo Finansów ustaliło następujący sposób postępowania:

   - urzędy skarbowe składają do izb skarbowych sprawozdania o wpływach w podatku dochodowym od osób fizycznych, wg stanu na dzień 25 poprzedniego miesiąca, w terminie do drugiego roboczego dnia następnego miesiąca,

   - izby skarbowe do trzeciego dnia roboczego następnego miesiąca przekazują do Ministerstwa Finansów zbiorcze sprawozdania o wpływach podatku dochodowego od osób fizycznych z podległych urzędów skarbowych,

   - w tym samym dniu Ministerstwo Finansów zestawia otrzymane z izb skarbowych dane o wpływach z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, wg stanu na dzień 25 poprzedniego miesiąca, i doszacowuje wpływy z tego podatku na pozostałe dni - od 26 do końca miesiąca - na podstawie danych NBP o wpływach dziennych.

   Następnie Ministerstwo Finansów wylicza dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego udziały we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiąc poprzedni i niezwłocznie przekazuje do Narodowego Banku Polskiego odpowiednie wykazy zawierające kwoty udziałów dla gmin za dany miesiąc, zaś dla powiatów i samorządów województw wystawia stosowne przelewy samodzielnie.

   Należy zaznaczyć, że sprawozdania o wpływach z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych wykazywane są w kwotach narastających od początku roku, co umożliwia wyrównanie w następnym miesiącu ewentualnych nieścisłości powstałych przy zastosowaniu ww. rozwiązania.

   Ponadto minister finansów, ustalając datę uruchomienia stosownych środków, bierze pod uwagę układ kalendarzowy dni wolnych od pracy oraz dni świątecznych.

   Zastosowanie tego trybu działania pozwoliło dotychczas na terminowe przekazywanie samorządom udziałów we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, że minister finansów każdego roku przekazuje gminom (a od 1999 r. również powiatom i województwom samorządowym) informację o planowanej kwocie ich udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych. Informacja ta nie ma charakteru dyrektywnego, a jedynie informacyjno-szacunkowy, ponieważ dochody podatkowe planowane są w budżecie państwa na podstawie szacunków i prognoz. Natomiast realizacja dochodów może być inna niż podany plan z powodów, na które minister finansów nie ma bezpośredniego wpływu. Faktyczne dochody gmin z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych mogą być zatem także większe lub mniejsze od tych wielkości, które wynikają z informacji podanej przez ministra finansów.

   Realizacja dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych nie przebiega w ciągu roku równomiernie, w jednakowych wielkościach miesięcznych. Dlatego też przekazywane samorządom co miesiąc udziały w tym podatku mogą być w poszczególnych miesiącach zróżnicowane. Specyfiką podatku dochodowego od osób fizycznych, który jest podatkiem progresywnym, jest fakt, iż wpływy z tego podatku w okresie pierwszego półrocza są niższe (początkowo zaliczki na podatek płacone są w wysokości 19% i dopiero po przekroczeniu przez podatnika określonych progów dochodów zaliczki opłacane są w wysokości 30%, a następnie 40%). Ponadto w I półroczu dokonywane są zwroty nadpłat powstałych w roku poprzednim. W II półroczu danego roku wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych wzrastają, w związku z czym również dochody gmin z tytułu udziału we wpływach z tego podatku są większe (dla potwierdzenia tego faktu gminy mogą dokonać analizy dochodów z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych otrzymywanych za kolejne miesiące w latach 1996-1998).

   Wysokość kolejnych rat udziału w podatku dochodowym od osób fizycznych uzależniona jest od wielkości wpływów z tego podatku za dany miesiąc w skali całego kraju. Dochody budżetów gmin z tytułu udziału we wpływach z ww. podatku za poszczególne miesiące są bowiem realizowane w analogicznym stopniu jak dochody budżetu państwa z tego tytułu.

   W przypadku gdy budżet państwa uzyskuje niższe dochody, niż planowano z tego tytułu, nie może być mowy o zrekompensowaniu z budżetu państwa powstałego niedoboru w budżetach samorządów. Zgodnie bowiem z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 nie ma podstaw do podjęcia działań zmierzających do zapewnienia gminom realizacji planowanych dochodów z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych. Konsekwentnie w sytuacji gdy dochody jednostek samorządu terytorialnego z tego tytułu będą wyższe od planowanych, nie będą podejmowane działania zmierzające do ich obniżenia.

   Przepisy ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 nie zobowiązują ministra finansów do przekazywania w określonych terminach konkretnych kwot z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych. Natomiast samorządy, analizując rozkład w czasie wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych w poprzednich latach, mogą odpowiednio ujmować te dochody w swoich harmonogramach. W razie konieczności zarządy gmin (powiatów, województw) mogą korygować harmonogramy dochodów i wydatków.

   Wielkości rat i terminy przekazania miastu Częstochowa dochodów z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych (uzyskiwanych jako gmina i jako miasto na prawach powiatu) przedstawia poniższe zestawienie.

Wyszczególnienie

Data przelewu

Udział "gminny"(w złotych)

Udział "powiatowy"(w złotych)

za styczeń 1999 r.

9.02.1999 r.

6.222.677

236.851

za luty 1999 r.

9.03.1999 r.

4.005.735

152.468

za marzec 1999 r.

8.04.1999 r.

3.335.695

137.098

za kwiecień 1999 r.

6.05.1999 r.

4.586.081

177.984

za maj 1999 r.

9.06.1999 r.

4.123.989

160.050

za czerwiec 1999 r.

8.07.1999 r.

2.746.335

106.584

za lipiec 1999 r.

9.08.1999 r.

3.505.407

136.043

za sierpień 1999 r.

9.09.1999 r.

5.484.040

212.833

za wrzesień 1999 r.

7.10.1999 r.

5.574.895

216.359

za październik 1999 r.

9.11.1999 r.

5.656.044

219.509

Razem za 10 miesięcy

-

45.240.898

1.755.779

Plan MF na 1999 r.

-

58.456.508

2.268.671

% wykonania planu

-

77,4%

77,4%

   Drugim źródłem dochodów gmin, realizowanym przez organy podatkowe, jest 5% udziału wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, posiadających siedzibę na terenie gminy.

   Zgodnie z § 4 rozporządzenia ministra finansów z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu rozliczeń udziałów gmin i województw we wpływach z podatku dochodowego od osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej (DzU nr 164, poz. 1180) urząd skarbowy przekazuje gminie należny im udział nie później niż w terminie 20 dni po dniu, w którym podatek wpłynął na rachunek urzędu skarbowego.

   W okresie styczeń - październik br. z tego tytułu urzędy skarbowe w Częstochowie (I i II Urząd Skarbowy) przekazały gminie kwotę 1724 tys. zł.

   Stanowiące w całości dochody gminy, pobierane przez urzędy skarbowe (w okresie styczeń - październik br.) zostały przekazane na rzecz gminy Częstochowa w następujących kwotach:

   - opłata skarbowa - 9177 tys. zł,

   - karta podatkowa - 1932 tys. zł,

   - podatek od spadków i darowizn - 1332 tys. zł.

   Łącznie więc w okresie styczeń - październik br. gmina Częstochowa otrzymała, zgodnie z obowiązującymi przepisami, kwotę 59 405,5 tys. zł z tytułu podatków pobieranych przez organa podatkowe i stanowiące dochód gminy.

   Pragnę przy tym zwrócić uwagę na to, że organy podatkowe nie mają wpływu na wysokość planu dochodów własnych ustalonych w uchwale budżetowej gminy. Minister finansów w wytycznych do działania izb i urzędów skarbowych w zakresie realizacji polityki finansowej państwa zobowiązuje natomiast co roku urzędy skarbowe do udzielania zarządom gmin niezbędnej pomocy przy planowaniu dochodów z podatków i opłat, które realizują na rzecz gmin. Wyniki współpracy w tym zakresie zależą od środowisk lokalnych.

   Podsekretarz stanu

   Jan Rudowski

   Warszawa, dnia 10 grudnia 1999 r.