Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 3000

w sprawie realizacji rządowego projektu programu pobudzania eksportu

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pismo z 21 grudnia 1999 r., znak SPS-0202-3000/99, przedstawiam poniżej opracowaną wspólnie z Ministerstwem Finansów odpowiedź na interpelację posła Zdzisława Kałamagi w sprawie realizacji rządowego programu pobudzania eksportu.

   Ad pkt. 1, 2. 1. Przyjęty przez Radę Ministrów w maju 1997 r. program ˝Kierunki działań dla pobudzania eksportu˝ nie został w pełni zrealizowany m.in. ze względu na nierealność zawartych w nim terminów. Na ten fakt wskazuje również informacja Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli realizacji programu rządowego z maja 1997 r. pt. ˝Kierunki działań dla pobudzenia eksportu˝ z lipca 1999 r. Jedną z istotnych przyczyn takiej sytuacji było znaczne zmniejszenie środków na promocję eksportu w budżecie Ministerstwa Gospodarki.

   Mając na uwadze pogarszającą się sytuację w handlu zagranicznym Polski, Ministerstwo Gospodarki przeprowadziło w 1999 r. analizę dotychczasowego funkcjonowania instrumentów wspierania i promocji eksportu. Efektem tych prac jest dokument ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝ przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 4 sierpnia 1999 r. Jest on dopełnieniem wcześniejszych dokumentów rządowych określających podstawy polityki proeksportowej rządu: ˝Koncepcja średniookresowego rozwoju gospodarczego kraju do 2002 r˝, ˝Kierunki działań rządu wobec małych i średnich przedsiębiorstw do 2002 r.˝. Nakreślony w dokumencie ˝Ocena sytuacji i propozycje działań dla polepszenia sytuacji w handlu zagranicznym Polski˝ program przewiduje podjęcie w latach 1999-2002 szeregu działań, które powinny poprawić sytuację w polskim handlu zagranicznym - działań o charakterze traktatowym, promocyjnym oraz w zakresie finansowych instrumentów wspierania eksportu. Należy podkreślić, że część tych działań została zapoczątkowana lub przewidziana do realizacji w ramach programu ˝Kierunki działań dla pobudzania eksportu w 1997 r.˝.

   Wśród przewidzianych w ˝Ocenie...˝ przedsięwzięć o charakterze traktatowym są m.in.:

   - dostosowanie polskiego ustawodawstwa do ustawodawsta obowiązującego w Unii Europejskiej i współpraca dwustronna z krajami Unii Europejskiej,

   - realizacja zobowiązań liberalizacyjnych wynikających z przystąpienia Polski do OECD oraz ratyfikacja i wprowadzenie w życie porozumień wynegocjowanych w ramach WTO,

   - wypracowanie koncepcji udziału Polski w kolejnej rundzie negocjacji wielostronnych w ramach WTO,

   - przyjęcie zasad międzyresortowej współpracy w celu wypracowania stanowiska Polski wobec nowych interdyscyplinarnych tematów, takich jak: współzależność między handlem a inwestycjami, handlem a polityką konkurencji, handlem a ochroną środowiska, standardy pracy, zamówienia publiczne oraz handel za pośrednictwem Internetu,

   - opracowanie strategii udziału Polski w międzynarodowych systemach udzielania pomocy rozwojowej, z uwzględnieniem problematyki wspierania reform słabiej zaawansowanych państw regionu Europy Środkowowschodniej (np. Ukrainy) i traktowania preferencyjnego w handlu zagranicznym państw rozwijających się,

   - rozwój stosunków gospodarczych z krajami nienależącymi do Unii Europejskiej - koncentrowanie działań na rynkach uznanych za priorytetowe i ważne z punktu widzenia perspektyw rozwoju handlu, np. Federacja Rosyjska, Ukraina, Białoruś, państwa nadbałtyckie, kraje CEFTA, wybrane kraje kontynentu amerykańskiego, Azji i Afryki,

   - zawieranie umów o popieraniu i ochronie inwestycji z krajami, z którymi tych umów jeszcze nie podpisano, np. RPA, Libanem, Kubą i Koreą Płn., w sprawie których negocjacje są najbardziej zaawansowane.

   W ramach opracowanego wspólnie przez Ministerstwo Gospodarki oraz Ministerstwo Finansów ˝Programu wdrożenia finansowych instrumentów wspierania eksportu˝, stanowiącego część ˝Oceny ...˝, prowadzone są prace związane z usprawnieniem finansowych instrumentów wspierania eksportu, takich jak:

   - gwarantowane przez skarb państwa ubezpieczenia kredytów eksportowych,

   - dopłaty do oprocentowania kredytów eksportowych ze środków publicznych,

   - poręczenia i gwarancje na finansowanie przedsięwzięć proeksportowych,

   - rządowe kredyty na eksport towarów i usług związane z elementem pomocy,

   - finansowanie kredytów eksportowych dla podmiotów krajowych.

   2. Podstawową sferą działalności promocyjnej MG jest działalność targowo-wystawiennicza. Polega ona na m.in. na inicjowaniu wystaw o charakterze narodowym za granicą, wspieraniu udziału polskich przedsiębiorstw w targach i wystawach za granicą oraz w niektórych imprezach o charakterze międzynarodowym odbywających się w kraju poprzez refundację części kosztów, zapewnienie polskich stoisk informacyjnych na targach i wystawach, inicjowanie i współorganizowanie misji handlowych za granicą. W sposób priorytetowy traktowane są firmy małe i średnie oraz rynki krajów b. ZSRR i Unii Europejskiej.

   Zakładamy ulepszanie i rozszerzanie systemu refundacji kosztów udziału polskich przedsiębiorstw w targach i wystawach za granicą m.in. poprzez opracowywanie list imprez i warunków dofinansowania udziału firm w imprezach targowych ze znacznym wyprzedzeniem, dalsze priorytetowe traktowanie firm sektora MSP, wprowadzenie przetargów w celu wyłonienia polskiego organizatora/organizatorów imprez narodowych oraz tych o priorytetowym znaczeniu dla danego rynku, a także przyjęcie wygasającego charakteru dofinansowania dla danej firmy uczestniczącej w danej imprezie wystawienniczej na przestrzeni kilku lat. W organizację i promocję polskich ekspozycji targowych za granicą w jeszcze większym zakresie włączane będą polskie placówki ekonomiczno-handlowe.

   Prace związane z opracowaniem zasad i listy imprez targowo-wystawienniczych w latach 2000-2002, w których udział objęty jest dofinansowaniem ze środków na promocję eksportu znajdujących się w budżecie MG, zostały zakończone. Lista za stworzona została po raz pierwszy z tak znacznym wyprzedzeniem, co umożliwi przedsiębiorstwom planowanie swojego udziału w zagranicznych targach, wspartego dofinansowaniem Ministerstwa Gospodarki. Na zasadach priorytetowych, poprzez przyjęcie wyższej ryczałtowej kwoty refundacji przypadającej na 1 m2 powierzchni wystawienniczej, rozpatrywane będą wnioski małych i średnich przedsiębiorstw.

   Zakładamy dalszy rozwój działalności promocyjnej podległych ministrowi gospodarki wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad. Konieczne jest wzmocnienie kadrowe, sprzętowe i finansowe działalności w zakresie promocji gospodarczej realizowanej przez polskie placówki w krajach o priorytetowym znaczeniu dla interesu gospodarczego kraju. Zakładamy istotne rozszerzenie współpracy Ministerstwa Gospodarki i Ministerstwa Spraw Zagranicznych, m.in. w realizacji ważnych działań promocyjnych, w związku z wejściem w życie w dniu 1 października 1999 r. zarządzenia nr 1 ministra gospodarki i ministra spraw zagranicznych z dnia 3 sierpnia 1999 r. w sprawie zadań i organizacji placówek ekonomiczno-handlowych za granicą.

   Rozpoczęto prace nad stworzeniem nowoczesnego, opartego o platformę internetową Teleinformatycznego Systemu Promocji Eksportu Ministerstwa Gospodarki, który umożliwi bezpośredni, natychmiastowy dostęp do aktualnych informacji gospodarczych. System zawierał będzie oferty eksportowe, inwestycyjne, kooperacyjne firm polskich, informacje ekonomiczno-handlowe o charakterze makroekonomicznym, napływające do Polski oferty eksportowe i oferty wyszukiwane (przez system) w międzynarodowych bazach danych dostępnych za pośrednictwem Internetu. System ten tworzony jest przede wszystkim z myślą i na potrzeby małych i średnich przedsiębiorstw, dla których poważną barierą w rozwoju eksportu jest brak szybkiej i aktualnej informacji gospodarczej.

   Zakładamy większą koncentrację środków na promocję i wspieranie eksportu na rynkach priorytetowych, na których musi dokonywać się identyfikacja nisz rynkowych dla konkretnych polskich firm i pojedynczych marek, co umożliwi wyższą efektywność ich wykorzystania oraz wzmocnienie udziału przedsiębiorstw małych i średnich w dostępie do środków i działań promocyjnych.

   Ad pkt. 3. 1. W 1999 r. dokonano nowelizacji ustawy Kodeks celny oraz ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, a także szeregu zmian w aktach wykonawczych wprowadzających ułatwienia w procedurach celnych i podatkowych w zakresie dotyczącym eksportu.

   W art. 1 ust. 21 ustawy z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy Kodeks celny (DzU nr 40, poz. 402) dodano art. 1261 ustawy Kodeks celny, wprowadzając możliwość zwolnienia przez organ celny wiarygodnych importerów z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy korzystaniu z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń w sytuacji, gdy procedurą są objęte towary, których przywóz nie jest związany ze zwiększonym ryzykiem.

   Zgodnie z delegacją zawartą w ww. art. Kodeksu celnego w rozporządzeniu ministra finansów z dnia 23 września 1999 r. (DzU nr 87, poz. 970) wydanym w porozumieniu z ministrem gospodarki zostały określone:

   - tryb i warunki wydawania i cofania pozwoleń na zwolnienie z obowiązku złożenia zabezpieczenia przy korzystaniu z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń,

   - wymogi, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o wydanie takiego pozwolenia,

   - wykaz towarów, przy których przywozie nie udziela się zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia.

   Wprowadzenie powyższych regulacji uzasadnione było potrzebą promowania polskiego eksportu oraz utrzymania rynków zbytu dla wytworzonych produktów, gdyż z założenia z systemu zawieszeń w procedurze uszlachetniania czynnego korzystają te podmioty, które mają zapewnioną możliwość powrotnego wywozu produktów kompensacyjnych.

   Ułatwienia związane z możliwością zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia pozwolą obniżyć koszty ponoszone przez przedsiębiorców w związku z korzystaniem z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, a środki finansowe dotychczas przeznaczone na różne formy zabezpieczenia będą mogły być wykorzystane na inne cele związane np. z szeroko rozumianym rozwojem przedsiębiorstw.

   Taki sposób odformalizowania procedury stanowi również pewną formę zachęty dla podmiotów gospodarczych do bycia rzetelnym i wiarygodnym przedsiębiorcą, ponieważ tylko takie podmioty będą mogłby korzystać z przywilejów, jakie daje to rozporządzenie.

   2. Zgodnie z rozporządzeniem w tej sprawie wniosek o wydanie pozwolenia na zwolnienie z obowiązku złożenia zabezpieczenia składany będzie do organu celnego, właściwego do udzielenia pozwolenia na korzystanie z procedury uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. Szczegółowo uregulowano dane, jakie powinny być zawarte we wniosku, oraz rodzaje dokumentów, które należy do niego dołączyć. Obowiązek dołączenia tych dokumentów ma na celu potwierdzenie, iż wnioskodawca spełnia wymogi określone w art. 1261 Kodeksu celnego.

   Zwolnienia z obowiązku złożenia zabezpieczenia nie udziela się, jeżeli procedurą uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń objęte są towary, których przywóz związany jest ze zwiększonym ryzykiem, przy uwzględnieniu wysokości należności celnych przywozowych i innych obciążeń, którym towary te mogą podlegać. Wykaz ten, oprócz towarów rolnych, obejmuje jedynie oleje ropy naftowej, niektóre surowce i półprodukty dla przemysłu chemicznego oraz urządzenia elektroniczne stanowiące wyroby gotowe nie podlegające procesowi uszlachetniania w produkcji.

   Ponadto rozbieżności interpretacyjne budziła dotychczas treść art. 206 § 1 Kodeksu celnego stanowiącego, iż zabezpieczenie nie może zostać zwrócone dopóki dług celny nie wygaśnie lub nie będzie mógł już powstać. Zgodnie z interpretacją administracji celnej odpowiedzialność gwaranta z tytułu udzielonej gwarancji powinna trwać do czasu, gdy zobowiązania objęte gwarancją wygasną lub nie będą mogły już powstać, jednak nie dłużej niż 3 lata i 60 dni od dnia upływu okresu, w którym powstały zobowiązania objęte daną gwarancją. Z taką interpretacją nie zgadzały się podmioty gospodarcze.

   Tak jak w przypadku instytucji odprawy czasowej, określonej ustawą Prawo cele (obowiązującą do 1998 r.), wymagane jest złożenie zabezpieczenia majątkowego. Jednakże przepisy nie zezwalały na złożenie zabezpieczenia w formie weksla własnego, który był wykorzystywany jako forma zabezpieczenia do 1998 r. W tej sytuacji podmioty gospodarcze zmuszone były do korzystania z bardziej kosztownych form zabezpieczenia, takich jak np. gwarancje banków lub instytucji ubezpieczeniowych.

   Poprzez nowelizację art. 206 Kodeksu celnego zostały usunięte wątpliwości interpretacyjne dotyczące okresu odpowiedzialności gwaranta z tytułu złożonego zabezpieczenia długu celnego związanego ze stosowaniem procedur zawieszających, w tym uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń. Wprowadzony § 1a tego artykułu jednoznacznie stwierdza, że w przypadku procedur zawieszających zabezpieczenie zostaje zwrócone z chwilą rozliczenia procedury.

   Zgodnie z obowiązującym w 1999 r. stanem prawnym należności podatkowe związane z przywozem towarów musiały być zabezpieczone w pełnej wysokości (art. 11 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - DzU nr 11, poz. 50 z późn. zm.), podczas gdy należności celnych wymóg ten już nie dotyczy. Firmy dokonujące obrotu uszlachetniającego ponosiły niepotrzebnie wysokie koszty, co osłabiało dodatkowo ich kondycję finansową.

   Z dniem 1 stycznia 2000 r. wymóg ten już nie obowiązuje, gdyż stosowny art. 11 został zmieniony ustawą z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

   Nowelizacją ustawy z dnia 10 kwietnia 1999 r. o zmianie ustawy Kodeks celny, wprowadzono art. 201, który reguluje udzielanie przez organy celne pozwoleń na stosowanie uproszczonego sposobu dokumentowania pochodzenia towarów osobom, które spełniają następujące warunki:

   - są osobami krajowymi w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 11 lit. a lub lit. b,

   - dokonują systematycznie wywozu towarów od co najmniej 1. roku,

   - są podatnikami podatku od towarów i usług,

   - są podmiotami, których działalnością kierują osoby, które nie zostały skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwo przeciwko dokumentom, mieniu, przestępstwo gospodarcze lub przestępstwo skarbowe,

   - nie zalegają z cłem, podatkami stanowiącymi dochód budżetu państwa oraz składkami na ubezpieczenie społeczne, a także nie jest wobec nich prowadzone postępowanie egzekucyjne, upadłościowe, likwidacyjne lub układowe,

   - nie zostało im cofnięte pozwolenie na stosowanie uproszczonego sposobu dokumentowania pochodzenia towarów, ze względu na naruszenie przez nich przepisów prawa w okresie ostatnich 5 lat.

   Katalog warunków został ustalony w oparciu o obowiązujące wymagania odnoszące się do różnego typu ułatwień wprowadzonych przepisami Kodeksu cywilnego, w szczególności zaś do przepisów dotyczących procedury uproszczonej (art. 79 Kodeksu celnego).

   Wykonując tę delegację ustawy, minister finansów rozporządzeniem z dnia 31 sierpnia 1999 r. (DzU nr 74, poz. 832) określił szczegółowe zasady i tryb stosowania uproszczonego sposobu dokumentowania pochodzenia towaru.

   Deklaracja na fakturze zastępuje świadectwo przewozowe EUR. 1 wydawane przez organy celne, co znacznie upraszcza dokonywanie formalności związanych z dokumentowaniem pochodzenia towarów. Dokumentowanie to umożliwia preferencyjne traktowanie polskich towarów w krajach, z którymi RP zawarła umowy o wolnym handlu. Z tego też względu należy to działanie uznać za proeksportowe.

   3. Rozporządzenie ministra finansów w sprawie gospodarczych procedur celnych wydane w porozumieniu z ministrem gospodarki z dnia 24 listopada 1999 r. (weszło w życie z dniem 1 stycznia 2000 r. zastępując rozporządzenie w sprawie gospodarczych procedur celnych i uproszczonych z dnia 1 grudnia 1997 r. - DzU nr 147, poz. 989) zawiera szereg kolejnych ułatwień i uproszczeń dla podmiotów gospodarczych korzystających z gospodarczych procedur celnych. Np. w zakresie procedury uszlachetniania czynnego wprowadzono dwie bardzo ważne zmiany z punktu widzenia podmiotów gospodarczych korzystających z tej procedury.

   Po pierwsze, w § 52 ust. 7 wprowadzono regulację, iż jeżeli, zgodnie z oświadczeniem wnioskodawcy, w chwili składania wniosku o udzielenie pozwolenia nie jest możliwe szczegółowe określenie danych niezbędnych dotyczących towarów przywożonych lub produktów kompensacyjnych, w wypadkach uzasadnionych procesem uszlachetniania, rodzajem prowadzonej działalności, charakterem towaru, wymogami kontraktu lub przyczynami gospodarczymi, wniosek może zawierać tylko określenie rodzaju, ilości i wartości tych towarów lub produktów. Jest to rozwiązanie mające na celu ułatwienie podmiotom dokonującym obrotu towarowego z zagranicą prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie uszlachetniania czynnego w wypadkach określonych w tym przepisie. Po drugie, zrezygnowano z określenia, iż rozliczenie dotyczy zakończenia procedury, ponieważ w praktyce podmioty dokonują częściowych rozliczeń procedury uszlachetniania czynnego.

   4. Od dnia 1 stycznia 2000 r. obowiązują również ułatwienia w dokonywaniu zgłoszeń celnych z zastosowaniem procedur uproszczonych. Poprzednio stosowanie procedur uproszczonych regulowało rozporządzenie w sprawie gospodarczych procedur celnych i procedur uproszczonych z dnia 1 grudnia 1997 r. - DzU nr 147, poz. 989.

   W rozporządzeniu ministra finansów w sprawie procedur uproszczonych, wydanym w porozumieniu z ministrem gospodarki, z dnia 24 listopada 1999 r., m.in.:

   - wprowadzono możliwość złożenia jednego wniosku o udzielenie pozwolenia na stosowanie procedury uproszczonej, o której mowa w art. 80 § 1 pkt 3 Kodeksu celnego, i o miejsce uznane przez organ celny do jej stosowania,

   - wprowadzono możliwość nakładania i zdejmowania zamknięć celnych przez agentów celnych,

   - wprowadzono możliwość uzgodnienia z dyrektorem urzędu celnego wzoru rejestru prowadzonego przez inną osobę korzystającą z procedury celnej oraz sposobu jego przechowywania,

   - wprowadzono regulację, iż w wypadku upraszczania czynności przy obejmowaniu towarów procedurą celną po zakończeniu procedury składu celnego, jeżeli wprowadzenie towarów do składu celnego odbyło się bez zastosowania procedury uproszczonej, możliwe jest, aby powiadomienie organu celnego o dostarczeniu towaru miało charakter zbiorczy,

   - doprecyzowano, jakie dokumenty należy przekazać do organu celnego przy zgłoszeniu uproszczonym i zgłoszeniu uzupełniającym,

   - wprowadzono możliwość wcześniejszego powiadamiania organu celnego o planowanych wysyłkach i tym samym dokonywanie wysyłek towarów poza godzinami pracy urzędu,

   - odstąpiono od konieczności składania zgłoszeń uzupełniających w procedurach wywozowych.

   5. W celu przeciwdziałania praktykom stosowanym przez nieuczciwych importerów, polegającym na zaniżeniu wartości celnej importowanych towarów, w ramach nowelizacji Kodeksu celnego nadano nowe brzmienie art. 61. Na podstawie tej delegacji minister finansów rozporządzeniem z dnia 17 sierpnia 1999 r. (DzU nr 73, poz. 818) określił urzędy celne, w których są dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego w zależności od rodzaju towarów lub procedur celnych, którymi mogą być obejmowane towary. Odprawianie wyłącznie w wyspecjalizowanych przejściach granicznych towarów, których import związany jest często z naruszeniem przepisów dotyczących wartości celnej np. tekstyliów i wyrobów tekstylnych, pozwoli na odpowiednie przygotowanie służb celnych w zakresie posiadanego sprzętu, jak i kwalifikacji.

   Szereg zmian ułatwiających obrót towarowy z zagranicą wprowadzono również w nowelizacji aktu prawnego regulującego tryb i formy zgłoszenia celnego. Rozporządzenie ministra finansów z dnia 10 listopada 1999 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (weszło w życie z dniem 1 stycznia 2000 r.) poprzez wprowadzenie nowych regulacji pozwoli na wyeliminowanie niedogodności wynikających z doświadczeń praktycznych w stosowaniu przepisów dotyczących zgłoszenia celnego.

   Generalnie należy stwierdzić, iż w w ostatnim czasie wprowadzono szereg zmian w regulacjach celnych, które pozwolą na usprawnienie obrotu towarowego z zagranicą, a tym samym przyczynią się do wzrostu eksportu.

   6. Do końca 1999 r. podatnicy opłacający podatek dochodowy od osób prawnych, wykonujący świadczenia na eksport, z których przychody przekraczały 50% przychodów rocznych (lub równowartość 8 mln ECU), jeżeli ponosili wydatki inwestycyjne, mieli prawo z dochodu do opodatkowania odliczyć całość lub część tych wydatków, jednak do wysokości nieprzekraczającej 40% opodatkowania (w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 1997 r.), 35% podstawy opodatkowania (w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 1998 r.) i 30% podstawy opodatkowania (w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 1999 r.). Zróżnicowanie wysokości odliczeń w poszczególnych latach wynikało z regulacji ustawowych, zakładających stopniowe obniżanie stawki podatku dochodowego od osób prawnych z 38% podstawy opodatkowania w 1997 r. do 32% podstawy opodatkowania w 2000 r. W roku następnym po roku, w którym dokonali odliczeń, mieli prawo dodatkowo obniżyć dochód do opodatkowania o połowę wydatków inwestycyjnych odliczanych od podstawy opodatkowania w poprzednim roku podatkowym, z tym że ich wysokość nie mogła przekroczyć za 1998 r. 20% podstawy opodatkowania, a za 1999 r. - 15% tej podstawy.

   Z dniem 1 stycznia 2000 r. ustawą z dnia 20 listopada 1999 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU nr 95, poz. 1101) uchylone zostały przepisy dotyczące prawa do odliczeń od dochodu do opodatkowania poniesionych wydatków inwestycyjnych, z zachowaniem jednak praw nabytych. W roku 2000 podatnicy (osoby prawne), którzy skorzystali w 1999 r. z odliczeń, również będą mogli skorzystać z tzw. premii inwestycyjnej polegającej na odliczeniu od dochodu do opodatkowania połowy odliczonych w 1999 r. wydatków inwestycyjnych, jednak do wysokości nie wyższej niż 10% dochodu do opodatkowania.

   W 2000 r. podatnicy opłacający podatek dochodowy od osób fizycznych nadal mogą korzystać z ulg inwestycyjnych. W przypadku wykonywania świadczeń na eksport, z których przychody przekraczają 50% przychodów rocznych (lub równowartość 8,0 mln ECU), jeżeli ponoszą wydatki inwestycyjne, mieli lub mają prawo z dochodu do opodatkowania odliczyć całość lub część tych wydatków, jednak do wysokości nieprzekraczającej w 1997 r. 40% dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej, z wyjątkiem działalności wykonywanej osobiście i dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej, a w 1998 r., 1999 r. i 2000 r. - 30% dochodu, o którym mowa wyżej. W roku następnym po roku, w którym dokonali odliczeń, mogą dodatkowo obniżyć dochód do opodatkowania o połowę wydatków inwestycyjnych odliczonych od podstawy opodatkowania w poprzednim roku podatkowym, jednak do wysokości nie wyższej niż 15% dochodu do opodatkowania.

   Likwidacja ulg inwestycyjnych nie powinna wpłynąć na ograniczenie rozmiarów wykonywania przez podmioty gospodarcze będące osobami prawnymi świadczeń na eksport. Rozwojowi tej działalności sprzyjać będzie coroczne obniżanie, poczynając od 2000 r., stawki podatku dochodowego z 34% w 1999 r. do 22% w 2004 r. Obniżenie stawek podatkowych powinno pozwolić podatnikom przeznaczyć znacznie wyższe kwoty dochodu na inwestycje służące m.in. działalności eksportowej.

   Przemawia za tym również fakt, że w okresie funkcjonowania ulg inwestycyjnych i stosunkowo dużych świadczeń na eksport z ulg tych skorzystała nieznaczna liczba podatników (przykładowo za 1998 r. na ogólną liczbę 3618 podatników korzystających z ulg inwestycyjnych z odliczeń z tego tytułu skorzystało jedynie 221 podatników; podatnicy ci z tytułu poniesionych nakładów inwestycyjnych pomniejszyli dochód do opodatkowania o 947,5 mln zł).

   7. W 1999 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 50, poz. 499), która wprowadziła rozwiązania umożliwiające dokonywanie zwrotu podatku podróżnym zagranicznym wywożącym towary zakupione w Polsce. Ustawa ta oraz trzy rozporządzenia ministra finansów stanowiące akty wykonawcze do tej ustawy weszły w życie w dniu 3 września 1999 r.

   Wprowadzenie przepisów umożliwiających dokonywanie zwrotu VAT podróżnym może zwiększyć atrakcyjność zakupów w Polsce, co w połączeniu z korzystną dla osoby zagranicznej relacją kursu walut obcych w stosunku do złotego przyczyni się do zwiększenia obrotów handlowych w rejonach przygranicznych.

   Nadal eksport towarów i usług opodatkowany jest stawką ˝0˝ podatku od towarów i usług, co oznacza, iż podatnik sprzedający towary na eksport bądź świadczący usługi eksportowe płaci zerowy VAT, a jednocześnie ma prawo do odliczenia od podatku należnego sumy kwot podatków naliczonych we wcześniejszych fazach produkcji wyrobu finalnego.

   Ad pkt. 4. 1. W wyniku realizacji wniosków pokontrolnych NIK minister finansów decyzją nr 8/99 z dnia 5 listopada 1999 r. zatwierdził ˝Taryfę stawek za gwarantowane przez skarb państwa ubezpieczenia kontraktów eksportowych realizowanych na warunkach kredytu powyżej jednego roku˝.

   Obecnie jednak stawki z tytułu gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeń kontraktów eksportowych realizowanych w kredycie dwóch i więcej lat muszą spełniać warunki okresu przejściowego na wprowadzenie stawek ubezpieczeniowych zgodnych z rozwiązaniami OECD ˝The Knaeppen Package: Guiding Principles for Setting Premia Fees under The Arrangement on Guidelines for Officially Supported Export Credits˝, zwane w skrócie pakietem Knaeppena.

   Warunki okresu przejściowego zostały zaakceptowane przez rząd 10 marca 1999 r. W związku z powyższym Komitet Polityki Ubezpieczeń Kredytów i Gwarancji Ubezpieczeniowych podjął uchwałę w sprawie wytycznych w zakresie ustalania wysokości stawek za gwarantowane przez skarb państwa ubezpieczenie kontraktów eksportowych zawartych na warunkach kredytu dwóch i więcej lat, na podstawie której KUKE SA nalicza stawki ubezpieczeniowe.

   2. Propozycja utworzenia w KUKE SA odrębnego Funduszu Gwarancji Eksportowych wiązała się z koniecznością zasilenia takiego funduszu w środki finansowe. W 1996 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę, że środki te mają pochodzić z wycofania udziałów skarbu państwa w spółkach utworzonych przez b. ministra współpracy gospodarczej z zagranicą. Dotyczyć to miało Polskiego Funduszu Gwarancyjnego SA i Międzynarodowej Korporacji Gospodarczej Sp. z o.o. (likwidacja spółek) oraz wycofania udziałów Polskiego Funduszu Gwarancyjnego SA wniesionych do Funduszu Poręczeń Inwestycyjno-Eksportowych Korporacji Spółdzielczej. Z części aktywów w wysokości co najmniej 200 mln zł pozostałych po likwidacji ww. spółek miał być utworzony Fundusz Gwarancji Eksportowych w KUKE SA. Wielokrotne próby odzyskania tych środków nie przyniosły rezultatu i zakończyły się kontrolą NIK w tych spółkach. Z uwagi na różnorodność powiązań kapitałowych NIK wskazał na celowość podjęcia uchwały o anulowaniu postanowień Rady Ministrów z 1996 r., gdyż skarb państwa nie jest w stanie, w obecnym stanie prawnym, doprowadzić do likwidacji tych spółek.

   W tej sytuacji, wobec braku środków finansowych fundusz taki nie został utworzony. W przygotowywanej nowelizacji ustawy o gwarantowanych przez skarb państwa ubezpieczeniach kontraktów eksportowych proponuje się wprowadzenie tzw. gwarancji ubezpieczeniowych.

   Ad pkt. 5. 1. Promocja gospodarcza, jak potwierdza długoletnia praktyka światowa, odgrywa istotną rolę w rozwoju wszystkich dziedzin współpracy gospodarczej z zagranicą, w tym handlu zagranicznego i inwestycji zagranicznych. Do osiągnięcia szybkiego rozwoju stosunków gospodarczych z zagranicą, a także maksymalizacji odnoszonych stąd korzyści, nie wystarczy stworzenie stabilnej bazy traktatowej oraz stosowanie klasycznych instrumentów z zakresu polityki finansowej i taryfowej. Tym działaniom musi towarzyszyć sprawnie zorganizowana i skuteczna promocja gospodarcza, której celem jest przede wszystkim rozwój eksportu.

   Liberalizacja przepisów w zakresie handlu zagranicznego dokonana na początku lat dziewięćdziesiątych, gwałtowny wzrost ilości polskich przedsiębiorstw wchodzących na międzynarodowe rynki (z 70 do ponad 42 000), a także zewnętrzne uwarunkowania traktatowe spowodowały wzrost znaczenia aktywnej działalności promocyjnej jako jednego z ważnych instrumentów polityki proeksportowej.

   Rozwój eksportu nigdzie na świecie nie obywa się bez zaangażowania ze strony państwa, zarówno w zakresie kształtowania obrazu kraju za granicą, jak również organizacyjnego i finansowego wspomagania własnych eksporterów.

   Ministerstwo Gospodarki podejmuje szereg przedsięwzięć promocyjnych, których celem jest kreowanie pozytywnego wizerunku Polski jako wiarygodnego partnera do współpracy gospodarczej, a tym samym stwarzanie odpowiedniego klimatu dla bezpośredniej promocji mikroekonomicznej realizowanej przez przedsiębiorstwa. W przypadku promocji o charakterze makroekonomicznym jedynym praktycznie źródłem finansowania (podobnie jak w większości krajów na świecie) jest budżet państwa.

   Działania promocyjne o charakterze mikroekonomicznym podejmowane są przede wszystkim przez samodzielne przedsiębiorstwa lub inne działające na ich rzecz podmioty zgodnie z własną strategią promocyjną, opartą o kryteria rynkowe. Finansowy ciężar tych działań musi spoczywać na nich. Przedsiębiorstwa mają świadomość zarówno konieczności działalności promocyjnej, jak i jej kosztów, stąd też, pomimo często nie najlepszej kondycji finansowej, starają się one przeznaczać na ten cel środki. Ministerstwo Gospodarki z uwagi na istotne znaczenie promocji dla wzrostu eksportu oraz wysokie jej koszty stara się wspierać (często również inspirować) takie przedsięwzięcia przy wykorzystaniu instrumentów, którymi dysponuje - a więc udzielając wsparcia finansowego, organizacyjnego i merytorycznego.

   Intencją Ministerstwa Gospodarki jest obejmowanie działaniami promocyjnymi najważniejszych dziedzin polskiej gospodarki.

   Ocena skuteczności promocji gospodarczej realizowanej przez administrację rządową przy wykorzystaniu środków budżetowych jest bardzo trudna i będzie można podjąć próbę jej dokonania dopiero po upływie wielu lat. Należy podkreślić, że promocja jest jednym z bardzo wielu czynników, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, mających wpływ na eksport. Nie sposób jednoznacznie wyodrębnić efektów podejmowanych lub wspieranych przez rząd przedsięwzięć promocyjnych spośród innych czynników. Rosnący wolumen eksportu w latach 1994-1998 został przerwany kryzysem rosyjskim i azjatyckim.

   Można natomiast wskazać na pewne zjawiska zachodzące w polskiej gospodarce, które są efektem tych działań. Zauważalnym efektem takich działań jest z pewnością duże i ciągle rosnące zainteresowanie polskich przedsiębiorstw udziałem w targach i wystawach za granicą, wspieranych z budżetu Ministerstwa Gospodarki. Dzięki wsparciu finansowemu z budżetu ministerstwa polskie przedsiębiorstwa były obecne na największych międzynarodowych imprezach targowych za granicą. Na wielu z nich polskie ekspozycje należały do największych. Temu rosnącemu zainteresowaniu nie towarzyszył niestety w ostatnich latach wzrost środków na promocję eksportu w budżecie ministerstwa. Stąd też oczekiwania przedsiębiorców były wielokroć większe od możliwości budżetowych. W załączeniu przekazuję dwa wykresy ilustrujące wielkość nakładów na promocję eksportu w Polsce w latach 1991-1999 oraz porównanie wielkości tych nakładów w Polsce i innych krajach.*)

   Dbanie o obecność na rynkach zagranicznych i tworzenie trwałych, długofalowych podstaw współpracy w zakresie handlu zagranicznego jest procesem rozłożonym na lata, wymagającym kompleksowego podejścia. W miarę posiadanych środków staramy się rozwijać systemowo różne formy działań promocyjnych.

   Znacznym przeobrażeniom uległa działalność placówek ekonomiczno-handlowych za granicą. Nieco większe niż kiedyś, choć ciągle niewystarczające środki pozwoliły jednak na rozwój ich działalności promocyjnej. Dzisiaj działalność wydziałów ekonomiczno-handlowych koncentruje się właśnie na działaniach promocyjnych.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Donocik

   Warszawa, dnia 27 stycznia 2000 r.