Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 3130

w sprawie rekompensat i ulg podatkowych dla członków ochotniczych straży pożarnych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na pytania pana posła Władysława Stępnia, przesłane przy piśmie z dnia 20 stycznia 2000 r., nr SPS-0202-3130/00 w sprawie rekompensat i ulg podatkowych dla członków ochotniczych straży pożarnych uprzejmie wyjaśniam:

   Ad 1. Na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU nr 137, poz. 926, ze zm.) minister finansów może w drodze rozporządzenia zaniechać w całości lub w części: ustalania zobowiązań podatkowych, poboru podatków, w przypadkach uzasadnionych interesem publicznym lub ważnym interesem podatników. Minister finansów może wydać rozporządzenie jedynie w dwóch wymienionych przez powyższy przepis przypadkach. Ponadto wprowadzenie tego typu przepisów, o charakterze generalnym powoduje uszczuplenie dochodów własnych gmin i konieczność ich wyrównania z budżetu państwa.

   Natomiast na podstawie art. 12 ust. 8 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (DzU nr 94, poz. 431, ze zm.) rady gmin własnymi uchwałami mogą wprowadzać nie tylko zwolnienia, ale i ulgi inne niż określone w ust. 1 i 3 art. 12 ustawy. Poszczególne gminy, o ile uznają to za stosowne, mogą wprowadzić ulgi i zwolnienia dla członków ochotniczej straży pożarnej w zakresie wynikającym z potrzeb i możliwości danej gminy.

   W indywidualnych przypadkach przewodniczący zarządu jednostki samorządu terytorialnego (wójt, burmistrz lub prezydent miasta) jako organ podatkowy może na wniosek podatnika zaniechać ustalania podatkowego, a także zaniechać poboru podatku w sytuacji, gdy pobranie podatku zagraża ważnym interesom podatnika, a w szczególności jego egzystencji (art. 22 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa).

   Ad 2. Wydatki budżetów jednostek samorządu terytorialnego, w tym wydatki budżetu gminy, są przeznaczane na realizację zadań określonych w ustawach, w szczególności na cele wymienione w art. 111 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz 1014, ze zm.). Podkreślenia wymaga, że z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, w tym z budżetu gminy, podmiotowi niezaliczonemu do sektorów finansów publicznych i niedziałającemu w celu osiągnięcia zysku, a więc i ochotniczej straży pożarnej, może być udzielona dotacja na celu publiczne związane z realizacją zadań gminy (art. 118 wymienionej wyżej ustawy). Istnienie i wielkość takiej dotacji wynika z treści uchwał budżetowych poszczególnych gmin. Zasady ustalania subwencji dla gmin określono w ustawie z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 (DzU nr 150, poz. 983, ze zm.), której postanowienia nie definiują pojęcia ˝celowej subwencji˝.

   W art. 19 ust. 1 tejże ustawy określony jest katalog subwencji, który mogą otrzymać gminy. Wszystkie gminy otrzymują z budżetu państwa część podstawową subwencji ogólnej, której wysokość dla poszczególnych gmin jest uzależniona od wysokości podstawowych dochodów na jednego mieszkańca oraz od przeliczeniowej liczby mieszkańców w danej gminie. Każda gmina otrzymuje również część oświatową subwencji ogólnej oraz część rekompensującą z tytułu częściowej likwidacji podatku od środków transportowych.

   Z kolei gminy, które utraciły swoje dochody z tytułu ustawowych ulg i zwolnień określonych w ustawach: o podarki rolnym, o lasach, o jednostkach badawczo-rozwojowych, o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, jak również na skutek obniżenia opłaty eksploatacyjnej na podstawie ustawy Prawo geologiczne i górnicze, mają prawo do otrzymania pozostałej części rekompensującej subwencji ogólnej.

   W ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 nie przewidziano innych rodzajów subwencji dla gmin, w związku z czym również w budżecie państwa nie przewidziano dodatkowych kwot na subwencje poza wymienionymi w ustawie. Zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy o przeznaczeniu środków otrzymanych w formie subwencji ogólnej decyduje rada gminy. Gminy mogą wydatkować środki otrzymane w ramach subwencji ogólnej na realizację różnych zadań własnych, w przeciwieństwie do środków pochodzących z dotacji celowych, które są przeznaczone na konkretne zadania.

   Ad 3. Pełnienie funkcji członka ochotniczej straży pożarnej nie wiąże się z uprawnieniem do otrzymywania wynagrodzenia z tego tytułu, jest to bowiem działalność dobrowolna, wykonywana poza normalnym zatrudnieniem. Zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (DzU nr 81, poz. 351 ze zm.) strażacy ochotniczych straży pożarnych otrzymują natomiast ekwiwalenty za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu ratowniczym. Wypłata tych środków należy do zadań własnych gminy. Gmina jest również zobowiązana do ponoszenia kosztów wyposażenia, utrzymywania, wyszkolenia i zapewnienia gotowości bojowej ochotniczych straży pożarnych. Ustawą tą nie nałożono natomiast na gminę obowiązku wydatkowania środków na nagrody dla funkcjonariuszy ochotniczych straży pożarnych, a zatem tego typu wypłaty nie należą do zadań własnych gminy.

   Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (DzU nr 141, poz. 943, ze zm.) sprawy obrony przeciwpożarowej mieszczą się w dziale: sprawy wewnętrzne i znajdują się w gestii ministra spraw wewnętrznych i administracji.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jan Rudowski

   Warszawa, dnia 10 lutego 2000 r.