Odpowiedź ministra spraw zagranicznych

na interpelację nr 3197

w sprawie realizacji ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo wicemarszałka Jana Króla (nr pisma SPS-0202-3197/00) z dnia 31 stycznia br. dotyczące interpelacji poseł Elżbiety Adamskiej-Wedler w sprawie realizacji ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych uprzejmie informuję, co następuje.

   W realizacji ustawy o Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych w maju 1999 r. Ministerstwo Spraw Zagranicznych ogłosiło konkurs na funkcję dyrektora PISM. Przesłuchanie kandydatów przez Komisję Konkursową odbyło się 30 czerwca 1999 r. W rezultacie przesłuchania wyłoniono kandydata, w odniesieniu do którego przedłożono premierowi projekt decyzji we wrześniu 1999 r. Akt powołania na dyrektora został wręczony wyłonionemu kandydatowi w październiku 1999 r. Dzięki inicjatywie ministra spraw zagranicznych wprowadzono do budżetu państwa na rok 1999 rezerwę celową na utworzenie i funkcjonowanie instytutu. Wcześniej resort spraw zagranicznych opracował projekty aktów wykonawczych do ustawy, to jest statut PISM (nadany rozporządzeniem Rady Ministrów, w paździer-niku 1997 r.) oraz zasady wynagradzania i przyznawania innych świadczeń pracownikom PISM (rozporządzenie ministra spraw zagranicznych z kwietnia 1999 r.).

   W tej chwili trwa proces uruchamiania Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Jego istotnie niezadowalające tempo ma dwie przyczyny.

   Po pierwsze, konieczne jest określenie takich źródeł przychodu instytutu, które zapewnią mu stabilne finansowanie uposażeń jego pracowników. Obecny stan prawny dotyczący PISM tego nie zapewnia, bowiem w świetle ustawy instytut nie może być uważany za jednostkę badawczo-rozwojową, lecz jednocześnie nie został określony wyraźnie sposób finansowania uposażeń jego pracowników. Dyrekcja instytutu powinna zatem podjąć kroki na rzecz uzyskania stałego pokrycia tej pozycji w budżecie PISM dzięki środkom znajdującym się w dyspozycji Komitetu Badań Naukowych. W dłuższej perspektywie może się okazać celowe znowelizowanie ustawy o PISM w sposób, który zapewni mu status jednostki budżetowej.

   Po drugie, jest nią barier materialna. Chodzi tutaj o stworzenie infrastruktury lokalowo-technicznej dla Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Początkowo sądzono, iż PISM będzie mógł zająć należący do MSZ obiekt przy ulicy Tynieckiej; zapoczątkowane zostały nawet prace adaptacyjne. Ostatecznie przeważyło stanowisko o lokalizacji instytutu w siedzibie d. PISM, to jest przy ulicy Wareckiej; obiekt ten jednak nigdy nie był własnością PISM. W tym budynku znajduje się obecnie kilka departamentów MSZ, dla których konieczne stało się znalezienie i przygotowanie pomieszczeń w innym miejscu. Niezbędne prace zostały podjęte. Problemem o charakterze prawno-finansowym pozostaje reakcja Gminy Centrum, będącej właścicielem budynku przy ulicy Wareckiej, na jego przekazanie instytutowi. Płacenie przez PISM czynszu z wynajem tego obiektu może dalece przekroczyć możliwości finansowe instytutu.

   Warto przy tym mieć świadomość tego, iż nie jest jednoznacznie rozstrzygnięta kwestia optymalnej formuły dla placówki badawczo-analitycznej typu PISM. Oba możliwe rozwiązania - jednostka badawczo-rozwojowa oraz jednostka budżetowa - mają swoje zalety i wady (m.in. w aspekcie gospodarowania dochodami, pozyskiwania środków finansowych, osobowości prawnej). I w tym przypadku dochodzenie do pożądanej formuły wymaga czasu.

   Z przedstawionych powyżej faktów, podjętych działań oraz problemów wyraźnie wynika, iż niezadowalające, także kierownictwo resortu, tempo procesu restytucji PISM oraz rozpoczęcia przez instytut pełnej działalności jest rezultatem złożonego kontekstu prawnego, finansowego oraz sytuacji faktycznej odnoszącej się do jego bazy materialnej. Pragnę podkreślić, że mój resort przykłada wielką wagę i wiąże niemałe nadzieje z obecnością i aktywnością Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych w sferze studiów i analiz międzynarodowych oraz kontaktów z zagranicznymi ośrodkami badawczymi i opiniotwórczymi w tej dziedzinie. Pragnę także zapewnić, iż tak, jak do tej pory, będziemy - w zakresie przewidzianym przez ustawę - dokładać wszelkich starań, aby Polski Instytut Spraw Międzynarodowych mógł jak najszybciej rozpocząć swoją działalność. Dyrekcja PISM może liczyć na życzliwość i poparcie MSZ we wszelkich działaniach podejmowanych w celu pełnej realizacji jej statutowych zadań.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Bronisław Geremek

   Warszawa, dnia 23 lutego 2000 r.