Odpowiedź ministra spraw zagranicznych

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 3210

w sprawie priorytetów prezydencji portugalskiej w Unii Europejskiej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów (pismo nr SIB 4401-56(1)2000 z dnia 7 lutego 2000 r.), przekazuję poniżej odpowiedź na interpelację posła Jerzego Jaskierni.

   1. Jakie wyniki przyniosła wizyta?

   3. Jak Portugalia postrzega tempo praw związanych z poszerzeniem Unii Europejskiej?

   Premier A. Guterres zapewnił o życzliwym i bezwarunkowym poparciu Portugalii dla procesu rozszerzenia Unii Europejskiej, podkreślając, że strona portugalska uczyni wszystko, by proces negocjacyjny przebiegał możliwie szybko i bez zakłóceń.

   Zamiarem prezydencji portugalskiej będzie zorganizowanie trzech rund negocjacyjnych w kwietniu i maju br. na poziomie ˝deputies˝ oraz w czerwcu na szczeblu ministerialnym.

   Premier A. Guterres pozytywnie odniósł się do propozycji powołania polsko-portugalskiej grupy do spraw integracji europejskiej, której współpracę koordynować będą Departamenty Integracji Europejskiej Ministerstw Spraw Zagranicznych obu państw. Uzgodniono przeprowadzenie dwustronnych konsultacji w sprawie współpracy NATO-UZE-UE.

   Prezydencja portugalska deklaruje, że z pełnym zaangażowaniem będzie kontynuowała negocjacje akcesyjne, prowadzone od 1998 r. z Cyprem, Czechami, Estonią, Polską, Węgrami i Słowenią, z zamiarem otwarcia i tymczasowego zamknięcia możliwie jak największej liczby obszarów negocjacyjnych do końca czerwca 2000 r.

   W konsekwencji decyzji Rady Europejskiej w Helsinkach podczas prezydencji portugalskiej rozpoczęte zostaną negocjacje z Bułgarią, Łotwą, Litwą, Maltą, Rumunią i Słowacją.

   Negocjacje mają być prowadzone w oparciu o obiektywne zasady oraz solidne i jednolite kryteria, a ich tempo w odniesieniu do poszczególnych kandydatów zależeć będzie od postępów w procesie dostosowawczym i indywidualnej oceny. Prezydencja weźmie przy tym pod uwagę ocenę Komisji Europejskiej. Decyzja podjęta w Helsinkach co do przyznania Turcji statusu kandydata do członkostwa powinna doprowadzić do pogłębienia stosunków z tym państwem. Dokładne warunki nowej strategii przedakcesyjnej dla Turcji zostaną określone w ścisłym porozumieniu z Komisją.

   2. Jakie są priorytety prezydencji portugalskiej?

   14 grudnia br. portugalski minister spraw zagranicznych Jaime Gama oficjalnie zaprezentował program portugalskiej prezydencji w Unii Europejskiej. Wyznaczone zostały następujące cele:

   - zagwarantowanie, że proces rozszerzenia będzie traktowany priorytetowo i uwzględniany we wszystkich obszarach działania UE,

   - rozpoczęcie nowej Konferencji Międzyrządowej poświęconej reformie instytucjonalnej,

   - pogłębienie dyskusji w sprawie społecznego i gospodarczego wymiaru działań UE w związku z koniecznością przyjęcia polityk zapewniających konkurencyjność UE na arenie światowej. Reformy te muszą być zgodne z polityką utrzymania i modernizacji europejskiego modelu socjalnego, nakierowanego na walkę z marginalizacją społeczną i na promocję równouprawnienia,

   - konsolidacja Unii Gospodarczo-Walutowej jako kluczowego elementu wspierania trwałego wzrostu gospodarczego,

   - wspieranie polityki tworzenia obywatelstwa europejskiego oraz zbliżania Unii do obywateli, przy uwzględnieniu zasad subsydiarności, otwartości i transparencji,

   - wzmocnienie zewnętrznego wymiaru działania Unii poprzez promocję współpracy międzynarodowej i dialogu politycznego,

   - kontynuacja prac nad ustanowieniem własnych zdolności UE do działania w obszarze bezpieczeństwa i obrony, w zgodzie ze zobowiązaniami państw członkowskich UE, zwłaszcza wynikającymi z członkostwa w NATO,

   - zdynamizowanie, zgodnie z porozumieniami Traktatu Amsterdamskiego i decyzjami Rady Europejskiej w Tampere, prac nad tworzeniem obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości,

   - kontynuowanie prac nad kwestiami negocjowanymi w różnych sektorach w ramach UE, zwłaszcza kwestiami wspólnego rynku i polityk wspólnotowych,

   - poszukiwanie porozumienia w sprawie jednolitego statusu deputowanych do Parlamentu Europejskiego.

   Wyróżniono następujące obszary priorytetowe:

   - rozszerzenie UE (przedstawiono powyżej);

   - reforma instytucjonalna.

   Konferencja Międzyrządowa w sprawie reformy instytucjonalnej rozpoczęła się 14 lutego 2000 r. Konferencja ma się zająć składem Komisji, ważeniem głosów w Radzie i ewentualnym rozszerzeniem głosowania większością kwalifikowaną w Radzie oraz innymi zmianami w Traktacie Amsterdamskim.

   Konferencja powinna zostać zakończona w 2000 r. Priorytetem prezydencji portugalskiej będzie zapewnienie możliwie szybkiego i konstruktywnego przebiegu prac.

   Państwa kandydujące zostaną zaproszone do zaprezentowania swojego spojrzenia na sprawy ujęte w agendzie Konferencji oraz zostaną poinformowane o postępach w toczących się negocjacjach. Minister J. Gama skierował w styczniu br. list do ministrów spraw zagranicznych państw kandydujących w sprawie reformy instytucjonalnej UE.

   Zamiarem prezydencji jest ścisłe włączenie Parlamentu Europejskiego do prac Konferencji.

   Prezydencja portugalska będzie równolegle prowadzić dalsze prace nad ustanowieniem Europejskiej Karty Praw Podstawowych.

   - zatrudnienie, reforma gospodarcza i spójność socjalna;

   Zaplanowane na marzec 2000 r. specjalne posiedzenie Rady Europejskiej w Lizbonie w sprawie ˝Zatrudnienia, reformy gospodarczej i socjalnej spójności - ku Europie innowacji i wiedzy˝ ma stworzyć pochodzący z najwyższego szczebla impuls rozwoju w tym obszarze. W tym celu na nowo ma zostać zdefiniowana europejska strategia wzrostu, konkurencyjności i zatrudnienia w świetle wyzwań globalizacji, przemian technologicznych i nowego ryzyka wykluczenia socjalnego.

   - Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa;

   Prezydencja zamierza nadać priorytet wzmocnieniu WPZiB, w szczególności budowie Wspólnej Europejskiej Polityki Bezpieczeństwa i Obrony. Decyzje z Kolonii i Helsinek stanowią wyraz determinacji Unii w rozwijaniu zdolności operacyjnej, wspieranej przez niezbędne instrumenty autonomicznego wojskowego i politycznego działania UE w realizacji tzw. misji petersburskich. Fakt, że Portugalia przejmuje także przewodnictwo w UZE oraz jest członkiem-założycielem NATO, stanowi dla niej dodatkowy tytuł do zwiększenia działań na rzecz spójności europejskiego wymiaru bezpieczeństwa i obrony.

   W procesie wzmacniania WPZiB prezydencja portugalska będzie wspierana przez Wysokiego Przedstawiciela ds. WPZiB. Im większa będzie współpraca i koordynacja w ramach nowego modelu trójki, tym bardziej spójne będą zewnętrzne działania Unii. Prezydencja portugalska będzie kontynuować prace nad realizacją wspólnych strategii wobec Rosji, Ukrainy i opracowaniem strategii wobec regionu Morza Śródziemnego oraz zachodnich Bałkanów.

   - obszar wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości;

   Prezydencja portugalska przyznaje priorytet rozwojowi Unii jako obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Swoje działania będzie opierać na postanowieniach Traktatu Amsterdamskiego, które znalazły rozwinięcie w Planie Działań przyjętym na szczycie w Wiedniu w grudniu 1998 r. oraz wytycznych Rady Europejskiej w Tampere. Prace te będą kontynuowane w ścisłym uzgodnieniu z Komisją, przy zapewnieniu, że konsultowany i informowany będzie Parlament Europejski,

   Jednym z instrumentów realizacji europejskiego obszaru wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości będą tzw. scoreboards opracowane przez KE i pozwalające ocenić postęp krajów członkowskich w tej dziedzinie.

   Co się tyczy migracji i azylu, prezydencja będzie wspierać prace mające na celu utworzenie przyszłego wspólnego europejskiego systemu azylowego.

   W maju 2000 r. w Portugalii zostanie zorganizowana konferencja na najwyższym szczeblu na temat zapobiegania przestępczości.

   Zamiarem prezydencji jest wzmocnienie roli Europolu oraz zwiększenie współpracy służb policyjnych i celnych w celu zapobiegania i zwalczania przestępczości transgranicznej.

   - zdrowie społeczeństwa i bezpieczeństwo żywności;

   Prezydencja portugalska podejmie kwestie bezpieczeństwa produktów, zwłaszcza w ramach Rady ds. rynku wewnętrznego, rolnictwa, zdrowia i ochrony konsumentów. Na spotkaniu Rady Europejskiej w Santa Maria da Feira w dniach 19/20 czerwca 2000 r. przedstawiony zostanie raport w tej sprawie.

   4. Czy w ocenie rządu posiedzenie Rady Europejskiej w Portugalii może przynieść przełom w zakresie terminu poszerzenia Unii?

   Oczekujemy, że na posiedzeniu Rady Europejskiej w Santa Maria da Feira zostanie podjęta ostateczna decyzja co do agendy Konferencji Międzyrządowej w sprawach instytucjonalnych, od kształtu której w zasadniczym stopniu uzależniony jest dalszy przebieg procedur akcesyjnych oraz terminarz. Ustalenie tzw. ˝wąskiej agendy˝ byłoby dobrą prognozą dla dalszego przebiegu procesu akcesyjnego. Trudno wszakże ocenić, czy decyzje te będą miały w istocie charakter przełomowy, choć bez wątpienia mogą być w ten sposób prezentowane przez prezydencję portugalską.

   5. Czy prezydencja portugalska sformułowała w tej sprawie jakieś warunki i oczekiwania wobec Polski?

   Prezydencja portugalska sugerowała wywieranie nacisku na Komisję Europejską w celu zwiększenia liczby rund negocjacyjnych (do czterech spotkań), co uzależnione jest m.in. od wcześniejszego przygotowania przez obie strony odpowiedniej materii negocjacyjnej.

   Prezydencja portugalska zapowiada podtrzymywanie w pełni przyjętych w Helsinkach zasad nowej strategii negocjacyjnej.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Bronisław Geremek

   Warszawa, dnia 24 lutego 2000 r.