Odpowiedź ministra gospodarki

na interpelację nr 3263

w sprawie rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 6 października 1998 r. dotyczącego zasad kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem, w tym rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Zbigniewa Wawaka, przesłaną przy piśmie z dnia 16 lutego 2000 r., znak: SPS-0202-3263/00, dotyczącą rozporządzenia ministra gospodarki z dnia 6 października 1998 r. w sprawie zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie ciepłem, w tym rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach (DzU nr 132, poz. 867 i z 1999 r. nr 30, poz. 291) przedstawiam następujące wyjaśnienia na postawione w interpelacji pytania.

   1. Czy ministerstwo wydając rozporządzenie brało pod uwagę, że wielu odbiorców ciepła poczyniło nakłady, instalując urządzenia pomiarowe i czy ministerstwo widzi potrzebę zmiany rozporządzenia, na podstawie której odbiorcom, którzy poczynili nakłady, przysługiwałoby prawo do rozliczenia realnej wielkości zużytego ciepła, a przynajmniej rekompensowania kosztów związanych z zainstalowaniem urządzeń pomiarowych?

   Wymienione na wstępie rozporządzenie w § 53 zobowiązuje przedsiębiorstwa energetyczne prowadzące działalność w zakresie przesyłania i dystrybucji ciepła do stosowania najpóźniej od 1 października 1999 r. opomiarowanego systemu rozliczeń z odbiorcami, a w przypadku braku niezbędnych do jego stosowania układów pomiarowo-rozliczeniowych przepis ten zobowiązuje przedsiębiorstwa do ich zainstalowania. Tak więc począwszy od ww. terminu rozliczenia za ciepło powinny być prowadzone na podstawie wskazań układów pomiarowo-rozliczeniowych w systemie opomiarowanym. Takie obowiązki zostały również nałożone w udzielonych koncesjach przedsiębiorstwom ciepłowniczym przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. W indywidualnych wyjątkowych przypadkach, gdzie instalowanie niezbędnych urządzeń pomiarowych nie było możliwe ze względów technicznych (lokalna kotłownia z obiegiem grawitacyjnym), braku zgody odbiorcy udostępnienia nieruchomości dla zainstalowania urządzeń pomiarowych oraz dokonanych uzgodnień odbiorcy z przedsiębiorstwem energetycznym przesunięcia terminu zainstalowania urządzenia pomiarowego w związku z prowadzoną modernizacją instalacji i sieci cielnych oraz termomodernizacją budynku rzutującą na wielkość i rodzaj układu pomiarowo-rozliczeniowego, prezes URE, mając na uwadze interesy odbiorców, mógł odstąpić na pewien określony czas od stosowania sankcji w stosunku do przedsiębiorstw energetycznych, które nie uzupełniły w określonym terminie brakujących urządzeń pomiarowych. Nie zwalnia to jednak przedsiębiorstw od stosowania opomiarowanego systemu rozliczeń na podstawie cen i stawek opłat określonych w taryfie i wykorzystania wskazań możliwych do stosowania zainstalowanych już urządzeń pomiarowych. Niezgodne z obowiązującymi przepisami są praktyki przedsiębiorstw energetycznych stosowania rozliczeń ryczałtowych w sytuacji gdy odbiorca, w uzgodnieniu z przedsiębiorstwem energetycznym i zgodnie z obowiązującymi wymaganiami, zainstalował na własny koszt urządzenia pomiarowe do rozliczeń dostaw ciepła.

   Spory dotyczące rozliczeń mogą występować w przypadku, gdy instalacja odbiorcy za węzłem grupowym nie należy do przedsiębiorstwa ciepłowniczego, do której są przyłączone budynki należące do więcej niż jednego odbiorcy. W takim przypadku obowiązek zainstalowania urządzeń pomiarowych na przyłączach do budynków spoczywa na właścicielu instalacji odbiorczej za węzłem grupowym ciepła. Uwzględniając obowiązujący przepis art. 32 ustawy Prawo energetyczne, na podstawie którego dystrybucja ciepła instalacjami odbiorczymi za węzłem grupowym została zwolniona z koncesjonowania, zaś koszty tej działalności nie muszą być uwzględniane w taryfach zatwierdzanych i kontrolowanych przez prezesa URE, w rozporządzeniu określono szczegółowe zasady umożliwiające prowadzenie rozliczenia przez przedsiębiorstwa ciepłownicze z odbiorcami przyłączonymi do instalacji za węzłem grupowym na podstawie urządzeń pomiarowych zainstalowanych w węźle grupowym oraz urządzeń pomiarowych zainstalowanych u odbiorców w budynkach. Natomiast nie można nakładać obowiązków na przedsiębiorstwa ciepłownicze instalowania urządzeń pomiarowych w budynkach przyłączonych do instalacji nienależącej do tych przedsiębiorstw i niemających wpływu na eksploatację tej instalacji.

   Przygotowana w Ministerstwie Gospodarki nowelizacja ustawy Prawo energetyczne w zakresie dotyczącym art. 32 proponuje objęcie koncesjonowaniem działalności przedsiębiorstw energetycznych w zakresie dystrybucji ciepła za węzłami grupowymi oraz wyłączenie z koncesjonowania działalności przesyłowej i dystrybucyjnej mniejszych przedsiębiorstw, w których zamówiona moc ciepła przez odbiorców jest niższa od 1,0 MW. Pozwoli to na uporządkowanie spraw związanych z kształtowaniem taryf oraz nadzorem prezesa URE nad całą działalnością dystrybucyjną przedsiębiorstw ciepłowniczych. Rekompensowanie poniesionych przez odbiorcę kosztów zainstalowania urządzeń pomiarowych należy do sfery stosunków cywilnoprawnych i powinno być uzgodnione i rozliczone przez zainteresowane strony w umowie sprzedaży ciepła lub aneksie do umowy.

   2. Jakie są skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 1999 r., w którym orzeczono niezgodność z konstytucją art. 46 ustawy Prawo energetyczne w zakresie, w jakim upoważniono ministra gospodarki do określenia, w drodze rozporządzenia, zasad rozliczania w obrocie paliwami gazowymi, energią elektryczną i ciepłem, w aspekcie dalszego obowiązywania rozporządzenia wydanego na podstawie zaskarżonego przepisu?

   Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 października 1999 r. sygn. akt K. 12/99 przepis art. 46 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (DzU nr 54, poz. 348 z późn. zm.) w zakresie, w jakim upoważnia ministra gospodarki do określenia, w drodze rozporządzenia, zasad rozliczeń w obrocie paliwami gazowymi, energią elektryczną i ciepłem, w tym zasad rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach, jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że nie odpowiada określonym w tym przepisie wymaganiom, jakie musi spełniać upoważnienie ustawowe, nie zawierając wytycznych dotyczących treści aktów wykonawczych, jak również nie jest niezgodny z art. 76 Konstytucji RP. Utrata mocy obowiązującej przepisu art. 46 zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego następuje z dniem 1 lipca 2000 r.

   Wniosek rzecznika praw obywatelskich dotyczył tej części delegacji art. 46, która dotyczy prowadzenia rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach i która nie była objęta regulacjami ustawy Prawo energetyczne w przedłożeniu rządowym projektu ustawy, a została wprowadzona decyzją parlamentu ubiegłej kadencji do ustawy. Ministerstwo Gospodarki przygotowało i skierowało uzgodniony międzyresortowo projekt zmian ustawy Prawo energetyczne w dniu 21 lutego br. do rozpatrzenia przez Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów. Proponowane zmiany zmierzają do uzupełnienia ustawy o przepisy w zakresie prowadzenia rozliczeń przez zarządzających budynkami z użytkownikami lokali, którzy nie są odbiorcami paliw gazowych i ciepła przedsiębiorstw energetycznych, tzn. nie posiadają umowy zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym. Proponowany zapis nowego art. 45a ustawy spełnia wymagania art. 76 Konstytucji RP, który zobowiązuje władze publiczne do ochrony użytkowników i najemców przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi, określając zasadę, iż ponoszone koszty zakupu ciepła przez odbiorców będących wyłącznymi rozliczającymi te koszty w budynku są pokrywane w opłatach pobieranych od użytkowników lokali do wysokości poniesionych kosztów zakupu lub wytworzenia ciepła. Uzupełniono również art. 46 o wytyczne dotyczące treści aktu wykonawczego, spełniając tym samym wymagania art. 92 ust. 1 Konstytucji RP.

   Skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest utrata z dniem 1 lipca 2000 r. mocy obowiązującej przepisu art. 46, a tym samym wydanych na jego podstawie rozporządzeń ministra gospodarki w sprawie zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz zasad rozliczeń w obrocie paliwami gazowymi, energią elektryczną i ciepłem, w tym zasad rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalachw części dotyczącej zasad rozliczeń w obrocie paliwami gazowymi, energią elektryczą i ciepłem, w tymzasad rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach w części dotyczącej zasad rozliczeń w obrocie paliwami gazowymi, energią elektryczną i ciepłem, w tym zasad rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach. W przypadku, gdyby nie weszła w życie proponowana nowelizacja ustawy Prawo energetyczne, zasady rozliczeń w obrocie paliwami gazowymi, energią elektryczną i ciepłem, w tym zasady rozliczeń z indywidualnymi odbiorcami w lokalach, strony umów będą mogły kształtować w sposób swobodny w umowach sprzedaży zawieranych pomiędzy odbiorcami i przedsiębiorstwami energetycznymi z uwzględnieniem przepisów ogólnie obowiązujących, a zarządzający budynkami będą mogli prowadzić rozliczenia kosztów zakupu ciepła lub gazu dostarczanego do budynku na podstawie odrębnych przepisów w zależności od rodzaju tytułu prawnego do korzystania z lokalu (np. w spółdzielniach mieszkaniowych na podstawie regulaminów wewnętrznych uchwalonych przez właściwe organy spółdzielni).

   Niemniej chciałbym zapewnić pana posła, iż Ministerstwo Gospodarki podejmuje wszelkie możliwe działania dla jak najszybszego skierowania nowelizacji ustawy Prawo energetyczne do Sejmu RP tak, aby zmiana ustawy mogła zostać rozpatrzona i uchwalona przed upływem terminu, to jest przed 1 lipca 2000 r.

   Z poważaniem

   Minister

   Janusz Steinhoff

   Warszawa, dnia 2 marca 2000 r.