Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Skarbu Państwa

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 3525

w sprawie stanu kredytowania cukrowni, realizacji płatności plantatorom za dostarczony surowiec oraz sytuacji ekonomicznej cukrowni i spółek cukrowniczych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na zapytanie poselskie pana Stanisława Pawlaka w sprawie stanu kredytowania cukrowni, realizacji płatności plantatorom za dostarczony surowiec oraz sytuacji ekonomiczno-finansowej cukrowni i spółek cukrowych, pismo SPS-0202-3525/00, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Według aktualnych informacji, jakie posiada Ministerstwo Skarbu Państwa, wynika, że spółki cukrowe swoje zobowiązania wobec plantatorów za dostarczony surowiec zrealizowały średnio w ok. 80%.

   - Lubelsko-Małopolska Spółka Cukrowa SA - w ok. 89%,

   - Mazowiecko-Kujawska Spółka Cukrowa SA - w ok. 82%,

   - Poznańsko-Pomorska Spółka Cukrowa SA - w ok. 83%,

   - Śląska Spółka Cukrowa SA - w ok. 68%.

   Główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest przede wszystkim zachwiana płynność finansowa poszczególnych cukrowni. Na koniec 30 września 1999 r. średnia wartość wskaźnika bieżącej płynności wyniosła 0,55. Zadłużenie ogółem wzrosło w latach 1997-1999 o 63% (z 1167 mld zł do 1910 mld zł).

   Przy takim wzroście ogólnego zadłużenia cukrownie nie posiadają zdolności do terminowego regulowania bieżących zobowiązań.

   Jednak, porównując dane posiadane przez pana posła z danymi uzyskanymi przez ministerstwo, nastąpił średnio ok. 10% przyrost spłaconych zobowiązań wobec plantatorów. Wynika z tego, że cukrownie powoli, lecz systematycznie dokonują spłat wobec dostawców surowca.

   Oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej cukrowni dokonano na bazie informacji z 62 zakładów. Podstawą badania były sprawozdania finansowe za rok obrachunkowy 1997, 1998 i 1999 oraz I kwartał roku obrachunkowego 1999/2000.

   Podstawowe dane ekonomiczno-finansowe cukrowni w poszczególnych czterech spółkach cukrowych na 31 grudnia 1999 r. kształtują się następująco:

Pozycja

LMSC

MKSC

PPSC

SSC

Przychody ze sprzedaży

163 348 300

140 526 310

122 082 500

10 615 300

Koszty z działalności operacyjnej

527 762 100

108 842 600

300 248 300

146 781 900

Wynik ze sprzedaży

541 370 400

99 749 900

296 835 200

134 821 000

Koszty finansowe

-3 608 300

7 092 700

3 513 100

10 960 800

Kapitały własne

10 040 500

8 595 600

25 064 800

10 283 900

Zadłużenie ogółem, w tym:

784 510 000

420 314 500

835 734 300

639 488 200

a) Zadłużenie długoterminowe

51 556 200

24 103 800

97 533 300

22 831 100

b) Kredyty długoterminowe

44 302 700

23 525 800

42 967 100

14 451 400

c) Zadłużenie krótkoterminowe

732 953 800

396 209 700

738 201 000

618 655 100

d) Kredyty krótkoterminowe

516 974 900

270 536 800

533 955 500

277 769 800

e) Zadłużenie z tytułu dostaw i usług

87 961 500

112 399 600

170 750 000

193 291 400

Wynik finansowy netto

-28 867 000

-1 621 800

-20 113 300

3 048 200

Pozycja

1997

1998

1999

31.12.1999

Przychody ze sprzedaży

2 878 790 388

2 964 009 304

3 291 789 011

436 572 410

Koszty z działalności operacyjnej

2 722 068 815

3 212 124 335

3 561 164 354

1 083 634 900

Wynik ze sprzedaży

113 605 636

22 228 498

-257 129 164

1 072 776 500

Koszty finansowe

195 239 415

260 977 931

254 391 276

17 958 300

Kapitały własne

1 152 322 621

1 076 915 601

647 781 001

53 984 800

Zadłużenie ogółem, w tym:

1 167 093 565

1 374 950 534

1 910 502 957

2 680 047 000

a) Zadłużenie długoterminowe

157 020 145

169 814 392

194 780 195

196 024 400

b) Kredyty długoterminowe

127 545 934

140 166 385

126 719 394

125 247 000

c) Zadłużenie krótkoterminowe

1 010 073 420

1 205 136 142

1 715 722 762

2 486 019 600

d) Kredyty krótkoterminowe

399 782 049

615 323 624

1 103 125 017

1 599 237 000

e) Zadłużenie z tytułu dostaw i usług

472 405 154

564 402 500

Wynik finansowy netto

-35 226 434

-192 186 734

-517 561 422

-47 553 900

   Z przeprowadzonej analizy wynika, iż w 1998 r. wartość przychodów ze sprzedaży całej badanej grupy wyniosła 2964 mln zł i wzrosła (z poziomu 2878,8 mln zł) w porównaniu z poprzednim okresem obrachunkowym o ok. 3%.

   W roku 1999 nastąpił dalszy wzrost przychodów ze sprzedaży całej grupy o 11% do wartości 3291,8 mln zł. Jednocześnie należy podkreślić, iż wzrostowi przychodów ze sprzedaży towarzyszył wzrost kosztów działalności operacyjnej, które w 1998 r. wzrosły w stosunku do roku poprzedniego aż o 17,6%, zaś w 1999 r. dynamika ta wyniosła 10,87%.

   W pierwszych trzech miesiącach kampanii cukrowniczej 1999/2000 większość cukrowni ograniczyła obrót cukrem.

   Wynik ze sprzedaży obliczony dla wszystkich 62 objętych analizą przedsiębiorstw uległ w 1998 r. obniżeniu w stosunku do roku poprzedniego aż o 65,8%. W roku 1999 cała grupa wygenerowała ujemny wynik ze sprzedaży na poziomie 257 mln zł. Wpływ na tak drastyczne pogorszenie się wyniku ze sprzedaży miała przede wszystkim niewłaściwa relacja ceny sprzedaży cukru do jego kosztów wytworzenia w poszczególnych spółkach.

   Analiza kosztów obsługi zadłużenia w latach 1997-1998 wykazuje znaczny wzrost tej pozycji w roku 1998. Wartość kosztów finansowych w roku 1998 wynosiła 266 463 tys. zł i zwiększyła się o 35,6% w stosunku do poprzedniego roku, w którym wynosiła 197 995 tys. zł. Tak drastyczny wzrost kosztów, związanych z obsługą zadłużenia w tym okresie, wywołany został bezpośrednio przez wzrost zadłużenia większości cukrowni.

   Na 31 grudnia 1999 r. cukrownie w czterech spółkach cukrowych ogółem wykazały blisko 25% kosztów z ubiegłego roku obrotowego, przy czym wielkość tej pozycji rozkłada się nierównomiernie pomiędzy spółki cukrowe.

   Analizy wyniku finansowego netto dokonano na podstawie rachunków zysków i strat za lata 1997-1999. Wypracowany przez całą grupę wynik netto w całym analizowanym okresie przyjmuje wartości ujemne. Strata netto z 1997 r. na poziomie 35 226,4 tys. zł uległa w 1998 r. powiększeniu o 545% do kwoty 192 186,7 tys. zł, a w roku 1999 pozycja ta wyniosła 517 561,4 tys. zł, czyli wzrosła o dalsze 269% w stosunku do roku poprzedniego.

   Za I kwartał roku obrotowego 1999/2000 większość cukrowni Śląskiej Spółki Cukrowej SA osiągnęła zysk netto i ogółem spółka jako jedyna wykazała zysk netto w badanym okresie. W Lubelsko-Małopolskiej Spółce Cukrowej SA wysoki wynik ujemny wynika ze znacznej - 24,5 mln zł straty wykazanej przez Cukrownię Ropczyce SA. Z danych szczegółowych wynika, że najgorsze wyniki wykazują cukrownie należące do Poznańsko-Pomorskiej Spółki Cukrowej SA. Wpływ na wynik mają tu najwyższe koszty finansowe (najwyższy poziom zadłużenia).

   Analiza poziomu ogólnego zadłużenia wskazuje na stały wzrost obciążenia majątku cukrowni zobowiązaniami. W 1998 r. wskaźnik obciążenia majątku długiem wzrósł o 18,98% z 0,52 do 0,62. Na dzień 30 września 1999 r. poziom tego wskaźnika wzrósł o dalsze 34,82% do wielkości 0,83.

   Zadłużenie ogółem wzrosło w latach 1997-1999 o 63% z 1167 mld zł do 1910 mld zł, przy czym zdecydowanie największy wpływ na taki stan rzeczy miał wzrost zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów krótkoterminowych, których wartość w analogicznym okresie wzrosła z 0,399 mld zł do 1103 mld zł, czyli o 176%. Na 31 grudnia 1999 r. zadłużenie znowu wzrosło o ponad 25%. Największy udział we wzroście poziomu zadłużenia mają oczywiście kredyty krótkoterminowe zaciągane na skup surowca. W stosunku do roku 1997 pozycja ta wzrosła 4-krotnie. Oznacza to, że w wielu cukrowniach kredyty z poprzedniego roku nie zostały spłacone i są obecnie przekwalifikowane ze stopy preferencyjnej na komercyjne, co przełoży się na dalszy wzrost kosztów finansowych.

   W zakresie płynności finansowej średnia wartość wskaźnika bieżącej płynności w całej grupie w 1998 r. obniżyła się o 21,1% z poziomu 0,88 do 0,69, zaś taką samą tendencję wykazało 50 spośród 62 badanych spółek. W bieżącym roku obrotowym nastąpił dalszy spadek płynności bieżącej o 20,07% do poziomu 0,55. Ogólnie na przestrzeni całego badanego okresu wystąpił spadek wskaźnika bieżącej płynności o 64% z poziomu 0,86 w roku 1997 do poziomu 0,55 w roku 1999.

   Reasumując należy jednoznacznie stwierdzić, iż z przeprowadzonej analizy wynika, że sytuacja branży i jej poszczególnych przedsiębiorstw jest zła, a ponadto ulega stałemu pogorszeniu. Z danych na 31 grudnia 1999 r. wynika poprawa szczególnie w obszarze wyniku ze sprzedaży i to w zależności od wyboru momentu wprowadzenia cukru do obrotu. W całym analizowanym okresie większość badanych cukrowni wykazuje stratę netto oraz niekorzystne zmiany w zakresie poszczególnych wielkości ekonomiczno-finansowych, kształtujących wyniki finansowe. Główną przyczyną tego stanu rzeczy jest wzrost zadłużenia i związany z tym spadek wskaźników płynności. Jedyną metodą na odzyskanie płynności finansowej jest restrukturyzacja zadłużenia możliwa w krótkim czasie wyłącznie poprzez dokapitalizowanie cukrowni.

   Na pogorszenie generowanych przez badaną grupę i jej poszczególne części wyników finansowych największy wpływ miała utrzymująca się w analizowanym okresie niekorzystna relacja cen zbytu cukru do kosztów jego wytworzenia. Relacja ta w I kwartale roku obrotowego 1999/2000 uległa poprawie, niemniej nadal część cukrowni (ok. 1/3) generuje zbyt wysokie koszty.

   Natomiast w sprawie Cukrowni Brześć Kujawski SA Ministerstwo Skarbu Państwa wystąpiło do Agencji Rynku Rolnego z zapytaniem, czy istnieje możliwość udzielenia dla Cukrowni Brześć Kujawski SA gwarancji na kwotę 7,2 mln zł. Na powyższe pismo ministerstwo otrzymało odpowiedź, w której Agencja Rynku Rolnego poinformowała, że warunkiem udzielenia przez nią poręczenia jest przedstawienie umowy o kredyt preferencyjny, zawartej z bankiem, oraz zgody spółki cukrowej na poręczenie weksla wystawionego przez cukrownię, jak również dodatkowych dokumentów określonych w zarządzeniu nr 35A/99 prezesa Agencji Rynku Rolnego (przesłanego do wszystkich cukrowni w dniu 21 sierpnia 1999 r.)

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Krzysztof Hubert Łaszkiewicz

   Warszawa, dnia 29 kwietnia 2000 r.