Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi

na interpelację nr 3546

w sprawie systemu kształcenia dorosłych na przykładzie uniwersytetów ludowych

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację poselską pana posła Jana Kulasa w sprawie systemu kształcenia dorosłych na przykładzie uniwersytetów ludowych, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zainteresowane jest wszystkimi działaniami skierowanymi na poprawę życia, a przede wszystkim na podniesienie poziomu wiedzy mieszkańców wsi, ale nie ma podstaw prawnych do monitorowania działalności organizacji społecznych. Ustawa Prawo o stowarzyszeniach, której podlegają uniwersytety ludowe, nakłada obowiązek rejestracji organizacji tylko u starosty powiatowego, co decyduje o znacznym rozproszeniu informacji o ich zakresie działania. Nie ma obecnie instytucji o zasięgu ogólnokrajowym, która prowadziłaby koordynację działalności uniwersytetów ludowych. Stanowi do dla resortu rolnictwa dodatkową trudność w zbieraniu informacji na ten temat.

   Podstawowym źródłem wiedzy o działalności tego rodzaju organizacji jest współpraca Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z Towarzystwem Uniwersytetów Ludowych.

   Obecnie można wyodrębnić następujące podmioty i organizacje pozarządowe, które prowadzą różne formy uniwersytetów ludowych:

   1) Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych, skupiające aktualnie 17 oddziałów regionalnych TUL (cztery oddziały regionalne są w trakcie powoływania),

   2) Fundacja Polskich Uniwersytetów Ludowych,

   3) Duszpasterstwo Rolników Indywidualnych w Inowrocławiu,

   4) Wielkopolskie Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych w Poznaniu,

   5) Mazowieckie Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych w Płocku,

   6) Stowarzyszenie Polskich Uniwersytetów Ludowych,

   7) Związek Młodzieży Wiejskiej,

   8) Kaszubskie Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne (prowadzi kaszubski UL),

   9) Stowarzyszenie Pomorskich Uniwersytetów Ludowych ˝Młody Las˝,

   10) Stowarzyszenie Uniwersytetów Ludowych we Wzdowie.

   Powyższe organizacje realizują w uniwersytetach ludowych programy edukacyjne o następującym zakresie merytorycznym: ogólnokształcący (m.in. kultura, regionalizm, nauka społeczna kościoła, ekonomia, ekologia, zdrowie, wychowanie społeczne), zawodowy jak też naukę języków obcych. Prowadzą też różne typy szkół zawodowych dla dorosłych zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty.

   Należy dodać, że kursy w uniwersytetach ludowych są programowo elastyczne, wiele zasad jest bliskich modelowi uniwersytetów typu grundtvigowskiego (duńskiego).

   W woj. pomorskim uniwersytety ludowe prowadzą następujące stowarzyszenia:

   - Oddział Regionalny TUL w Gdańsku z siedzibą w Kłaninie,

   - Kaszubskie Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne,

   - Stowarzyszenie Pomorskich Uniwersytetów Ludowych ˝Młody Las˝.

   Resort rolnictwa z już wcześniej podanych powodów nie dysponuje informacjami o zakresie działania uniwersytetów ludowych prowadzonych przez ww. organizacje pozarządowe.

   Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wspiera różnorodną działalność edukacyjną na wsi poprzez zlecanie zadań i udzielanie dotacji na ich realizację jednostkom niezaliczanym do sektora finansów publicznych oraz fundacjom i stowarzyszeniom, w tym również zrzeszającym uniwersytety ludowe.

   Dotychczas MRiRW systematycznie współpracowało z Zarządem Krajowym Towarzystwa Uniwersytetów Ludowych oraz Fundacją Polskich Uniwersytetów Ludowych.

   W 1999 r. TUL otrzymało dotację w wysokości 55 000 zł na zadanie zlecone z zakresu edukacji ekologicznej, agroturystycznej w powiązaniu z wychowaniem obywatelskim oraz ochroną dziedzictwa kulturowego i obrzędowością regionalną. Fundacja PUL otrzymała dotację 52 000 zł na wydawnictwo kwartalnika i organizację warsztatów artystycznych dla nauczycieli szkół rolniczych.

   W roku 2000 ministerstwo zaplanowało środki w wysokości 150 000 zł na dotowanie działalności uniwersytetów ludowych w zakresie edukacji zawodowej, kulturalno-obyczajowej i społecznej na wsi.

   Ministerstwo, planując środki na wspieranie działalności UL, ma pełną świadomość, iż są one daleko niewystarczające, co potwierdzają wpływające od różnych organizacji, fundacji i stowarzyszeń wnioski, jednakże niewielka kwota zagwarantowana w ustawie budżetowej na 2000 r. oraz rozliczne potrzeby ograniczają rozszerzenie zakresu dotowania działalności uniwersytetów ludowych.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Henryk Wujec

   Warszawa, dnia 8 kwietnia 2000 r.