Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Transportu i Gospodarki Morskiej

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 3583

w sprawie zmniejszenia przychodów z turystyki przyjazdowej

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, na interpelację panów posłów Marcina Zawiły i Kazimierza Szczygielskiego w sprawie regresu w turystyce przyjazdowej do Polski, uprzejmie informuję, co następuje:

   Zgodnie ze wstępnymi danymi przygotowanymi przez Instytut Turystyki i przekazanymi przez Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej do Światowej Organizacji Turystyki (WTO), a opublikowanymi w dokumencie WTO ˝Tourism Highlights 2000˝*) Polska w 1999 r. z liczbą turystów 17,9 mln (spadek o 900 tys. turystów w stosunku do roku 1998) znalazła się na 9 miejscu w świecie, a z wydatkami cudzoziemców wynoszącymi 6,1 mld USD (spadek o 1,9 mld USD w stosunku do 1998 r.) poza pierwszą piętnastką. Liczby te podane zostały również na konferencjach prasowych i w materiałach Polskiej Organizacji Turystycznej (ostatnio na konferencji prasowej w czasie trwania ITB w Berlinie).

   Zgodnie z danymi cytowanymi przez WTO, ruch turystyczny w Europie wzrósł w 1999 r. tylko o 1%. Na wzrost ten złożyły się przede wszystkim dobre wyniki południowej części naszego kontynentu, zwłaszcza Hiszpanii (+8,8%) i Grecji (+5%). Poza południem, dobre wyniki zanotowano też w Holandii (+5,3%) i Irlandii (+7,4%). Duże straty poniosły Turcja i Chorwacja, ale również Wschodnia i Środkowa Europa, gdzie nastąpił spadek liczby przyjazdów, np. do Węgier o 13,8%, Polski o 4,5% i Czech o 1,8%. (Wstępne wyniki o wydatkach cudzoziemców w Republice Czeskiej wskazują na spadek aż o 9,2%).

   W celu zobrazowania sytuacji w polskiej turystyce, za GUS i Instytutem Turystyki podajemy liczby dotyczące cudzoziemców odwiedzających Polskę:

Rok

Cudzoziemcy w Polscewedług liczby przekroczeńgranicy (mln)

Turyści zagraniczni (nocujący minimum 1 noc w Polsce) w mln

ogółem

w tym deklarujący wyłącznieturystyczny cel pobytu*)

1997

87,8

19,5

5,4

1998

88,6

18,8

6,0

1999

89,1

17,9

6,1

*) Cele pobytów turystów w Polsce wg badań Instytutu Turystyki - m.in. typowa turystyka,interesy, sprawy służbowe, zakupy, tranzyt, odwiedziny u krewnych i znajomych.

   Powyższe dane wskazują na to, że spadek liczby przyjazdów dotyczył ogólnej liczby turystów zagranicznych, jednakże liczba turystów deklarujących wyłącznie turystyczny cel przyjazdu nieznacznie wzrosła.

   Dla polskiej gospodarki turystycznej i poprawy jej wyników ekonomicznych największe znaczenie mają:

   - Wydatki cudzoziemców w Polsce:

   zmalały z 8,0 mld USD w 1998 r. do 6,1 mld USD w 1999 r., natomiast wydatki turystów zagranicznych (cudzoziemców nocujących w Polsce min. jedną noc) wynosiły odpowiednio:

   w 1997 r. 4,3 mld USD,

   w 1998 r. 4,4 mld USD,

   w 1999 r. 3,4 mld USD.

   - Liczba turystów zagranicznych korzystających z bazy noclegowej według sprawozdawczości obiektów noclegowych:

   brak jest danych GUS dotyczących 1999 r., ale pierwsze szacunki wskazują, że liczba cudzoziemców korzystających z rejestrowanej bazy noclegowej w 1999 r. nie zmniejszyła się.

   - Liczba turystów zagranicznych obsłużonych przez biura podróży w zakresie sprzedaży usług turystycznych:

   GUS ani samorząd gospodarczy nie prowadzą tu żadnych analiz. Według deklaracji turystów zagranicznych w Polsce z usług biur podróży skorzystało (w mln):

Rok

Korzystało z usługbiur podróży

Wykupiło pełenpakiet (wycieczkę)

1997

2,3

1,4

1998

3,0

1,3

1999

3,8

1,1

   Dane te wskazują na faktyczny niewielki spadek liczby turystów zagranicznych wykupujących w swoim kraju wycieczkę (pełen pakiet) do Polski. Jest to jednak tendencja ogólnoeuropejska (poza wyjazdami do krajów trzeciego świata) i Polska nie jest tu znaczącym wyjątkiem.

   - Dochody biur podróży:

   statystyki GUS za rok 1999 dotyczące biur podróży zatrudniających co najmniej 20 osób dostępne będą w maju br. Według wstępnych danych GUS, w 1999 r. wynik finansowy brutto 27 tys. podmiotów gospodarczych wyniósł 12,8 mld zł, podczas gdy w 1998 r. wyniósł on 16,7 mld zł. Gorsza ocena sytuacji wielu biur podróży po 1999 r. najprawdopodobniej związana jest z gorszym niż w 1998 r. wynikiem finansowym brutto większości podmiotów gospodarczych w Polsce.

   Jak przedstawiono wyżej, podstawowym negatywnym czynnikiem w 1999 r. był spadek wydatków cudzoziemców w Polsce, liczony w dolarach. W 1999 r. przeciętny turysta zagraniczny wydał w Polsce 159 USD, podczas gdy rok wcześniej ponad 200 USD.

   Podstawową przyczynę spadku wydatków w czasie podróży po Polsce przypisuje się:

   - zdecydowanemu spadkowi przyjazdów w celach służbowych i biznesowych, szczególnie ze wschodu. Ta grupa cudzoziemców tradycyjnie wydawała więcej niż pozostali;

   - spadkowi konkurencyjności na rynkach zagranicznych oferty turystycznej poszczególnych regionów Polski. Sprowadza się to do zdecydowanego spadku wydatków turystów zagranicznych na tzw. inne usługi i towary (po opłaceniu kosztów noclegu i transportu).

   Informujemy, że minister finansów w dniu 31 marca 2000 r. podpisał rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 7 dni od dnia ogłoszenia.

   Wejście w życie rozporządzenia spowoduje, że firmom turystycznym będzie przysługiwał zwrot podatku naliczonego również od nabytych usług noclegowych lub gastronomicznych, bądź jednych i drugich, jeżeli zakup tych usług był związany ze świadczeniem usług zagranicznej turystyki przyjazdowej. Rozporządzenie sprzyja utrzymaniu konkurencyjności polskich biur w stosunku do podmiotów zagranicznych.

   Podstawowym zadaniem zmierzającym do odbudowy wydatków turystów w Polsce jest intensyfikacja działań zmierzających do szybszego rozwoju usług turystycznych i paraturystycznych w najważniejszych regionach turystycznych kraju. Rząd wykorzystuje tu m.in. następujące narzędzia:

   - uczestniczymy i współorganizujemy konkursy na najlepsze usługi turystyczne,

   - wspieramy działania (finansowo i organizacyjnie oraz w formie szkoleń) podejmowane przez władze samorządowe regionów w celu rozwoju produktów turystycznych,

   - ze środków przeznaczonych na ochronę środowiska finansujemy szereg działań zmierzających do rozszerzenia oferty gmin wokół obszarów chronionych,

   - szkolimy przedstawicieli władz regionów turystycznych w zakresie możliwości pozyskania środków pomocy zagranicznej.

   Zakładamy, że część działań podejmowanych w roku 1999 przez wojewodów przy wsparciu administracji centralnej zaowocuje już w roku 2000 wzrostem liczby przejazdów cudzoziemców i zwiększonymi wydatkami w Polsce.

   Jednocześnie rząd, po reorganizacji administracji turystycznej, zamierza wypracować nową koncepcję organizacyjno-programową wspierania rozwoju infrastruktury turystycznej. Będzie ona bazowała na lepszym wykorzystaniu inicjatyw regionalnych.

   W działania wspierające rozwój infrastruktury turystycznej wpisuje się Polska Agencja Rozwoju Turystyki SA, inicjując realizację programów ˝Krajowa Markowa Infrastruktura Turystyczna˝ oraz ˝Krajowa Turystyczna Usługa Inwentorska˝.

   Program ˝Krajowa Markowa Infrastruktura Turystyczna˝ ma za zadanie inicjowanie, koordynowanie oraz kontrolowanie prawidłowego rozwoju markowej infrastruktury turystycznej. Program ˝Krajowa Turystyczna Usług Inwestorska˝ ma natomiast za zadanie pomóc samorządom i władzom lokalnym w znalezieniu inwestorów gotowych rozwijać w atrakcyjnych turystycznie regionach bazę noclegową, gastronomiczną oraz inną infrastrukturę turystyczną (przystanie, pola golfowe itp.).

   Działania w zakresie rozbudowy bazy noclegowej oraz zaplecza gastronomicznego będą realizowane poprzez:

   - opracowywanie koncepcji funkcjonowania tego typu przedsięwzięć na rynku,

   - przygotowywanie dokumentacji wymaganej w procesie przedinwestycyjnym (strategie rozwoju infrastruktury turystycznej, badania marketingowe, studia wykonalności, biznes plany, usługi projektowe, obsługa formalno-prawna),

   - opracowywanie założeń programowych, a następnie poszukiwanie inwestora zainteresowanego wejściem na rynek usług turystycznych.

   Taka forma działania ma zagwarantować z jednej strony, że nowo tworzona infrastruktura turystyczna będzie odpowiadać rzeczywistemu zapotrzebowaniu zgłaszanemu przez rynek (opracowania będą przygotowywane w oparciu o dokładną analizę rynku), z drugiej strony, opracowania dla konkretnych przedsięwzięć będą z góry zakładać utworzenie produktów na odpowiednim poziomie - ograniczając tym samym powstawanie nieefektywnej, mało atrakcyjnej dla turysty infrastruktury.

   Zakres działań, jakie należy podjąć w celu rozwoju infrastruktury turystycznej, jest bardzo szeroki: od wspierania rolników w procesie dostosowywania oferty agroturystycznej do wymogów rynku europejskiego, poprzez poszukiwanie właściwych rozwiązań w zakresie produktów turystycznych oraz opracowywanie przedsięwzięć mających szansę zaistnieć na rynku do poszukiwania inwestorów dla tychże przedsięwzięć.

   Polska Agencja Rozwoju Turystyki SA nie posiada środków finansowych pozwalających na bezpośrednie angażowanie się w rozbudowę infrastruktury turystycznej. Będzie natomiast, pokazując najwłaściwsze kierunki działania, wspierać gminy, prywatnych inwestorów, instytucje finansowe oraz wszystkich tych, którzy chcą w turystykę inwestować.

   We współpracy z bankami podejmie także działania na rzecz utworzenia funduszu, z którego środki przeznaczone byłyby na inwestycje turystyczne (w formie kredytów, pożyczek). Ma to być źródło finansowania dobrych pomysłów i przedsięwzięć inwestycyjnych w zakresie turystyki.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Krzysztof Tchórzewski

   Warszawa, dnia 11 kwietnia 2000 r.

*) W styczniu WTO opublikowało komunikat prasowy zawierający nieco inne liczby będące wstępnymi oszacowaniami dostarczonymi przez poszczególne kraje (w tym wstępne oszacowania Instytutu Turystyki). Pierwszym oficjalnym dokumentem WTO jest "Tourism Highlights 2000".