Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 3646

w sprawie regulacji działalności organizacji pozarządowych w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację posła Jana Kochanowskiego przesłaną przy piśmie z dnia 31 marca 2000 r., znak: SPS-0202-3646/00, pragnę poinformować o działaniach rządu zmierzających do uregulowania pozycji ustrojowej sektora pozarządowego w Polsce.

   Wzrost aktywności obywatelskiej, przejawiający się między innymi powstawaniem nowych samorządnych organizacji społecznych, to jedno z najcenniejszych osiągnięć III Rzeczypospolitej. Organizacje te, obok innych instytucji politycznych i społecznych, współtworzą podstawy ładu demokratycznego. Sprzyjanie rozwojowi społecznej aktywności wymaga tworzenia po temu dogodnych warunków prawnych, politycznych i finansowych. Mając tego świadomość, rząd wśród swoich priorytetów legislacyjnych umieścił przygotowanie projektu ustawy określającej zasady współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi (o czym poniżej). O tym, jak dużą wagę przywiązujemy do współpracy z organizacjami pozarządowymi świadczy zarówno fakt, iż stosowny zapis umieszczony został w umowie koalicyjnej, jak i to, że w grupie bliskich współpracowników prezesa Rady Ministrów znajduje się doradca do spraw organizacji pozarządowych. Doceniając rolę, jaką w procesie informowania społeczeństwa o integracji Polski ze strukturami europejskimi pełnią organizacje społeczne, Zespół Negocjacyjny przyjął 29 kwietnia 1999 r. uchwałę Działania mające na celu intensyfikację współpracy rządu z partnerami społecznymi i organizacjami pozarządowymi w procesie negocjacji. Efektem zaproponowanych działań będzie między innymi stworzenie podstaw do konsultacji społecznych i dialogu na temat członkostwa Polski w Unii Europejskiej poprzez wzmocnienie mechanizmu konsultacji oraz stworzenie lepszych przesłanek do podejmowania decyzji w procesie negocjacji w oparciu o stanowiska i ekspertyzy partnerów społecznych i organizacji pozarządowych.

   Odpowiadając na poszczególne pytania pana posła informuję, że:

   1. W dniu 31 stycznia 2000 r. zarządzeniem prezesa Rady Ministrów utworzony został Zespół do spraw rozwiązań systemowych w zakresie współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi oraz pozycji ustrojowej sektora pozarządowego w Polsce. Do zadań zespołu należy między innymi ocena dotychczasowych rozwiązań prawno-organizacyjnych dotyczących sektora pozarządowego oraz inicjowanie zmian w rozwiązaniach systemowych, ocena obecnego stanu współpracy Rady Ministrów z sektorem pozarządowym, koordynowanie prac nad projektem ustawy o współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi oraz zajmowanie stanowiska wobec propozycji przedstawicieli sektora pozarządowego. Aktualnie zespół, poza koordynowaniem prac nad projektem ustawy, zajmuje się problematyką związaną z regulacjami podatkowymi i finansowymi dotyczącymi sektora pozarządowego.

   2. W projekcie ustawy o współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi zawarta jest propozycja utworzenia Komisji Wspólnej Organów Administracji Publicznej i Organizacji Użyteczności Publicznej, której zadaniem byłoby między innymi wypracowywanie wspólnego stanowiska w sprawach wykonywania przez państwo i organizacje pozarządowe zadań publicznych, przekazywania tych zadań organizacjom pozarządowym oraz metod wspierania działalności tych organizacji. Komisja wyrażałaby także opinie w przedmiocie rządowych projektów ustaw dotyczących organizacji pozarządowych oraz zadań realizowanych przez organizacje pozarządowe. Na obecnym etapie prac nad projektem ustawy nie jest jeszcze przesądzone, czy propozycja ta zostanie ostatecznie zaakceptowana. Nie wiadomo także, jaki będzie do niej stosunek parlamentu.

   3. Rządowy projekt ustawy o współpracy organów administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi, w którym zawarta jest idea wyodrębnienia organizacji użyteczności publicznej przeszedł przez etap pierwszych konsultacji międzyresortowych. Przekazany był także do konsultacji społecznych (otrzymało go między innymi 500 organizacji pozarządowych). Obecnie, po uwzględnieniu sugestii co do kierunków zmian znajduje się na etapie ponownych uzgodnień międzyresortowych. Oczekujemy także na stanowisko Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

   4. W chwili obecnej kryteria, jakie powinny spełniać organizacje ubiegające się w poszczególnych resortach o dostęp do środków publicznych oraz zasady przyznawania tych środków, ustalane są bezpośrednio w resortach. Kierowany przeze mnie Zespół do spraw rozwiązań systemowych w zakresie współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi oraz pozycji ustrojowej sektora pozarządowego w Polsce, w trakcie ustalania harmonogramu pracy zespołu, rozważał potrzebę przeanalizowania aktualnego trybu udzielania dotacji przez ministerstwa. Ponieważ kwestia ta znalazła się także wśród postulatów środowisk pozarządowych skierowanych na moje ręce, przewiduję, że będzie to kolejny problem, którym - po rozstrzygnięciu kwestii z zakresu polityki finansowej i podatkowej - zajmą się członkowie zespołu.

   Panie Pośle! W swojej interpelacji dotyka pan istotnych dla sektora pozarządowego problemów. Jak już wspomniałem, rząd podjął się opracowania zgodnych z Konstytucją RP prawnych reguł współpracy z organizacjami pozarządowymi. Ważne jest także, aby konieczność takiej współpracy widziały władze lokalne i regionalne. To od nich zależy jak wykorzystają istniejące już przepisy prawne (np. ustawy kompetencyjne, niektóre zapisy w ustawie o finansach publicznych), czy ograniczą się tylko do określenia zasad przekazywania dotacji, czy też zaproszą organizacje obywatelskie do bliższej współpracy.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Longin Komołowski

   Warszawa, dnia 21 kwietnia 2000 r.