Odpowiedź ministra zdrowia

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 3655

w sprawie inicjatywy ustawodawczej rządu dotyczącej rozszerzenia kompetencji pełnomocników do spraw profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych o profilaktykę i przeciwdziałanie narkomanii

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jerzego Feliksa Budnika, przekazaną przy piśmie SPS-0202-3655/00 w sprawie podjęcia przez rząd inicjatywy ustawodawczej w zakresie rozszerzenia kompetencji pełnomocników zarządów gmin do spraw profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych o działania związane z profilaktyką i przeciwdziałaniem narkomanii, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie informuję, iż:

   1. Przedstawiona przez pana posła propozycja wniesienia zmian do ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, rozszerzających dotychczasowe kompetencje pełnomocników zarządów gmin ds. profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych o działania z zakresu przeciwdziałania narkomanii, stanowi ważny element w toczącej się obecnie dyskusji na temat strategii rozwoju lokalnych działań profilaktycznych. Problem ten był już przedmiotem wstępnych konsultacji prowadzonych przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych z przedstawicielami samorządów gminnych oraz z Biurem ds. Narkomanii.

   2. Podstawowe założenia i strategie nowoczesnej profilaktyki dotyczącej problemów alkoholowych oraz przeciwdziałania narkomanii są obecnie bardzo zbliżone. Wiele programów profilaktycznych zaadresowanych do młodzieży, realizowanych na terenie szkół oraz lokalnych społeczności, obejmuje wiedzę i umiejętności zarówno z zakresu rozwiązywania problemów alkoholowych, jak i przeciwdziałania narkomanii. W tej sytuacji można oczekiwać, iż działania profilaktyczne prowadzone na poziomie podstawowym przez samorządy lokalne będą w naturalny sposób łączyły oba wskazane powyżej problemy.

   3. Wymieniony przez pana posła art. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nie tworzy podstaw prawnych do powoływania pełnomocników gminnych, lecz dotyczy działań podejmowanych przez samorządy województw, dając im między innymi możliwość powoływania pełnomocników ds. rozwiązywania problemów alkoholowych odpowiedzialnych za koordynację wojewódzkich programów.

   4. Należy jednak podkreślić, iż dotychczasowa praktyka związana z realizacją gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych jednoznacznie wskazuje, iż o skuteczności tych działań w istotny sposób decyduje sprawna koordynacja programu, którą może zapewnić pełnomocnik zarządu gminy ds. profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych. Takie rozwiązanie jest również rekomendowane przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych. W tej sytuacji wiele gmin korzysta z możliwości, jakie tworzy ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, i powołuje na jej podstawie (art. 91 ust. i art. 181 ust. 2 pkt 7) wspomnianych powyżej pełnomocników. Wydaje się więc, że istniejący stan prawny daje samorządom gminnym odpowiednie podstawy prawne do podejmowania decyzji postulowanych przez pana posła Budnika. Pragnę również zaznaczyć, iż rząd nie planuje tworzenia nowych instytucji związanych z poruszaną problematyką i nie zamierza podejmować inicjatywy ustawodawczej mającej na celu rozszerzenie kompetencji funkcjonujących obecnie pełnomocników zarządów gmin ds. profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych o działania z zakresu przeciwdziałania narkomanii.

   5. Trudno również zgodzić się z tezą pana posła Jerzego Budnika, że to nie alkohol, ale narkotyki stanowią główne zagrożenie dla polskiej młodzieży. Groźne są obie te substancje, ale wyniki badań jednoznacznie pokazują, iż ich zasięg jest wyraźnie zróżnicowany. Jak wynika z badań przeprowadzonych w ramach Europejskiego Programu Badań Ankietowych w Szkołach na temat Używania Alkoholu i Narkotyków (ESPAD), do użycia substancji psychoaktywnych - chociaż raz w czasie ostatnich 12 miesięcy - przyznaje się kilkanaście procent uczniów pierwszych i trzecich klas szkół ponadpodstawowych, np. konopie (12,3% - klasy pierwsze, 17,4% - klasy trzecie), amfetamina (6,8% - klasy pierwsze, 7,7% - klasy trzecie), heroina (1,7% - klasy pierwsze, 1,4% - klasy trzecie). W tym samym czasie, tj. w ciągu ostatniego roku, upiło się 50,6% uczniów klas pierwszych (15-latków) oraz 63,5% uczniów klas trzecich szkół ponadpodstawowych (17-latków).

   6. Doskonalenie działań profilaktycznych mających na celu zmniejszanie zagrożeń i szkód związanych z piciem alkoholu i używaniem innych substancji chemicznych (narkotyki, tytoń) jest nieustającym wyzwaniem zarówno dla administracji rządowej, jak i samorządów gminnych. Państwowa Agencja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych i Biuro ds. Narkomanii, kontynuując dotychczasowe działania związane ze szkoleniem pedagogów oraz wdrażaniem nowoczesnych programów profilaktycznych, przygotowują w najbliższych miesiącach konferencję dla przedstawicieli samorządów lokalnych poświęconą m.in. problemom poruszanym w interpelacji. Wnioski z tego spotkania zostaną przekazane panu posłowi Jerzemu Budnikowi przez Państwową Agencję Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Franciszka Cegielska

   Warszawa, dnia 25 kwietnia 2000 r.