Odpowiedź ministra gospodarki

na interpelację nr 372

w sprawie koncesjonowania sieci handlowych wielobranżowych z udziałem kapitału zagranicznego

   Nawiązując do przesłanej pismem z dnia 25 marca 1998 r. (znak: SPS-02020-372/98) interpelacji posła Stanisława Steca w sprawie koncesjonowania sieci handlowych wielobranżowych z udziałem kapitału zagranicznego, przekazuję następujące wyjaśnienia.

   Zagadnienia rozwoju handlu wewnętrznego, w tym jego struktury i sytuacji ekonomiczno-finansowej, są przedmiotem stałej obserwacji i analiz prowadzonych w Ministerstwie Gospodarki.

   Dane statystyczne wykazały, że w Polsce funkcjonuje 927 tys. punktów sprzedaży detalicznej, w tym 405,6 tys. sklepów (dane za 1996 r.). Sklepy duże o powierzchni powyżej 400 m2 stanowiły w tym czasie tylko 0,6% liczby sklepów ogółem. Handel w Polsce charakteryzuje się nadmiernym rozdrobnieniem - dominują firmy zatrudniające do 5 osób, które stanowią 95%. Nadmiernie zatomizowana struktura polskiego handlu sprawia, że na 1 punkt sprzedaży detalicznej przypadają 42 osoby a na 1 sklep 95 osób, co rzutuje na jego słabą sytuację ekonomiczną.

   Badając strukturę handlu występującą w krajach Unii Europejskiej, stwierdza się postępujące w niej procesy koncentracji w handlu, wyrażające się w różnych formach, np.: łańcuchów sklepów, franchisingu, spółdzielni detalistów. Stale wzrasta przy tym znaczenie przedsiębiorstw wielkopowierzchniowych. Handel europejskich krajów charakteryzuje też duże nasycenie powierzchni handlowej, z wysokim udziałem w wielu krajach obiektów wielkopowierzchniowych.

   Zagraniczne firmy, które rozpoczęły działalność w Polsce w dziedzinie handlu wewnętrznego, budują super- i hipermarkety, których sposób organizacji działalności handlowej i stosowane strategie marketingowe stanowią ogromną konkurencję dla tradycyjnie prowadzonych małych sklepów. Jednocześnie prowadzi to do przyspieszenia przemian jakościowych w handlu.

   Zwiększenie więc udziału dużych obiektów handlowych w strukturze sieci detalicznej stanowi nieuniknioną tendencję rozwoju nowoczesnego handlu. Istotne jest jednak zapewnienie zrównoważonego rozwoju różnych form handlu i niedopuszczenie do gwałtownego zaniku drobnych sklepów. Działania Ministerstwa Gospodarki zmierzają właśnie w tym kierunku. Przygotowywany jest program rozwoju handlu, który będzie zawierał diagnozę jego stanu, bariery jego rozwoju oraz propozycje zastosowania instrumentów i narzędzi stymulujących jego rozwój.

   Jednym z elementów tego programu będą sprawy struktury handlu wewnętrznego, w tym tworzenia wielkopowierzchniowych obiektów handlowych. Nie przewiduję natomiast wprowadzenia koncesji na tworzenie super- i hipermarketów, ponieważ prowadzona przez rząd polityka zmierza w kierunku odbiurokratyzowania gospodarki m.in. poprzez ograniczenie istniejących koncesji, zezwoleń i licencji. Koncesje będą zgodnie z art. 22 Konstytucji RP utrzymane tylko tam, gdzie wchodzi w grę ważny interes publiczny lub bezpieczeństwo państwa.

   Dlatego też w prowadzonych pracach rozważana jest możliwość opracowania jednolitych procedur, które byłyby stosowane przez organy gminy, posiadające wyłączne kompetencje do decydowania o utworzeniu na terenie gminy super- lub hipermarketu, co wynika zarówno z ustawy o samorządzie terytorialnym, jak i ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Uważam bowiem za niezbędne, aby gminy, rozpatrując wnioski inwestorów o ustalenie warunków zagospodarowania terenu pod budowę wielkopowierzchniowego obiektu handlowego, przeprowadziły dogłębną analizę skutków pozytywnych i negatywnych powstawania na terenie gminy takiego obiektu, zasięgały opinii samorządu kupieckiego, brały pod uwagę skutki, jakie wywoła to na miejscowym rynku pracy, ale także uwzględniały interesy lokalnych konsumentów.

   Rozwiązania, jakie będą podejmowane, będą zawsze jednolicie odnosiły się zarówno do inwestorów krajowych, jak i zagranicznych. Polska jako członek m.in. Światowej Organizacji Handlu musi respektować obowiązującą jej członków zasadę narodowego traktowania, stanowiąc przepisy jednolicie regulujące zasady i warunki działania firm krajowych i zagranicznych.

   Minister

   Janusz Steinhoff

   Warszawa, dnia 10 kwietnia 1998 r.