Odpowiedź ministra skarbu państwa

na interpelację nr 3769

w sprawie prywatyzacji sektora paliwowego na przykładzie Rafinerii Gdańskiej SA

   Szanowny Panie Marszałku! W związku ze złożoną przez pana posła Jana Kulasa interpelacją z 19 kwietnia 2000 r. w sprawie prywatyzacji sektora paliwowego na przykładzie Rafinerii Gdańskiej SA pragnę poinformować, co następuje

   Ad pkt. 1. Strategia rządu w zakresie prywatyzacji polskiego rynku paliw została przygotowana już w 1995 r. Podstawowym dokumentem zawierającym kierunkowe zadania dotyczące globalnej restrukturyzacji sektora naftowego, w tym również Rafinerii Gdańskiej SA, jest rządowy ˝Program restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego˝ z 1995 r., który do dnia dzisiejszego był wielokrotnie nowelizowany i zmieniany przez Radę Ministrów. Sam program, jak i wszelkie jego modyfikacje podlegają akceptacji Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów, a następnie samej Rady Ministrów. Założenia wspomnianego powyżej programu są realizowane terminowo. Ostatnia nowelizacja programu z dnia 22 lutego i 21 marca przewiduje m.in. kontynuację prywatyzacji PKN SA za pomocą giełd papierów wartościowych. Nie przewiduje się w tym przypadku pozyskania inwestora strategicznego. Natomiast odnośnie do Rafinerii Gdańskiej zakłada się pozyskanie inwestora strategicznego przy jednoczesnym dokapitalizowaniu rafinerii udziałami DEC sp. z o.o.

   Ad pkt. 2. Działania podejmowane przez ministra skarbu państwa w celu stawienia czoła ˝zbliżającej˝ się konkurencji międzynarodowych koncernów naftowych są wielorakie. Do najważniejszych z nich należą działania zmierzające do utrzymania na rynku polskim dwóch konkurencyjnych ośrodków produkcji i dystrybucji produktów naftowych. Chodzi tu oczywiście o PKN SA oraz Rafinerię Gdańską SA.

   Wiele zrobiono w ostatnich latach we wszystkich polskich rafineriach w kierunku unowocześnienia i podwyższenia jakości produkowanych wyrobów. W chwili obecnej polskie paliwa spełniają wymogi jakościowe ustalane przez zachodnie koncerny dla paliw produkowanych w ich rafineriach i mogą z nimi z powodzeniem konkurować na rynku polskim.

   Podejmowane są działania, m.in. rozmowy i konsultacje, dotyczące dywersyfikacji dostaw ropy naftowej do Polski. Chodzi tu o zapewnienie dostaw tego surowca z różnych źródeł, tak aby w sytuacji kryzysu lub bardzo niekorzystnej koniunktury na rynku paliw mieć możliwość elastycznego reagowania i utrzymania płynności dostaw surowca na rynek polski.

   Wyżej przytoczone uwagi to jedynie zarys informacji dotyczących faktycznie podejmowanych działań przez ministra skarbu państwa w kierunku właściwego przygotowania się na nadejście międzynarodowej konkurencji na rynku paliw.

   Ad pkt. 3. Jeżeli chodzi o działalność PKN SA i Rafinerii Gdańskiej SA oraz ich znaczenie dla budżetu państwa, to należy powiedzieć, że biorąc pod uwagę całą polską gospodarkę w ujęciu globalnym, znaczenie to jest istotne. W chwili obecnej dysponujemy następującymi danymi liczbowymi:.

   - Rafineria Gdańska:

   1) w roku obrotowym 1998 rafineria przekazała do budżetu państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych kwotę 79 003,5 tys. zł,

   2) W roku obrotowym 1999 rafineria przekazała do budżetu państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych kwotę 31 243,9 tys. zł,

   3) w roku obrotowym 1998 rafineria przekazała do budżetu państwa z tytułu podatku VAT (nadwyżka fizycznie przekazana) kwotę 226 824,9 tys. zł,

   4) w roku obrotowym 1999 rafineria przekazała do budżetu państwa z tytułu podatku VAT (nadwyżka fizycznie przekazana) kwotę 270 559,3 tys. zł.

   - Petrochemia Płock:

   1) w roku obrotowym 1998 Petrochemia Płock przekazała do budżetu państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych kwotę 136 402,9 tys. zł,

   2) w roku obrotowym 1998 Petrochemia Płock przekazała do budżetu państwa z tytułu podatku VAT (nadwyżka fizycznie przekazana) kwotę 1 123 420,2 tys. zł.

   Dane liczbowe z bilansu Petrochemii Płock za rok 1999 zostaną upublicznione dopiero po 20 maja 2000 r. Generalnie obroty naszych rafinerii wzrastają, co wiąże się ze wzrostem konsumpcji tych wyrobów w Polsce z roku na rok.

   Ad pkt. 4. W aktualizacji ˝Programu restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego˝ przyjętego przez Radę Ministrów w dniu 14 maja 1998 r. w pkt. 6 ppkt e przyjęto, iż po zakończeniu procesu pierwszej oferty publicznej (IPO) Polskiego Koncernu Naftowego SA Rada Ministrów podejmie uchwałę co do dalszego trybu zbycia akcji PKN pozostających w posiadaniu Nafty Polskiej SA. W uzasadnieniu zapisano propozycję, aby RM podjęła uchwałę dotyczącą sposobu sprzedaży dalszych akcji PKN po dokonaniu oceny efektów sprzedaży pierwszej transzy akcji poprzez giełdę. Zamiar sprzedaży dalszych akcji PKN zapisano również w prospekcie emisyjnym.

   W ramach IPO PKN zarówno do obrotu publicznego, jak i obrotu giełdowego zostały dopuszczone wszystkie akcje spółki, tj. w sumie 420 177 137 akcji serii A, B i C. Ofertą objętych było 126 053 141 akcji serii A będących własnością NP. Po przeprowadzeniu oferty w posiadaniu NP pozostaje 185 123 997 akcji wszystkich trzech serii, tj. 44,06% wszystkich akcji PKN, a w posiadaniu bezpośrednio skarbu państwa pozostaje 43 617 000 akcji, tj. 10,38% akcji spółki. Oznacza to, iż skarb państwa bezpośrednio lub pośrednio posiada 54,44% akcji PKN.

   Zbycie przez Naftę Polską kolejnych akcji PKN wymagało zmian ˝Programu restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego˝. NP przygotowała propozycję takiej aktualizacji wraz z projektem wniosku ministra skarbu państwa.

   W dniu 22 lutego 2000 r. Rada Ministrów wyraziła zgodę na zmiany w dokumencie ˝Aktualizacja programu restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego˝, przyjętym w dniu 14 maja 1998 r. Wyznaczyła dalsze kierunki prywatyzacji Polskiego Koncernu Naftowego SA. Zdaniem RM istnieje duża możliwość sprzedaży z sukcesem 20-30% drugiego pakietu akcji PKN zaraz po upływie półrocznego zakazu sprzedaży kolejnych akcji po pierwszej emisji.

   Zdaniem Ministerstwa Skarbu Państwa nie istnieje potrzeba poszukiwania inwestora strategicznego dla PKN SA z uwagi na następujące aspekty:

   - antymonopolowy (przejęcie przez inwestora strategicznego kontroli nad PKN SA zwiększyłoby zagrożenie monopolizacją sektora, gdyby przejął on Rafinerię Gdańską SA),

   - technologiczny i know-how (PKN SA jest w pierwszej piątce najnowocześniejszych rafinerii w Europie),

   - dobry dostęp do kapitału (PKN SA ma duże możliwości pozyskiwania kapitału na dalszy rozwój poprzez giełdę),

   - rynek kapitałowy w Polsce (sprzedaż kolejnych akcji spółki na giełdzie wpłynie korzystnie na rozwój rynku kapitałowego).

   Po sprzedaży drugiej transzy skarb państwa łącznie z Naftą Polską SA będzie miał około 25% akcji PKN SA i pozostałe akcje mogą być sprzedane poprzez dalsze oferty publiczne, a decyzje, w jakiej strukturze i w jakiej ilości oferować pozostałe akcje, podejmie minister skarbu państwa.

   Kwestie dotyczące warunków i zasad nowych emisji akcji koncernu, jak również zasad zbycia akcji nowych emisji należą do kompetencji walnego zgromadzenia akcjonariuszy.

   Pierwszym zadaniem Nafty Polskiej SA było wyłonienie doradcy prywatyzacyjnego dla II etapu prywatyzacji PKN SA. W celu wyboru doradcy prywatyzacyjnego skierowano do banków - członków konsorcjów subemisyjnych w ramach IPO ˝Zaproszenie do składania ofert˝. Oferty te zawierać miały propozycje co do struktury sprzedaży akcji, harmonogram II etapu prywatyzacji oraz określenie przez doradców warunków finansowych. 26 stycznia otrzymano osiem ofert (dwie po upływie terminu), które były szczegółowo analizowane.

   Kolejnym etapem było negocjowanie wspólnie przez NP i PKN z wybranymi bankami umowy o świadczenie usług doradczych i realizację II etapu prywatyzacji PKN.

   Negocjacje na bazie projektu umowy prowadzono równolegle z trzema konsorcjami:

   - Kleinwort Benson Limited (Business Management & Finance SA) Dom Inwestycyjny BRE Banku SA;

   - CA IB Securities SA (Wielkopolski Bank Kredytowy SA) Lehman Brothers International (Europe);

   - Deutsche Bank.

   Ostatecznie zdecydowano się na ofertę konsorcjum CA IB Securities SA (Wielkopolski Bank Kredytowy SA (Lehman Brothers International (Europe).

   Ad pkt. 5. Opinia biegłego rewidenta, który przedstawił badanie sprawozdania finansowego Rafinerii Gdańskiej SA, wykazała następujące informacje o badanym przedmiocie:

   - bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 1999 r. wykazał po stronie aktywów i pasywów sumę 2 829 787 858,88 zł,

   - rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 1999 r. wykazał zysk netto w wysokości 114 714 203,23 zł,

   - sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych wykazało zwiększenie stanu środków pieniężnych netto w ciągu roku obrotowego kończącego się 31 grudnia 1999 r. na sumę 136 765 209,68 zł.

   Ponadto należy stwierdzić, że przychody ze sprzedaży w 1999 r. wyniosły 4 962 322 tys. zł. W cenach bieżących jest to wzrost w porównaniu z rokiem ubiegłym o 33,3%.

   Rok 1999 był okresem, w którym działalność inwestycyjna spółki skoncentrowana była na kontynuowaniu realizacji ˝Programu rozbudowy i modernizacji Rafinerii Gdańskiej˝. Całkowite nakłady inwestycyjne łącznie z kosztami kredytów wyniosły w roku sprawozdawczym 546 727 399 zł. Zakończono całość prac budowlano-montażowych, jak również przeprowadzono wszystkie niezbędne prace przygotowawcze do normalnej eksploatacji wybudowanych instalacji. Z wyjątkiem instalacji Hydrokrakingu pozostałe instalacje uruchomiono i przekazano do wstępnej eksploatacji. Kwotę planowanych pierwotnie nakładów inwestycyjnych obniżono o 35 500 000 zł, wprowadzając szereg oszczędności w poszczególnych zadaniach i powstrzymując się w roku sprawozdawczym przed uruchamianiem nowych.

   Ad pkt. 6. Podstawowym założeniem programumodernizacji Rafinerii Gdańskiej SA było doprowadzenie do sytuacji, w której rafineria będzie produkować paliwa o dobrej lub bardzo dobrej jakości w skali światowej. Cel ten chciano osiągnąć przy jednoczesnym poprawieniu sytuacji w kwestii emisji szkodliwych substancji do atmosfery. Odnosząc się do pytania pana posła, nie możemy w chwili obecnej ocenić w całości procesu przeprowadzonej modernizacji Rafinerii Gdańskiej SA, ponieważ nie dobiegł on jeszcze do końca i do chwili obecnej do Ministerstwa Skarbu Państwa nie wpłynął końcowy raport w tej sprawie. Ocena będzie możliwa po zakończeniu ww. procesu.

   Ad pkt. 7. W nawiązaniu do pytania nr 7 należy stwierdzić, że pierwsza próba prywatyzacji Rafinerii Gdańskiej SA była podejmowana w latach 1997 i 1998. Przed rokiem 1997 nie podejmowano działań prywatyzacyjnych. Odnośnie do lat 1997 i 1998 wszelkie procedury prawne dotyczące prywatyzacji zostały zachowane. Ostatecznie nie doszło do wyboru inwestora dla rafinerii, ponieważ spośród złożonych ofert żadna nie odpowiadała oczekiwaniom strony polskiej.

   Ad pkt. 8. Wszelkie założenia i cele rządu dotyczące kierunków prywatyzacji Rafinerii Gdańskiej SA zostały określone i zatwierdzone w rządowym ˝Programie restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego˝.

   W ostatnim okresie prace nad prywatyzacją Rafinerii Gdańskiej SA skupiały się wokół trzech zasadniczych tematów, tj. dokapitalizowanie Rafinerii Gdańskiej SA, modyfikacja aktualizacji ˝Programu restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego˝, wybór doradcy dla zarządu Nafty Polskiej SA ds. prywatyzacji Rafinerii Gdańskiej SA.

   Zarząd Nafty Polskiej wraz z doradcami i zarządem Rafinerii Gdańskiej SA rozważał możliwe metody podniesienia kapitału własnego rafinerii, tak na drodze wniesienia do spółki gotówki, jak i aportu rzeczowego. Temat ten był rozpatrywany także w aspekcie modyfikacji obowiązkowej aktualizacji ˝Programu restrukturyzacji i prywatyzacji sektora naftowego˝, która pozwoliłaby na elastyczne zapisy przed planowaną drugą próbą prywatyzacji tej spółki.

   Dnia 13 stycznia br. zarząd Nafty Polskiej SA złożył do Ministerstwa Skarbu Państwa projekt modyfikacji wraz z pełnym uzasadnieniem. W oparciu o te materiały minister skarbu państwa wniósł projekt zmian aktualizacji, który obejmuje szeroki zakres możliwości prywatyzacyjnych dla Rafinerii Gdańskiej SA, uwzględniając przy tym konieczność skoordynowania w czasie tych działań z planowaną drugą transzą prywatyzacyjną akcji PKN SA.

   W zakresie dokapitalizowania Rafinerii Gdańskiej jako jedna z możliwości wzmocnienia rafinerii przez Naftę Polską SA rozważane jest wniesienie 30% udziałów spółki DEC będących w posiadaniu Nafty Polskiej SA.

   Dnia 14 grudnia ub. r. Nafta Polska SA zaprosiła 19 firm do przetargu na doradcę zarządu ds. prywatyzacji Rafinerii Gdańskiej, wysyłając im specyfikację istotnych warunków przetargu. W dniu 17 stycznia br. wpłynęło 7 ofert. W wyniku prowadzonych negocjacji w dniu 9 marca 2000 r. Nafta Polska SA podpisała umowę z J. P. Morgan Securities Ltd. z siedzibą w Londynie na opracowanie strategii prywatyzacji Rafinerii Gdańskiej SA, zabezpieczającej przyszłość spółki i interesy skarbu państwa w zmienionych, w stosunku do istniejących podczas pierwszej próby prywatyzacji, warunkach otoczenia sektorowego i rynkowego rafinerii. Zakończenie prac przewidywane jest na połowę maja 2000 r.

   Ad pkt. 9. W dniu 17 stycznia 2000 r. rozpoczęto przetarg na doradcę prywatyzacyjnego ds. Rafinerii Gdańskiej dla Nafty Polskiej SA. Po zapoznaniu się z ofertami komisja przetargowa ostatecznie zarekomendowała zarządowi Nafty Polskiej SA wybór firmy J.P. Morgan Securities Ltd.

   W dniu 9 marca 2000 r. zarząd Nafty Polskiej SA podpisał z J.P. Morgan Securities Ltd. umowę, na mocy której doradca zobowiązany jest przygotować raport dotyczący strategii prywatyzacji Rafinerii Gdańskiej SA, obejmujący:

   1) ocenę Rafinerii Gdańskiej SA, jej strategii rozwoju i wartości rynkowej w świetle różnych metod sprzedaży akcji, ze wskazaniem zalet i wad każdej z nich, oraz ich optymalnego terminu realizacji; określenie kierunków wzrostu wartości Rafinerii Gdańskiej SA wraz ze wskazaniem obszarów działalności, w których znajdują się rezerwy podniesienia jej wartości,

   2) identyfikację listy potencjalnych partnerów branżowych i/lub instytucjonalnych do prywatyzacji lub działań restrukturyzacyjnych mających na celu wzrost wartości Rafinerii Gdańskiej SA,

   3) rekomendację metody prywatyzacji z:

   - uzasadnieniem założonej do realizacji ścieżki,

   - strukturą sprzedaży akcji należących do Nafty Polskiej SA (przy uwzględnieniu płynności akcji posiadanych przez pozostałych akcjonariuszy Rafinerii Gdańskiej SA),

   - zakładanym harmonogramem,

   - wartością Rafinerii Gdańskiej SA możliwą do uzyskania przy realizacji rekomendowanej ścieżki,

   - szacunkowymi kosztami wynikającymi z realizacji przyjętej ścieżki prywatyzacji,

   4) projekt pozyskania poparcia dla rekomendowanej ścieżki prywatyzacji ze strony pracowników Rafinerii Gdańskiej SA oraz projekt kampanii skierowanej do wskazanego w rekomendacji grona nabywców.

   Zgodnie z umową Nafta Polska SA przekazała doradcy analizy przedprywatyzacyjne wykonane przed poprzednią próbą prywatyzacji.

   Ad pkt. 10. Odnosząc się do zapytania pana posła dotyczącego dodatkowych wysiłków i działań w celu zapewnienia korzystnej prywatyzacji Rafinerii Gdańskiej SA, pragnę zapewnić, że MSP na bieżąco monitoruje stan prac prywatyzacyjnych prowadzonych przez Naftę Polską SA. Ciągłemu nadzorowi poddawany jest harmonogram realizacji poszczególnych zadań. Celem tych działań jest zapewnienie terminowej realizacji założeń przyjętych przez Radę Ministrów.

   Minister

   Emil Wąsacz

   Warszawa, dnia 9 maja 2000 r.