Odpowiedź ministra transportu i gospodarki morskiej

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 3831

w sprawie polskiego przemysłu turystycznego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację pani poseł Izabelli Sierakowskiej w sprawie polskiego przemysłu turystycznego, uprzejmie informuję, co następuje:

   W 1999 r. liczba podróży na świecie, według szacunków WTO, wyniosła 657 mln, to jest o 3,2% więcej niż w roku 1998. Należy podkreślić, że w ciągu minionych 15 lat udział Europy w międzynarodowym ruchu turystycznym zmniejszył się o 6,1%. Mimo to Europa pozostaje nadal najczęściej odwiedzanym regionem świata. W 1999 r. 59% wszystkich podróży miało miejsce na tym kontynencie. Ale tempo wzrostu liczby przyjazdów wyraźnie osłabło w stosunku do poprzedniego roku i wyniosło tylko 1%. Wielokrotnie wyższy od przeciętnego wzrost liczby przyjazdów odnotowały natomiast kraje Środkowego Wschodu (o 17,5%), Afryki (o 9%) i Azji Południowo-Wschodniej (o 7,5%).

   W roku 1999 Straż Graniczna odnotowała 89,1 mln przyjazdów do Polski (zarówno turystów, jak i odwiedzających jednodniowych). W porównaniu z 1998 r. nastąpił nieznaczny wzrost - o 0,6%. Natomiast liczba przyjazdów turystycznych do Polski zmalała w 1999 r. o 4,5%. Według wstępnych danych WTO kraj nasz znalazł się na 9. pozycji wśród najczęściej odwiedzanych krajów świata. Udział Polski w turystyce przyjazdowej do Europy zmniejszył się o 0,3% i wynosi 4,6%.

   W roku 1999 kolejny raz wzrósł udział przyjazdów na wypoczynek, wakacje lub w celu zwiedzania kraju. Warto podkreślić, że cele turystyczno-wypoczynkowe zaczynają dominować w przyjazdach turystycznych do Polski. W ciągu ostatnich trzech lat systematycznie rośnie liczba tego typu przyjazdów - z 5,4 mln w 1997 r. i 6 mln w 1998 r. do 6,1 mln w 1999 r. Udział podróży w interesach i w sprawach służbowych zmniejszył się w 1999 r. do 30%.

   Niekorzystnym zjawiskiem jest spadek wpływów dewizowych Polski z tytułu przyjazdu cudzoziemców. Obniżeniu uległy zarówno wydatki odwiedzających jednodniowych, jak i turystów. Według wstępnych danych wpływy na poziomie 6,1 mld dolarów dały Polsce 17. pozycję wśród najwięcej zarabiających na turystyce państw świata.

   Według danych GUS w styczniu i lutym 2000 r. liczba przyjazdów do Polski wzrosła o 17% w stosunku do tego samego okresu w 1998 r. Zdecydowanie wzrosła liczba przyjazdów z Niemiec, Holandii, Rosji, Ukrainy i Białorusi. Instytut Turystyki przewiduje, że w 2000 r. liczba turystów zagranicznych odwiedzających Polskę może wzrosnąć do poziomu z 1998 r.

   Jak przedstawiono wyżej, podstawowym negatywnym czynnikiem w 1999 r. był spadek wydatków cudzoziemców w Polsce, liczony w dolarach. W 1999 r. przeciętny turysta zagraniczny wydał w Polsce 159 USD, podczas gdy rok wcześniej ponad 200 USD. Podstawową przyczynę spadku wydatków w czasie podróży po Polsce przypisuje się:

   - Zdecydowanemu spadkowi przyjazdów w celach służbowych i biznesowych, szczególnie ze wschodu. Ta grupa cudzoziemców tradycyjnie wydawała więcej niż pozostali.

   - Spadkowi konkurencyjności na rynkach zagranicznych oferty turystycznej poszczególnych regionów Polski. Sprowadza się to do zdecydowanego spadku wydatków turystów zagranicznych na tzw. inne usługi i towary (po opłaceniu kosztów noclegu i transportu).

   Jak wynika z przedstawionych informacji, podstawowym zadaniem zmierzającym do odbudowy wydatków turystów w Polsce jest intensyfikacja działań zmierzających do szybszego rozwoju usług turystycznych i paraturystycznych w najważniejszych regionach turystycznych kraju.

   Zakładamy, że część działań podejmowanych w roku 1999 przez wojewodów, przy wsparciu administracji centralnej, zaowocuje już w roku 2000 wzrostem liczby przyjazdów cudzoziemców i zwiększonymi wydatkami w Polsce.

   Jednocześnie rząd, po reorganizacji administracji turystycznej, zamierza wypracować nową koncepcję organizacyjno-programową wspierania rozwoju infrastruktury turystycznej. Będzie ona bazowała na lepszym wykorzystaniu inicjatyw regionalnych.

   Zadania dotyczące rozwoju turystyki na obszarach predysponowanych do tych celów zgłoszone zostały przez resort zajmujący się turystyką i wprowadzone do dokumentu stanowiącego podstawę sporządzania programów zadań rządowych, służących realizacji ponadlokalnych celów publicznych. Zapisane zostały w ˝Koncepcji polityki przestrzennego zagospodarowania kraju˝ - materiale Rządowego Centrum Studiów Strategicznych z października 1999 r.

   Główne cele publiczne, realizowane w zakresie turystyki i rekreacji na ponadlokalnym szczeblu, to ochrona przestrzeni turystycznej (w tym środowiska przyrodniczego oraz dziedzictwa cywilizacyjnego), rozwój infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej, rozwój produktu turystycznego w układzie przestrzennym kraju oraz wykorzystanie możliwości gospodarki turystycznej w restrukturyzacji innych sektorów (rolnictwo, zdrowie, gospodarka wodna).

   Powyższe cele wyznaczają 5 głównych zadań rządowych, a mianowicie:

   1) ochronę dziedzictwa kulturowego i historycznego z punktu widzenia wartości turystycznych,

   2) tworzenie dogodnych warunków do funkcjonowania, transformacji i harmonijnego rozwoju uzdrowisk i innych miejscowości klimatycznych, jako ważnych społecznie ośrodków również wypoczynkowo-turystycznych,

   3) rozwój turystyki na obszarach chronionych, cennych przyrodniczo i krajobrazowo, na których istnieją ograniczenia funkcji gospodarczych, a dla których turystyka jest szansą rozwoju ekonomicznego lokalnych społeczeństw,

   4) restrukturyzację polskiej wsi i rolnictwa poprzez turystykę, umożliwiającą wielofunkcyjny i zrównoważony rozwój terenów wiejskich,

   5) zagospodarowanie turystyczne szlaków wodnych, a szczególnie polskich odcinków europejskich szlaków wodnych, zagospodarowanie turystyczne wielofunkcyjnych zbiorników wodnych oraz wspieranie zrównoważonego rozwoju turystyki i jej infrastruktury w dolinach wielkich rzek i na terenach pojezierzy.

   W działaniach na rzecz zwiększenia liczby turystów przybywających do Polski i wydających w naszym kraju jak najwięcej pieniędzy ogromną rolę odgrywa promocja.

   Podstawowe zamierzenia Polskiej Organizacji Turystycznej w 2000 r. to:

   - wspólne z władzami samorządowymi województw zwiększenie wydatków na dofinansowanie zagranicznych imprez promocyjnych (głównie targów, np. vide powierzchnia tegorocznych targów w Berlinie),

   - zainicjowanie programu wspólnych działań POT i polskich biur podróży, oferujących turystykę przyjazdową do Polski,

   - zainicjowanie działań zmierzających do szerszego wykorzystania zachodnioeuropejskich systemów informacji turystycznej do promocji Polski (POT wystąpił o sfinansowanie niektórych działań ze środków zachodnioeuropejskich).

   W celu uporządkowania działalności promocyjno-marketingowej zmierzającej do zwiększenia turystyki przyjazdowej do Polski POT podejmuje następujące działania:

   1. Targi turystyczne:

   - Udział POT w 93. międzynarodowych targach turystycznych poza granicami Polski. W większości imprez turystycznych udział ten będzie odbywał się poprzez polskie ośrodki informacji turystycznej. Jedynie największe imprezy targowe, takie jak ITB w Berlinie, Holiday World w Pradze, MITT w Moskwie, TUR w Geteborgu, na Ukrainie czy WTW w Londynie, odbywają się z bezpośrednim udziałem centrali POT. Szczególną uwagę należy zwrócić na udział Polski w ITB, największej imprezie tego typu na świecie, która odbyła się w terminie 11-15 marca br. Polskie stoisko narodowe zwracało uwagę nie tylko swoim położeniem i wielkością, lecz także wystrojem i programem imprez artystycznych.

   - Udział POT w formie stoiska w targach o charakterze międzynarodowym, organizowanych na terenie Polski - TT Warsaw Tour + Travel 2000 i Tour Salon 2000 w Poznaniu. W odniesieniu do pozostałych kilkudziesięciu imprez targowych funkcja POT polega na koordynacji terminów i doradztwie.

   Polska Organizacja Turystyczna zamierza akceptować w nowej strategii promocyjnej udział w najważniejszych imprezach targowych na rynkach priorytetowych, wycofując się z mniejszych imprez. Pozwoli to na koncentrację środków finansowych, umożliwiającą bardziej profesjonalną ekspozycję.

   Ponadto POT, począwszy od 2001 r., wprowadzi zunifikowane modułowe stanowiska targowo-wystawiennicze. Powołano zespół ds. opracowania koncepcji wystawienniczo-targowej POT. W II kwartale br. ogłoszony zostanie przetarg na projekt i wykonanie tych modułów. Modułowe stanowiska znakomicie przyczynią się do identyfikacji polskiego stoiska przez zwiedzających targi oraz obniżą koszty, ponieważ będą one wielokrotnie używane w rozmaitych imprezach targowych.

   2. Wydawnictwa:

   W 2000 r. polityka wydawnicza POT oparta jest na planie wydawnictw, przygotowanym przez Departament Promocji Turystyki b. UKFiT. Obejmuje wznowienia wydawnicze oraz nowe wydawnictwa promocyjne.

   - Jedno wydawnictwo ogólne w wielu wersjach językowych, promujące Polskę;

   - Wydawnictwa dotyczące wybranych 3-4 produktów turystycznych oraz mapy i plakaty;

   - Wydawnictwa dotyczące regionów. Wydawnictwa te będą przeznaczone przede wszystkim dla turysty krajowego, lecz w swej warstwie informacyjnej także dla zagranicznych turystów indywidualnych, którzy już się znajdują na terenie Polski.

   3. Study i press tours:

   W 2000 r. POT przewiduje zaproszenie do Polski około 190 dziennikarzy i touroperatorów wytypowanych przez POIT i ambasady RP.

   4. Reklama w mediach:

   Reklama Polski w mediach zagranicznych prowadzona jest przez polskie ośrodki informacji turystycznej na poszczególnych rynkach zagranicznych, głównie przy okazji imprez targowych.

   5. Konferencje, warsztaty robocze i seminaria:

   W 2000 r. zaplanowane są liczne konferencje, warsztaty i seminaria na rynkach zagranicznych, głównie przy okazji imprez targowych.

   Obserwowane w turystyce światowej trendy wskazują na wzrastające zainteresowanie formami wyjazdów, w których wieś, las i tereny wokółleśne odgrywają coraz większą rolę. Obecnie turystyka wiejska, w tym agroturystyka, staje się znaczącym sektorem turystyki.

   Dużą rolę w rozwoju agroturystyki w Polsce odegrał realizowany w latach 1996-1997 program PHARE - Tourin II ˝Rozwój turystyki na obszarach wiejskich i zalesionych˝, nadzorowany przez b. Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki.

   Ze środków Unii Europejskiej, w ramach programu PHARE - Tourin III, realizowanego w roku 1998, został utworzony fundusz dotacji lokalnych na cele rozwoju turystyki. Fundusz ten dysponował budżetem w wysokości 3,2 mln euro i został przeznaczony na dotacje do inwestycji służących rozwojowi infrastruktury turystycznej. Odbiorcą docelowym programu stały się gminy leżące w obrębie dawnych województw krakowskiego, tarnowskiego oraz nowosądeckiego.

   Wszystkie wsparte projekty przyczynić się mają do aktywizacji gospodarczej regionu. Wśród 14 projektów wsparto następujące inicjatywy, bezpośrednio związane z rozwojem turystyki na obszarach wiejskich, w tym agroturystyki:

   1) karczmę regionalną w Krynicy,

   2) podgórski obszar agroturystyczny ˝Gościna u Żegoty˝ w Żegocinie,

   3) projekt modelowego ośrodka jazdy konnej w Lisiej Górze,

   4) rozbudowę ośrodka jazdy konnej w ramach tworzonego szlaku konnego z Niepołomic do Bieszczad - Uście Gorlickie,

   5) integracyjne gospodarstwo agroturystyczne - Piwniczna Zdrój.

   Rozwojowi turystyki wiejskiej poświęconych też było kilka regionalnych projektów finansowanych ze środków programów pomocy dla rolnictwa FAPA. Również Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa zrealizowała program ˝Rozwój turystyki wiejskiej w woj. gorzowskim˝.

   Wyniki dotychczasowych działań zostały wykorzystane przy opracowywaniu jednolitego w skali kraju, dobrowolnego systemu inwentaryzacji, rejestracji i kategoryzacji wiejskiej bazy noclegowej.

   Do rozwoju agroturystyki w ogromnej mierze przyczyniły się działania b. Ministerstwa Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej oraz Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, licznych fundacji działających na rzecz rolnictwa, byłego Urzędu Kultury Fizycznej i Turystyki, urzędów wojewódzkich, władz samorządowych, ośrodków doradztwa rolniczego.

   Rolę turystyki w procesie wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich określa dokument rządowy ˝Pakt dla rolnictwa i obszarów wiejskich˝. Dokument ten został przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 22 lipca 1999 r.

   Sektor turystyki może być jednym z najważniejszych nośników rozwoju wsi na terenie obszarów chronionych i wokół nich (a więc tam, gdzie priorytetowa funkcja ochronna ogranicza intensywną gospodarkę rolną i przetwórstwo), na obszarach wokółleśnych i o słabych warunkach dla rozwoju rolnictwa (nieodpowiednie gleby, obszary górskie itp.).

   Punkt 15 filaru II paktu poświęcony jest rozwojowi turystyki i agroturystyki.

   ˝Na obszarach wiejskich o atrakcyjnych walorach turystycznych istotnym źródłem dochodów może być turystyka. Aby tak się stało, potrzebne są inwestycje - stworzenie sieci miejsc noclegowych i gastronomii, odpowiedniej obsługi ruchu turystycznego, odpowiednie wykorzystanie istniejącej infrastruktury zabytkowej i instytucji kultury, wypożyczalni sprzętu, szlaków rowerowych, ośrodków jazdy konnej, sprawnej komunikacji lokalnej oraz wykorzystanie naturalnych i kulturalnych walorów regionu i jego promocja. Kompleksowe projekty rozwoju turystyki w atrakcyjnych turystycznie powiatach będą mogły uzyskać dotacje i dopłaty do oprocentowania kredytów. Wspierane będą również projekty tworzenia gospodarstw agroturystycznych˝.

   Należy podkreślić, że o rozwoju lokalnych inicjatyw gospodarczych oraz o przyciąganiu kapitału z zewnątrz decyduje w dużej mierze istnienie infrastruktury technicznej i społecznej obszarów wiejskich. Infrastruktura ta w sposób bezpośredni zaspokaja potrzeby mieszkańców, przyczynia się do trwałego podniesienia poziomu ich życia, a jednocześnie pozwala na zaspokojenie potrzeb.

   Zadania w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej i społecznej spoczywają na samorządzie terytorialnym i to od jego polityki i decyzji zależy możliwość wykorzystania naturalnych szans poszczególnych regionów.

   Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wspiera tworzenie alternatywnych, pozarolniczych źródeł dochodów dla mieszkańców wsi, a także powstawanie nowych miejsc pracy. Podmioty świadczące usługi turystyczne w gospodarstwie rolnym mogą ubiegać się o:

   1. Kredyt na realizację przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie, dotyczących agroturystyki w gospodarstwie rolnym (symbol IP), polegających wyłącznie na: adaptacji, remoncie i modernizacji budynków i urządzeń służących świadczeniu usług turystycznych oraz tworzeniu pól namiotowych. Kredyt może zostać udzielony pod warunkiem, że agroturystyka będzie prowadzona głównie w oparciu o własne zasoby siły roboczej, bez zatrudnienia stałych pracowników najemnych, będzie prowadzona co najmniej do czasu całkowitej spłaty zaciągniętego kredytu, a rolnik ukończy przeszkolenie w zakresie prowadzenia agroturystyki.

   2. Pożyczkę udzielaną przez ARiMR na podstawie porozumienia z Krajowym Urzędem Pracy ze środków Funduszu Pracy. Mogą o nią ubiegać się pracodawcy zamierzający utworzyć miejsca pracy dla bezrobotnych zamieszkałych na terenie gmin wiejskich, miejsko-wiejskich oraz miast do 20 tys. mieszkańców, którzy:

   - w okresie ostatnich 6 miesięcy nie zmniejszyli zatrudnienia, chyba że wynikało to z sezonowości produkcji lub usług,

   - nie otrzymali pożyczki z Funduszu Pracy na utworzenie miejsc pracy dla bezrobotnych, a jeżeli taką pożyczkę otrzymali, to wywiązali się z warunków umowy i spłacili ją w terminie.

   Działalność agroturystyczna w gospodarstwie rolnym powinna stanowić dodatkowe źródło dochodów rolnika i wspomagać działalność rolniczą w gospodarstwie. Oznacza to, że nie jest możliwe preferencyjne kredytowanie agroturystyki przy jednoczesnym zaprzestaniu produkcji rolniczej w gospodarstwie.

   Komisja Europejska, widząc duże potrzeby zmian strukturalnych, jakie niezbędne są na etapie przygotowania krajów kandydujących do członkostwa w UE, zaproponowała środki przedakcesyjne: program SAPARD, który z racji zasad określonych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1268/1999 można traktować jako przedakcesyjny fundusz strukturalny dla krajów kandydujących. Jest to program celowy, skierowany do obszarów wiejskich i rolnictwa.

   Obecnie Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest na etapie intensywnych prac przygotowujących program operacyjny SAPARD. W programie tym spośród 15 priorytetów zaproponowanych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1268/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. o wsparciu Wspólnoty dla działań przedakcesyjnych na rzecz rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich w krajach kandydujących Europy Środkowo-Wschodniej w okresie przedakcesyjnym wybrano cztery. Wśród nich został uwzględniony priorytet pt. ˝Rozwój i różnicowanie działalności gospodarczej na wsi zapewniające wielokierunkową działalność i dochód alternatywny˝. Jest to zgodne z założeniami Unii Europejskiej wyrażonymi w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1268/1999. Art. 4.3 tego rozporządzenia mówi, że kraje kandydujące w swoich planach wykorzystania środków z programu SAPARD powinny nadać priorytet działaniom mającym na celu poprawę efektywności rynku, poprawę norm jakościowych i norm sanitarnych, a także działaniom na rzecz tworzenia nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska.

   Głównymi celami tego priorytetu będzie: stworzenie warunków na dodatkowe miejsca pracy, zwiększenie dochodów gospodarstw rolnych poprzez różnicowanie ich działalności poza tradycyjnym rolnictwem, a także zwiększenie atrakcyjności turystycznej obszarów wiejskich, m.in. poprzez wspieranie działań na rzecz rozwoju agroturystyki. Przewiduje się, że w roku 2000 przeznaczy się na ten priorytet 5% budżetu SAPARD, z tendencją rosnącą w następnych latach (10% - rok 2001 i 20% do końca realizacji programu, czyli do momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej). Cele powyższe są zgodne ze ˝Spójną polityką strukturalną rozwoju obszarów wiejskich i rolnictwa˝, dokumentem przyjętym przez rząd RP dnia 13 lipca 1999 r.

   We wrześniu 1999 r. Ministerstwo Gospodarki przedstawiło projekt Narodowej strategii rozwoju regionalnego. Rozwój sektora turystyki jest jednym z celów strategicznych realizowanych w ramach priorytetu ˝Restrukturyzacja i dywersyfikacja bazy ekonomicznej regionów˝. Rozwój turystyki jest uznawany za instrument uruchamiania w regionach alternatywnych rodzajów działalności gospodarczej i zróżnicowania ich struktury. Sektor usług turystycznych postrzegany jest jako istotny składnik bazy ekonomicznej regionów.

   Podobnie rolę sektora turystyki formułuje Wstępny narodowy plan rozwoju 2000-2002 (projekt - październik 1999 r.). Zadaniem tego dokumentu jest rozpoznanie największych różnic rozwojowych pomiędzy Polską a Wspólnotą i określenie na tej podstawie najważniejszych priorytetów rozwoju w dziedzinie spójności społeczno-gospodarczej w okresie przedakcesyjnym.

   Jednym z wytyczonych we wstępnym planie celów jest ˝rozwój sektora turystycznego jako nowoczesnego i konkurencyjnego sektora gospodarki, tworzącego trwałe miejsca pracy i wnoszącego znaczący wkład do dochodów generowanych w regionie˝.

   W ramach pomocy przedakcesyjnej Polska otrzyma pomoc z trzech programów pomocowych Unii Europejskiej: ISPA (ochrona środowiska i infrastruktura transportowa), SAPARD (omówiony powyżej) oraz nowego programu PHARE, składającego się z trzech komponentów: budowa instytucji, inwestycje związane z przyjmowaniem dorobku prawnego Wspólnoty oraz inwestycje w spójność społeczno-gospodarczą regionów. Głównymi priorytetami tego ostatniego komponentu jest rozwój sektora produkcyjnego, rozwój zasobów ludzkich oraz rozwój infrastruktury w regionach. Program spójności społeczno-gospodarczej PHARE 2000 wzorowany jest na programach Celu 1 polityki strukturalnej Unii Europejskiej. Rozwój turystyki najpełniej może zaistnieć właśnie w Programie spójności społeczno-gospodarczej PHARE 2000 (komponent regionalny).

   Należy podkreślić, że zasadniczą rolę przy programowaniu komponentu regionalnego PHARE 2000 odgrywają władze samorządowe - zarządy województw. Dokonują one wyboru priorytetów wojewódzkiego programu operacyjnego dla regionalnego komponentu programu PHARE 2000 w konkretnym województwie. Wybrane priorytety muszą pokrywać się z nakreśloną uprzednio strategią rozwoju województwa. Władze samorządowe dokonują także wyboru konkretnych projektów, które otrzymają wsparcie. Rolę koordynatora całości prac nad przygotowaniem wojewódzkich programów operacyjnych dla programów spójności społeczno-gospodarczej PHARE 2000 (komponent regionalny) sprawuje Ministerstwo Gospodarki.

   W pierwszej grupie województw objętych omawianym programem znalazły się województwa: lubelskie, podlaskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie oraz śląskie. W województwach podlaskim, warmińsko-mazurskim i podkarpackim rozwój turystyki znalazł się wśród głównych priorytetów wsparcia dla tych regionów.

   Ze wstępnych szacunków wynika, że alokacja środków Programu spójności społeczno-gospodarczej PHARE 2000 (komponent regionalny) przeznaczona na projekty bezpośrednio wspierające rozwój turystyki w regionach wynosi 12,5 mln euro, co stanowi 8,3% środków programu. Jest to wskaźnik stosunkowo wysoki, tym bardziej jeśli uwzględnimy, że środki pomocowe przeznaczone na projekty dotyczące turystyki stanowiły zaledwie 2% (31,3 mln ECU) wartości wszystkich programów PHARE realizowanych w latach 1992-1998. Wszystko to przekonuje, że już obecnie głównym źródłem finansowania gospodarki turystycznej stają się programy rozwoju regionalnego, a głównymi podmiotami decydującymi o wspieraniu turystyki na obszarze danego regionu staną się władze samorządowe nowych województw.

   Warunkiem udzielenia dotacji jest zagwarantowanie współfinansowania przez beneficjenta, tzn. do wartości 25% środków w przypadku projektów nieprzynoszących zysku oraz od 50% wartości inwestycji w przypadku projektów komercyjnych. Udział środków PHARE stanowi maksimum 75% całości środków publicznych, pozostałe 25% pochodzić będzie albo ze środków państwa, regionu albo gminy.

   Zadaniem przedstawionych przez województwa projektów jest turystyczna aktywizacja regionu lub jego zakątka, zwiększenie ruchu turystycznego, a w konsekwencji stworzenie nowych miejsc pracy. Taki cel przewidziano np. dla programu małych grantów ˝Bieszczady - infrastruktura przyjazna turystom˝, który będzie realizowany na terenie dwóch powiatów bieszczadzkich odznaczających się wysoką stopą bezrobocia. Celem projektu rozbudowy bazy noclegowo-usługowej ˝Centrum sportowo-rekreacyjne Piękna Góra˝ (woj. warmińsko-mazurskie) jest próba zmniejszenia bezrobocia strukturalnego. Projekt ˝Zagospodarowanie i promocja szlaków turystycznych strefy Kanału Augustowskiego˝ (woj. podlaskie) przewiduje odbudowę infrastruktury turystycznej w strefie Kanału Augustowskiego, koniecznej do rozwoju turystyki, stanowiącej podstawę utrzymania znacznej części społeczności lokalnej.

   Przedstawione projekty dotyczą więc w głównej mierze infrastruktury turystycznej, tj. powstawania nowych miejsc noclegowych, budowy i wyposażenia parkingów, budowy punktów małej gastronomii, pól namiotowych, modernizacji istniejących szlaków turystycznych, stworzenia bazy turystycznej, sportowej czy rekreacyjnej. Wiele projektów wspierać ma promocję turystyki, pełnić funkcje naukowe, edukacyjne i informacyjne. Tak jest w przypadku projektu budowy ˝Europejskiego centrum ochrony terenów mokradłowych i zrównoważonej turystyki w regionie biebrzańskim˝ (woj. podlaskie). W ramach tego projektu powstać ma m.in. system informacji turystycznej o regionie.

   Wśród innych źródeł finansowania różnych przedsięwzięć związanych z turystyką można wymienić:

   - Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej (Couterpart Found),

   - Europejski Bank Inwestycyjny,

   - Fundację na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa (FDPA),

   - Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju,

   - Polsko-Amerykański Fundusz Przedsiębiorczości.

   Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej:

   Fundusz udziela preferencyjnych kredytów i dotacji m.in. w ramach programu: inwestycje rolnicze - przeznaczone m.in. na rozwój agroturystyki i wypoczynku na terenach wiejskich. Z kredytu w tym programie mogą skorzystać prywatne przedsiębiorstwa wiejskie, którym jest on udzielany do 70% wartości nakładów inwestycyjnych, maksymalnie do 10 lat, z karencją jego spłaty do 1 roku i o oprocentowaniu 0,75 stopy redyskonta w stosunku rocznym. Przedmiotem kredytowania w ramach rozwoju agroturystyki i wypoczynku na terenach wiejskich są m.in. następujące przedsięwzięcia: adaptacja, modernizacja, rozbudowa i wyposażenie inwestycyjne zabudowań gospodarskich dla turystycznych miejsc noclegowych i do serwowania posiłków.

   Europejski Bank Inwestycyjny:

   W ramach linii kredytowej dla Europy Wschodniej Europejski Bank Inwestycyjny finansuje kilka zadań, a w tym m.in. turystykę i ochronę środowiska. Kwota udzielanego kredytu zależy od banku, ale minimalna wielkość wynosi 1000 tys. zł.

   Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa (FDPA):

   Jednym z głównych kierunków działalności FDPA jest realizacja programu ˝Wspieranie przedsiębiorczości wśród kobiet wiejskich˝. Program ten ma na celu aktywne przeciwdziałanie skutkom bezrobocia m.in. w rejonach miejskich poprzez tworzenie nowych miejsc pracy i wzrost dochodów w rodzinie. Programy realizowane przez FDPA dotyczą szkolenia, pożyczek i doradztwa. Pożyczki udzielane są przede wszystkim na przedsięwzięcia związane z podjęciem działalności po raz pierwszy oraz na umożliwienie tworzenia nowych miejsc pracy. W tym wypadku kredyt jest udzielany na okres do 1,5 roku, do wysokości 10 tys. zł i przy udziale środków własnych w wysokości do 20%. Kredytów udzielają banki wskazane przez FDPA.

   Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju:

   Bank ten finansuje program ˝Rozwój małych i średnich przedsiębiorstw˝, który jest przeznaczony na rozwój takiego rodzaju przedsiębiorstw. Kwota udzielanego kredytu wynosi od 2000 tys. do 10 000 tys. USD, w zależności od banku, w dowolnej walucie wymienialnej.

   Polsko-Amerykański Fundusz Rozwoju Przedsiębiorczości:

   Udziela kredytów w wysokości nominalnej do 30 tys. zł (w dowolnej walucie do wyboru). Oprocentowanie kredytu jest stałe: od 11% do 14% przy karencji wynoszącej 1 rok i spłacie w ciągu 3 lat, a w wyjątkowych przypadkach w ciągu 5 lat.

   Ciekawą propozycją dla osób zajmujących się i chcących zająć się agroturystyką jest Fundusz MIKRO (00-515 Warszawa, ul. Żurawia 22, tel. 629-00-92, fax 628-88-11, www. Funduszmikro.com.pl. Umożliwia on dostęp do pożyczek komercyjnych małym firmom, które ze względu na niskie zapotrzebowanie na środki, niewielkie doświadczenie, czy też brak wystarczającego zabezpieczenia nie mają szans na uzyskanie kredytu bankowego. Fundusz działa we współpracy ze społecznością lokalną i udziela pożyczek poprzez przedstawicieli lokalnych. Maksymalny okres, na jaki udzielana jest pożyczka, wynosi 12 miesięcy, maksymalna wysokość - do 30 tys. zł. Od 1994 r. z pomocy funduszu skorzystało 22 tys. firm, z tego tylko kilka związanych z turystyką.

   Z poważaniem

   Minister

   Tadeusz Syryjczyk

   Warszawa, dnia 24 maja 2000 r.