Odpowiedź ministra spraw wewnętrznych i administracji

na interpelację nr 3926

w sprawie uporządkowania i podwyższenia płac w Policji

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację nr 3926 z dnia 10 maja 2000 r. posła na Sejm RP pana Jana Kulasa w sprawie uporządkowania i podwyższenia płac w Policji, uprzejmie przedstawiam następujące wyjaśnienia.

   Funkcjonujący od wielu lat system płac w Policji posiada szereg wad, do których w szczególności można zaliczyć:

   - nieuzasadnione dysproporcje w zaszeregowaniu stanowisk służbowych,

   - skomplikowany system naliczania uposażeń,

   - brak motywacji do podwyższania kwalifikacji w związku z nadmiernym spłaszczeniem płac,

   - występowanie zbyt dużej liczby stanowisk (132 stanowiska kierownicze i 121 stanowisk wykonawczych),

   - ograniczenie możliwości naboru kandydatów do służby o odpowiednich predyspozycjach i kwalifikacjach ze względu na bardzo niski poziom płac na najniższym stanowisku służbowym.

   W ostatnich latach z uwagi na niski przeciętny poziom uposażeń funkcjonariuszy podstawową przesłanką podziału środków na coroczne obligatoryjne podwyżki uposażeń było dążenie do wyrównania policjantom skutków wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. Doprowadziło to do sytuacji, w której była realizowana głównie socjalna funkcja płac. Aktualnie w strukturze uposażenia składniki obligatoryjne, to jest: uposażenie zasadnicze, dodatek za wysługę lat i dodatek za stopień służbowy stanowią około 91% uposażenia, natomiast przeciętne uposażenie policjanta wynosi około 1925 zł brutto.

   Wdrożenie nowego motywacyjnego systemu płac w Policji jest kontynuacją reformy Policji, rozpoczętą z dniem 1 stycznia 1999 r., poprzez dostosowanie struktur Policji do nowego podziału administracyjnego kraju oraz przeniesienie szeregu uprawnień kadrowych i finansowych na szczeble komendantów wojewódzkich i powiatowych Policji.

   W uchwale z dnia 22 lipca 1999 r. Sejm RP zalecił rządowi sprowadzenie motywacyjnego systemu płac w Policji. Założenia ww. systemu zostały ujęte w kolejnych projektach rządowego ˝Programu przeciwdziałania przestępczości˝. Konieczność wdrożenia nowego systemu płac w Policji oraz przedstawione założenia znalazły poparcie w stanowisku Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych Sejmu RP i Senatu RP w czasie prac nad projektem budżetu na 2000 r.

   W związku z negatywną decyzją parlamentu o przydzieleniu na 2000 r. dodatkowych środków w wysokości 120 mln zł na wdrożenie nowego systemu płac (w rezerwach celowych ujęto jedynie 50 mln zł) niemożliwe było wdrożenie tego systemu z dniem 1 stycznia 2000 r. Biorąc powyższe pod uwagę, zostało opracowane alternatywne podejście, przewidujące:

   - w terminie od dnia 1 stycznia 2000 r. do dnia 30 czerwca 2000 r. zwiększenie motywacyjnego charakteru uposażenia poprzez selektywne podwyższenie dodatku służbowego z 9 do 12,5% dla funkcjonariuszy: służby do walki z przestępczością zorganizowaną i narkotykową, pozostałych służb kryminalnych, a także służby prewencji. Na ten cel przeznaczono 20 mln z kwoty 50 mln zł rezerwy celowej;

   - rozpoczęcie z dniem 1 lipca 2000 r. wdrażania I etapu nowego motywacyjnego systemu płac w formie zmiany wysokości i relacji dotychczasowych stawek uposażeń. Na ten cel przewiduje się przeznaczyć łącznie 60 mln zł, w tym pozostałe 30 mln zł (z kwoty 50 mln zł) oraz 30 mln zł z rezerwy ogólnej (projekt uchwały Rady Ministrów o uruchomienie środków z rezerwy ogólnej został skierowany pod obrady KERM).

   Proponowany od dnia 1 lipca 2000 r. system płac w Policji zakłada w szczególności:

   - znaczne ograniczenie ilościowe dotychczasowych stanowisk służbowych (z 253 do 24) oraz grup uposażenia (z 23 do 16). Nowy katalog podstawowych stanowisk przewiduje 8 stanowisk komendantów i ich zastępców, 7 innych stanowisk kierowniczych, 9 stanowisk wykonawczych - łącznie 24 stanowiska służbowe. Szereg specjalistycznych stanowisk służbowych lub stanowisk, które stosownie do obowiązujących uregulowań wymagają odrębnego nazewnictwa, zostało uwzględnionych jako równorzędne do wymienionych w tabeli podstawowych stanowisk służbowych,

   - podział stanowisk na kierownicze i wykonawcze, z jednoczesnym ograniczeniem stanowisk kierowniczych do stanowisk organów (komendant wojewódzki, powiatowy i komisariatu) oraz stanowisk kierowników komórek organizacyjnych (biuro, wydział, sekcja, referat, ogniwo) i ich zastępców,

   - zwiększenie udziału dodatku służbowego jako elementu motywacyjnego - uznaniowego w uposażeniu z 9% do 12,5%, co stworzy możliwości gratyfikowania policjantów wymienionych wyżej służb i osiągających wyróżniające wyniki w służbie,

   - ustalenie stawek uposażenia zasadniczego i dodatków w relacji do kwoty bazowej określonej w ustawie budżetowej,

   - znaczące podwyższenie uposażenia zasadniczego dla młodych policjantów przyjętych do służby, tj. o ponad 25%, co powinno wpłynąć na podejmowanie służby w Policji i tym samym spowodować ograniczenie ilości wakatów.

   W przypadku nieuzyskania środków z rezerwy ogólnej kwota 30 mln zł (pozostała z rezerwy celowej) w całości zostanie przeznaczona na selektywne podwyższenie dodatku służbowego, analogicznie jak w pierwszym półroczu br.

   Wypłata podwyżek z tytułu nowej wysokości stawek uposażenia zasadniczego oraz składników skorelowanych z uposażeniem zasadniczym, gwarantujących wzrost przeciętnej płacy o 6,7%, została zrealizowana w maju br. Zwiększenie dodatku służbowego dla niektórych służb nastąpi niezwłocznie po uruchomieniu przez ministra finansów - w trybie art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (DzU nr 155, poz. 1014, ze zm.) - środków z rezerwy celowej. W dniu 15 maja 2000 r. minister spraw wewnętrznych i administracji skierował do ministra finansów stosowny wniosek w tej sprawie. Przeciętna podwyżka uposażeń funkcjonariuszy Policji, wynikająca z ustawowej waloryzacji, wyniosła od 1 stycznia 2000 r. - 133 zł, natomiast po uwzględnieniu środków z rezerwy celowej wyniesie 169 zł miesięcznie.

   W pierwszym etapie planowania budżetu na 2001 r. minister spraw wewnętrznych i administracji wystąpił w wnioskiem do ministra finansów (pismo z dnia 15 maja, sygn. F-B-JK-/1204/2000) o przydzielenie kwoty 228 mln zł, przeznaczonej na wdrożenie motywacyjnego systemu płac w Policji. W przypadku uwzględnienia wniosku środki te zostaną ujęte bezpośrednio we właściwych częściach budżetu państwa (11,5 mln zł w części 42 - Sprawy wewnętrzne oraz 216,5 mln zł w części 85 - Budżety wojewodów), a nie jak obecnie w rezerwach celowych. Kwota 228 mln zł pozwoli na wzrost wskaźnika wielokrotności kwoty bazowej z 1,78 do 1,97 stanowiącego przeciętne wynagrodzenie policjantów. Oznacza to wzrost realnego przeciętnego uposażenia o 10,7% w stosunku do roku bieżącego.

   Należy jednoznacznie podkreślić, że kompleksowe wdrożenie reformy płac w Policji nie będzie możliwe bez zagwarantowania kontynuacji programu w latach 2002-2003. Do pełnego wdrożenia nowego systemu płac niezbędne są dodatkowe środki finansowe (bez uwzględnienia waloryzacji):

   - od 1 stycznia 2002 r. - 191 mln zł (średnia płaca - 2,11 kwoty bazowej),

   - od 1 stycznia 2003 r. - 185 mln zł (średnia płaca - 2,24 kwoty bazowej).

   Stosowane gwarancje mogłyby i powinny przyjąć kształt określonej regulacji ustawowej, która zapewniałaby w wyżej wymienionym okresie wzrost wielokrotności przeciętnego uposażenia policjantów - liczonego w relacji do tzw. kwoty bazowej - do poziomu 2,24 w roku 2003.

   Wobec braku powyższych gwarancji istnieje realne niebezpieczeństwo, iż po uruchomieniu I etapu reformy mógłby zostać utrwalony w kolejnych latach złożony stan przejściowy. Byłoby to zaprzeczenie docelowych założeń przyjętych w programie reformy systemowej, zmierzającej do uproszczenia i uczytelnienia siatki płac przy zapewnieniu relatywnie istotnego wzrostu uposażeń.

   Uprzejmie informuję, że projekty odpowiednich rozwiązań normatywnych w stosunku do policjantów znajdują się w opracowaniu i w zasadzie są na ukończeniu. Nadanie im dalszego biegu w tym roku uzależnione jest od ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii zwiększenia budżetu jednostek Policji o wzmiankowaną kwotę 30 mln zł. W uzupełnieniu pragnę dodać, że w ramach styczniowej podwyżki uposażeń dokonano relatywnie istotnego (o 30%) zwiększenia uposażenia zasadniczego na najniższym stanowisku służbowym, przewidzianym dla osób wstępujących do służby. Aktualne uposażenie aplikanta, tj. policjanta odbywającego przeszkolenie podstawowe wynosi 1100 zł (brutto). Docelowo najniższe uposażenie powinno być co najmniej równe tzw. kwocie bazowej.

   Na zakończenie uprzejmie informuję, że minister spraw wewnętrznych i administracji podjął starania o poprawę warunków pracy policjantów, które zostały uwieńczone konkretnymi zapisami w ustawie budżetowej. Planowana modernizacja techniczna Policji pozwoli podnieść prestiż zawodu policjanta, wyposażając go w nowoczesne narzędzia do walki z przestępczością (nowe stanowiska dowodzenia, łączność i informatyka, wprowadzenie systemu AFIS - Automated Fingerprint Identification Systems). MSWiA zabiega ponadto o wprowadzenie stosownych zmian w ustawach, aby policjant mógł być dodatkowo wynagradzany przez samorządy lokalne oraz organizatorów imprez komercyjnych za ponadnormatywny czas służby. Prowadzone są także prace reformujące szkolnictwo policyjne; zakończono również organizację nowoczesnego systemu naboru do Policji. Powyższe przedsięwzięcia wraz z przyjętymi w 1999 r. zasadami etyki policjanta powinny przyczynić się do podniesienia prestiżu zawodu policjanta.

   Z poważaniem

   Minister

   Marek Biernacki

   Warszawa, dnia 7 czerwca 2000 r.