Odpowiedź ministra sprawiedliwości

na ponowną interpelację poseł Izabelli Sierakowskiej

na interpelację nr 3951

w sprawie postępowania przy wykonaniu ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na ponowną interpelację pani poseł Izabelli Sierakowskiej z dnia 4 września 2000 r. w sprawie postępowania przy wykonywaniu ustawy o planowaniu rodziny i ochronie płodu ludzkiego oraz warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, uprzejmie informuję, iż uprzednie wyjaśnienie podnoszonych przez panią poseł kwestii w tym zakresie, a opisanych w piśmie z dnia 7 czerwca 2000 r. o nr PR II Ko 770/2000, pozostaje aktualne co do oceny postępowania funkcjonariuszy policji podczas wykonywania czynności procesowych w sprawie prokuratora rejonowego w Lublińcu o sygn. DS 186/00.

   Uzupełniająco stwierdzam, że organy ścigania, realizując nałożone na nie przez ustawę zadania w zakresie zwalczania przestępczości, wykonują je w granicach określonych w Kodeksie postępowania karnego, który w art. 297 określa, że celem postępowania przygotowawczego jest:

   - ustalenie, czy został popełniony czyn zabroniony i czy stanowi on przestępstwo,

   - wykrycie i w razie potrzeby ujęcie sprawcy,

   - zebranie danych osobopoznawczych sprawcy (art. 213 i 214 K.p.k.),

   - wyjaśnienie okoliczności sprawy, w tym ustalenie rozmiarów szkody,

   - zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie utrwalenie dowodów.

   Zgodnie z treścią § 95 Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury (DzU z 1992 r. nr 38, poz. 163 z późn. zm.) anonimowe zawiadomienie o przestępstwie nie może stanowić podstawy do wszczęcia postępowania przygotowawczego bez uprzedniego sprawdzenia przytoczonych okoliczności.

   Skoro więc funkcjonariusze policji otrzymali anonimowy telefon, gdzie rozmówca informował o zaistnieniu przestępstwa, obowiązani byli podawane fakty sprawdzić, co było możliwe jedynie w miejscu domniemanego zdarzenia przestępczego.

   W granicach koniecznych do zabezpieczenia śladów i dowodów przestępstwa przed ich utratą, zniekształceniem lub zniszczeniem w wypadkach niecierpiących zwłoki, a takim wypadkiem niewątpliwie była sytuacja, której dotyczy interpelacja, można było przeprowadzić w niezbędnym zakresie czynności procesowe, a zwłaszcza dokonać oględzin i przeszukania, w tym przypadku gabinetu lekarskiego (art. 308 § 1 K.p.k.).

   Trudno dopuścić sytuację, że wykonujący te czynności policjanci wtargnęliby do gabinetu podczas badania ginekologicznego pacjentki. Nie miało to miejsca w rzeczonej sprawie, gdyż funkcjonariusze przystąpili do realizacji czynności w poczekalni gabinetu, a zatem w żaden sposób nie naruszyli godności kobiety, która zdecydowała się na usunięcie ciąży. W momencie, gdy potwierdziło się podejrzenie zaistnienia przestępstwa, przystąpili do gromadzenia dowodów dokumentujących jego popełnienie. W tym wypadku zabezpieczyli znajdujące się w koszu na śmieci pozostałości materiału biologicznego, co do którego zachodziło podejrzenie, że jest to usunięty niezgodnie z prawem płód.

   Uwaga pani poseł, że taki sposób zabezpieczenia dowodów narusza godność kobiety, nie jest zrozumiała w kontekście okoliczności, że to właśnie dokonujący aborcji lekarz wrzucił martwy płód do pojemnika na nieczystości zamiast do naczynia medycznego, a policjant jedynie z obowiązku procesowego wyjął go stamtąd i zabezpieczył.

   Odnosząc się zaś do pytania, ˝czy kobieta, na którą pada podejrzenie usunięcia ciąży niezgodnie z prawem, może być zmuszona do poddania się badaniom ginekologicznym wbrew swej woli lub wbrew zaleceniom medycznym˝, odpowiedzieć należy, że nie, ponieważ zgody takiej wymaga art. 192 § 4 K.p.k. A zatem w sytuacji, gdy osoba taka sprzeciwia się poddaniu badaniom lekarskim, nie mogą wobec niej zostać zastosowane środki przymusu.

   Wprawdzie pani poseł wskazuje w interpelacji, że problematyka powyższa nie dotyczy żadnej konkretnej sprawy, a przykład z Lublińca służy jedynie zobrazowaniu problemu, zaznaczyć jednak należy, że w tej konkretnej sprawie Ewa K. już po zabiegu aborcji nigdy nie składała skargi na zachowanie policji bądź prokuratury. Również uczestnicząc w czynnościach procesowych nie podnosiła jakichkolwiek zarzutów odnoszących się do działań podjętych przez policję i prokuraturę w czasie tego postępowania przygotowawczego.

   Co do kwestii statusu procesowego Ewy K. w przedmiotowej sprawie stwierdzić należy, że problem ten oraz prawidłowość uzyskania dowodu z przeprowadzonych badań ginekologicznych Ewy K. bezpośrednio po dokonaniu aborcji, zostaną poddane ocenie sądu orzekającego i z tego względu formułowanie kategorycznego stanowiska w tym zakresie na obecnym etapie postępowania byłoby nieuprawnione.

   Rozstrzygnięcie sądu da przydatną dla praktyki odpowiedź, czy kobieta decydująca się na aborcję z naruszeniem przepisów ustawy po wykonaniu tego zabiegu jest pokrzywdzoną przestępstwem z art. 152 K.k., czy też jedynie świadkiem zdarzenia przestępczego w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania karnego.

   Pytanie pani poseł, czy zdrowie kobiety poddającej się dobrowolnie nielegalnemu zabiegowi przerwania ciąży jest ważniejsze od dobra śledztwa, postawione zostało w taki sposób, który nakazuje zawsze udzielić odpowiedzi twierdzącej, jako że życie i zdrowie ludzkie jest wartością najwyższą.

   Odnosząc się do rozważań pani poseł w przedmiocie ˝restrykcyjności prawa aborcyjnego˝, jako minister sprawiedliwości - prokurator generalny pragnę zauważyć, że obowiązkiem moim jak i podległych prokuratorów jest realizacja obowiązującego prawa, niezależnie od odmiennych ocen tego prawa prezentowanych przez różne ugrupowania polityczne i ich przedstawicieli.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Lech Kaczyński

   Warszawa, dnia 20 października 2000 r.