Odpowiedź ministra obrony narodowej

na interpelację nr 4573

w sprawie możliwości zaliczania ochotniczego przeszkolenia wojskowego studentów wyższych uczelni cywilnych w ramach Legii Akademickiej do służby wojskowej po studiach

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pana posła Zbigniewa Szymańskiego w sprawie możliwości zaliczania ochotniczego przeszkolenia wojskowego studentów wyższych uczelni cywilnych w ramach Legii Akademickiej jako służby wojskowej po studiach (4573), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Zasady odbywania służby wojskowej przez absolwentów szkół wyższych są określone w art. 91-98 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 1992 r. nr 4, poz. 16, z późn. zm.) oraz w rozporządzeniu ministra obrony narodowej z dnia 22 czerwca 1992 r. w sprawie zasadniczej służby wojskowej i nadterminowej zasadniczej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego (DzU z 1992 r. nr 56, poz. 277, z późn. zm.).

   Zgodnie z nimi absolwenci szkół wyższych, z wyjątkiem akademii medycznych i wyższych szkół morskich, zobowiązani są do odbycia trzymiesięcznego szkolenia w szkołach podchorążych rezerwy (SPR), jak i trzymiesięcznej praktyki w jednostce wojskowej na stanowisku przewidzianym dla oficerów lub chorążych. Na zakończenie podchorążowie zdają egzamin oficerski przed komisją powołaną przez dowódcę jednostki, w której odbywają praktykę. Natomiast w wyższych szkołach morskich studenci odbywają przeszkolenie wojskowe w ramach studium wojskowego. W akademiach medycznych zaś studenci zaliczają jako przedmiot obowiązkowy w trakcie studiów zajęcia z medycyny katastrof, a po ukończeniu uczelni podlegają dwumiesięcznemu przeszkoleniu w Szkole Podchorążych Rezerwy przy Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi, po którym zdają egzamin oficerski. Aktualne potrzeby sił zbrojnych wymagają przeszkolenia około 8 tys. oficerów rezerwy rocznie. Jednak ze względu na niedobór środków finansowych w 2001 r. możliwe będzie przeszkolenie jedynie około 6400 absolwentów szkół wyższych.

   Odpowiadając na zawarte w interpelacji pana posła Z. Szymańskiego szczegółowe pytania, pozwolę sobie poinformować, iż w ramach prowadzonych w Ministerstwie Obrony Narodowej prac restrukturyzacyjnych niepoślednią rolę odgrywają działania zmierzające do dostosowania systemu szkolnictwa wojskowego i jego struktur do nowych, jakościowych i ilościowych, potrzeb sił zbrojnych RP. Bardzo ważnym czynnikiem determinującym kierunki tych zmian będzie również jego włączenie w powszechny system edukacji narodowej. Dokona się to poprzez objęcie go jednolitą ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym. Działania te dotyczą również systemu szkolenia oficerów rezerwy, w tym dla Marynarki Wojennej RP. Rozwiewając obawy pana posła Z. Szymańskiego, pragnę zapewnić, że planowane zmiany pozostaną w zgodzie z zapisami Konwencji o przerabianiu statków handlowych na okręty wojenne z 18 października 1907 r., przyjętej przez Polskę w 1935 r. (DzU z 1936 r. nr 6, poz. 65).

   Niech mi wolno będzie jednakże poinformować pana marszałka, że, dostrzegając wagę omawianej problematyki, wydałem dyspozycję przeanalizowania funkcjonujących obecnie unormowań w tym względzie oraz zaproponowania realnych zmian w zasadach odbywania zasadniczej służby wojskowej przez absolwentów wszystkich uczelni cywilnych. Powinny one mieć na celu stworzenie systemu szkolenia, który, uwzględniając aktualne potrzeby sił zbrojnych RP, zapewni na czas mobilizacji i wojny odpowiednią liczbę oficerów właściwie przygotowanych pod względem wiedzy ogólnowojskowej i specjalistycznej.

   Za przyjęciem takich rozwiązań przemawiają zarówno względy merytoryczne, jak i finansowe, bowiem (w omawianym przypadku) zapotrzebowanie Marynarki Wojennej na oficerów rezerwy, którym należy nadać przydziały mobilizacyjne, wynosi 90-100 osób rocznie, podczas gdy szkoleniem w trakcie studiów objętych jest około 1300 studentów. Ponadto szkolenie to nie zapewnia właściwego przygotowania merytorycznego do pełnienia służby na okręcie bojowym. Zatem utworzenie, przykładowo, Szkoły Podchorążych Rezerwy przy Akademii Marynarki Wojennej pozwoliłoby zmniejszyć koszty kształcenia oficerów rezerwy dla potrzeb Marynarki Wojennej (wynoszące obecnie ponad 2 mln zł rocznie). Umożliwiłoby również przeprowadzenie szkolenia praktycznego na okrętach, czego nie zapewnia studium wojskowe w WSM, a także pozwoliłoby nadawać podchorążym przydziały mobilizacyjne zgodnie z ich predyspozycjami.

   Odnosząc się do pytania pana posła dotyczącego ochotniczego przeszkolenia wojskowego studentów, prowadzonego w Studium Wojskowym Wyższej Szkoły Morskiej w Szczecinie, pragnę podkreślić, że Ministerstwo Obrony Narodowej docenia wysiłki Legii Akademickiej, zmierzające do upowszechnienia wśród młodzieży wiedzy z zakresu bezpieczeństwa i obronności oraz kształtowania postaw patriotycznych. Pozwolę sobie wszakże zauważyć, iż zadania te leżą w gestii ministra edukacji narodowej. Program szkolenia wojskowego realizowany przez Legię Akademicką ma charakter eksperymentu i stanowi niewątpliwie cenną inicjatywę obywatelską, jednak w myśl obowiązujących obecnie przepisów ukończenia przeszkolenia wojskowego w takiej formie nie zwalnia studentów z obowiązku odbycia szkolenia w ramach szkoły podchorążych rezerwy. System ochotniczy nie gwarantuje bowiem stabilnego dopływu odpowiedniej liczby wyszkolonych właściwie oficerów rezerwy; byłby on także nieuzasadniony organizacyjnie, merytorycznie i ekonomicznie.

   Pozwolę sobie mieć nadzieję, że zarówno pan marszałek, jak i pan poseł Szymański przyjmą powyższe wyjaśnienia ze zrozumieniem.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Bronisław Komorowski

   Warszawa, dnia 25 października 2000 r.