Odpowiedź sekretarza stanu

w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów,

pełnomocnika rządu ds. rodziny

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 4577

w sprawie stanu koordynacji polityki państwa wobec młodzieży

   Szanowny Panie Marszałku! Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, w porozumieniu z zainteresowanymi członkami Rady Ministrów, przesyłam w załączeniu odpowiedź na interpelację posła Jana Kochanowskiego w sprawie stanu koordynacji polityki państwa wobec młodzieży.

   1. Czy był, jest albo będzie rozważany pomysł skupienia zadań centrum administracyjnego państwa wobec młodzieży w ramach jednego urzędu, np. na wzór istniejącego w RFN Federalnego Ministerstwa do Spraw Kobiet, Młodzieży i Seniorów?

   Wyjaśniam, że w RFN istnieje Federalne Ministerstwo do Spraw Rodziny, Seniorów, Kobiet i Młodzieży. Odnośnie do spraw Polski, problematyka funkcjonowania młodego pokolenia jest bardzo szeroka i przebiega poprzez wszystkie resorty rządu RP. Najbardziej jaskrawymi tego przejawami są problemy ludzi młodych związane z nauką w szkole i w szkole wyższej, z podejmowaniem pracy i funkcjonowaniem na rynku pracy, ochrona zdrowia, ale także sądownictwo dla nieletnich, profilaktyka podejmowana na tym polu przez policję, problemy funkcjonowania młodych na terenach wiejskich. Trudne jest skupienie tak szerokiej problematyki w ramach pracy jednego resortu ze względu na szeroki zakres zagadnień, jak również na specjalistyczne podejście służb odpowiednich resortów i widzenie tych problemów w szerszym kontekście danej dziedziny. Niemniej jednak sytuacja taka może sugerować ˝sektorowe˝ patrzenie na sytuację młodych. Sektorowość ta dotyczy jednak poszczególnych przejawów życia młodego człowieka i wymaga specjalistycznego uporządkowania w poszczególnych resortach.

   Drugim zagrożeniem ˝sektorowego˝ patrzenia na sytuację młodych jest ich ˝wyjęcie˝ z kontekstu podstawowej komórki społecznej, jaką jest rodzina. Zagrożenie takie znalazłoby urzeczywistnienie w postaci powołania odrębnych urzędów do spraw kobiet, do spraw dzieci, do spraw młodzieży, do spraw seniorów. Potrzeba całościowego spojrzenia na te zagadnienia stała u podstaw powołania Biura Pełnomocnika Rządu ds. Rodziny, ostatnio przekształconego w Departament Spraw Rodziny w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów. Departament ten ma kształtować całościowe i nie ˝wyjęte z kontekstu˝ spojrzenie na sprawy dzieci, młodzieży, kobiet i mężczyzn oraz seniorów. To całościowe spojrzenie na sprawy młodzieży dotyczy także zabezpieczenia się przed problemem izolacji i ˝sektorowego˝ patrzenia na te zagadnienia przez poszczególne resorty.

   Dowodem na dobre wyniki w tym zakresie jest opracowany ˝Raport o sytuacji polskich rodzin˝ przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 21 lipca 1998 r. oraz opracowany na jego podstawie ˝Program polityki prorodzinnej państwa˝ przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 3 listopada 1999 r. Oba te dokumenty w całym szerokim kontekście dostrzegają problemy młodych.

   Konkludując stwierdzam, że troska o polską młodzieży wyrażona przez pana posła w potrzebie skupienia zadań państwa wobec młodzieży w ramach jednego urzędu stała u podstaw powołania i obecnego funkcjonowania pełnomocnika rządu ds. rodziny oraz Departamentu Spraw Rodziny w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

   2. Jak przedstawia się koordynacja wypełniania zadań państwa wobec ludzi młodych pomiędzy takimi organami, jak: Ministerstwo Edukacji Narodowej, pełnomocnik rządu ds. rodziny oraz Urząd Kultury Fizycznej i Sportu?

   Koordynacja zadań państwa wobec ludzi młodych następuje głównie poprzez płaszczyznę realizacji ˝Programu polityki prorodzinnej państwa˝, który został opracowany jako całościowa koncepcja działań na tym polu. Międzyresortowy zespół ds. opracowania ˝Polityki prorodzinnej państwa˝, który został powołany przez prezesa Rady Ministrów, stał się miejscem wypracowania tej płaszczyzny na najbliższe lata. Ważnym uzupełnieniem tej działalności są stałe konsultacje międzyresortowe podejmowane przez poszczególne resorty przy podejmowaniu ważniejszych decyzji.

   3. Jak wygląda współpraca rządu z Polską Radą Młodzieży?

   Przedstawiciele Polskiej Rady Młodzieży uczestniczyli w pracach międzyresortowego zespołu ds. opracowania polityki prorodzinnej państwa. Szereg intensywnych roboczych spotkań tego zespołu było okazją do prezentowania wzajemnych stanowisk i konstruktywnego wkładu, także PRM, do opracowanego programu. Odbyły się także spotkania pełnomocnika rządu ds. rodziny z przedstawicielami Polskiej Rady Młodzieży. Uzupełnieniem tych kontaktów były bezpośrednie spotkania pełnomocnika rządu ds. rodziny z przedstawicielami władz największych organizacji młodzieżowych.

   W ostatnim czasie odbywają się także współorganizowane przez pełnomocnika rządu ds. rodziny regionalne konferencje ˝Młodzież wobec wyzwań polityki prorodzinnej˝. W konferencjach regionalnych, które odbyły się już w Warszawie (22 marca br.) i Katowicach (14 września br.) a kolejne odbywa się w Łodzi (27 września br.) wzięli udział liczni przedstawiciele środowisk młodzieżowych.

   4. Czy rząd pana premiera przedstawi kompleksowy program polityki młodzieżowej państwa?

   Kompleksowy program polityki młodzieżowej państwa zawarty jest w ˝Programie polityki prorodzinnej państwa˝. Poświęcono tym zagadnieniom prawie w całości kierunek IV ˝wychowanie młodego pokolenia˝, a w harmonogramie zawarto szereg szczegółowych zapisów kierunkujących pracę resortów w tym zakresie na najbliższe lata. Dla ilustracji warto przytoczyć tylko wybrane główne cele tego kierunku:

   Cel 4: Poprawa dostępności młodzieży do szkół średnich i wyższych, cel 6: Rozwój działalności sportowej, rekreacyjnej i turystycznej, cel 8: Zwiększenie udziału stowarzyszeń wychowawczych, organizacji młodzieżowych i akademickich w wychowaniu młodego pokolenia, cel 9: Udział młodego pokolenia w życiu państwa.

   W ramach wymienionych celów sformułowano szereg konkretnych działań: reforma sieci szkolnictwa uwzględniająca potrzeby środowiska, zwiększenie liczby uczelni i zawodowych szkół wyższych, uporządkowanie systemu stypendialnego dla uczniów i studentów, systemowe wspomaganie dzieci uzdolnionych i utalentowanych, wprowadzenie systemu kredytów studenckich, uruchomienie zajęć pozalekcyjnych, pozaszkolnych i środowiskowych w ramach koncepcji ˝szkoły otwartej˝ i stworzenie w ramach szkół lokalnych centrów kultury, uzupełnienie sieci świetlic szkolnych (przede wszystkim w szkołach podstawowych) i zabezpieczenie dzieciom opieki w godzinach pozalekcyjnych (dotyczy to szczególnie wsi i dzieci dojeżdżających do szkoły), kontynuacja programu ˝Sport dla wszystkich˝, ˝Sport wszystkich dzieci˝, ˝Sport w środowisku wiejskim i akademickim˝, wspieranie rozwoju społecznego ruchu sportowo-rekreacyjnego i turystycznego, wspieranie rozwoju ogólnodostępnej bazy sportowej, w tym budowy Centrum Integracyjnego Młodzieży, współpraca administracji rządowej i samorządowej ze stowarzyszeniami wychowawczymi i organizacjami młodzieżowymi w realizacji zadań wychowawczo-edukacyjnych, wspieranie, w tym finansowe, programów realizowanych przez stowarzyszenia wychowawcze i organizacje młodzieżowe, promowanie rozwoju organizacji młodzieżowych i stowarzyszeń wychowawczych w środowisku wiejskim, weryfikacja przepisów pod względem skuteczności i ich ew. nowelizacja w celu ograniczenia rejestrowania i działalności sekt, działania prewencyjne wśród dzieci i młodzieży (prelekcje, filmy, warsztaty), ograniczenie dostępności do narkotyków i alkoholu wśród dzieci i młodzieży, promowanie nowych form poradnictwa młodzieżowego oraz form interwencji pedagogicznej w środowisku otwartym, koordynowanie działań służb publicznych i organizacji pozarządowych w zapobieganiu i zwalczaniu przestępczości nieletnich, kontynuowanie badań w zakresie sytuacji demograficzno-społecznej dzieci i młodzieży, przygotowanie propozycji badań dla GUS oraz innych ośrodków badawczych w zakresie oceny sytuacji dzieci i młodzieży, monitorowanie inicjatyw na rzecz wspierania rodziny i wychowania młodego pokolenia.

   Poszczególnym działaniom przyporządkowano instytucje je realizujące, urząd odpowiedzialny za ich realizację, termin realizacji oraz sposób i wysokość finansowania. Problematyka młodzieżowa znalazła się także w pozostałych kierunkach ˝Programu polityki prorodzinnej państwa˝, który jest właśnie takim kompleksowym programem na rzecz polskiej młodzieży, ale nie widzianej ˝sektorowo˝, ale właśnie w szerszym kontekście rodzinnym i społecznym.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Maria Smereczyńska

   Warszawa, dnia 28 września 2000 r.