Odpowiedź ministra zdrowia

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 4721

w sprawie katastrofalnej sytuacji ortopedii kolanowo-biodrowej i koszyka podstawowych świadczeń medycznych opłacanych i gwarantowanych przez państwo

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją posłów na Sejm RP, panów Stanisława Misztala i Szymona Niemca, w sprawie sytuacji ortopedii kolanowo-biodrowej i koszyka podstawowych świadczeń medycznych opłacanych i gwarantowanych przez państwo, przekazaną przy piśmie z dnia 26 września nr SPS-0202-4721/00, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów, uprzejmie wyjaśniam:

   Większość problemów napotykanych w trakcie wdrażania reformy systemu ochrony zdrowia wiąże się ze zbyt niskimi nakładami finansowymi. Problemy te można rozwiązać tylko poprzez zmianę wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne. W tym celu przeprowadzona została wnikliwa analiza nakładów finansowych w pierwszym roku nowego systemu opieki zdrowotnej w Polsce, która potwierdza, że niezbędne jest zwiększenie wysokości składki. Jednak ze względu na sytuację finansową państwa możliwe jest jedynie sukcesywne - przez 3 lata - podnoszenie składki o 0,5% podstawy wymiaru, tak by docelowa składka wynosiła 9%. Należy dodać, że zgodnie z ustawą z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153, z późn.zm.) Rada Ministrów przedstawi Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej wnioski dotyczące wysokości składki, co nastąpi łącznie z projektem budżetu państwa.

   Zgodnie z zapisem cytowanej ustawy środki finansowe, jakimi dysponują kasy chorych, pochodzą głównie ze składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ustawa określa również, na jakie cele mogą być one przeznaczone. W art. 128 jako koszt kas chorych wymieniony został ˝koszt działalności kas chorych i jej oddziałów, w szczególności utrzymania nieruchomości, wynagrodzenia, narzuty na wynagrodzenia, diety i zwroty kosztów podróży˝. W artykule tym czytamy dalej, iż przychody kas chorych mogą być przeznaczone również na finansowanie inwestycji służących potrzebom kas chorych. Natomiast art. 129 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym stanowi, że ˝wysokość środków na koszty administracyjne kas chorych i jej oddziałów określa corocznie rada kasy w planie finansowym kasy˝. Kasy chorych sporządzają na każdy rok plan finansowy zrównoważony w zakresie wpływów i wydatków. Plan zatwierdzony przez Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych zostaje podany do publicznej wiadomości.

   Zgadzam się z panami posłami, że potrzeby w dziedzinie ortopedii kolanowo-biodrowej są aktualnie bardzo duże. Choroba zwyrodnieniowa stawów - artroza uznana została za chorobę cywilizacyjną. Problem narastania liczby pacjentów ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów, a szczególnie stawów biodrowych i kolanowych, związany jest z wydłużeniem się życia populacji, narastającą liczbą różnorodnych uszkodzeń ciała, coraz większymi przeciążeniami stawów, a także coraz szerszym stosowaniem leków, których jednym z działań niepożądanych jest zaburzenie ukrwienia kostnych końców stawowych, głównie głowy kości udowej.

   Należy również zwrócić uwagę na takie zagadnienia, jak:

   - zakres prawa pacjenta do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych (osoba ubezpieczona ma prawo do otrzymania i wszczepienia endoprotezy bezpłatnie na podstawie skierowania od lekarza specjalisty);

   - dostęp do kupowanych w ubiegłych latach (w ramach zakupów centralnych) endoprotez, co wynikało z finansowych możliwości budżetu Ministerstwa Zdrowia, a także liczba wszczepów kupowana przez regionalne kasy chorych.

   Coraz większa wiedza na temat artrozy wśród lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, wzrost doświadczenia w chirurgicznym leczeniu tej choroby wśród ortopedów, coraz większe doświadczenie w alloplastykach stawów, gromadzone przez poszczególne ośrodki urazowo-ortopedyczne, powodują częstsze niż uprzednio ustalanie wskazań do wszczepienia endoprotezy stawu, zgodnie ze standardami międzynarodowymi. Wzrosły także oczekiwania pacjentów na szybkie i trwałe uwolnienie ich od bólu i znaczną poprawę funkcji motorycznej.

   W roku 2000 minister zdrowia, chcąc zwiększyć dostęp do zabiegów wszczepiania endoprotez, przyjął do realizacji program ˝Zwalczanie kalectwa wynikającego z dysfunkcji stawów z powodu zmian zwyrodnieniowych˝ (w ramach programów polityki zdrowotnej państwa), celem którego jest ograniczenie niepełnosprawności wynikającej z dysfunkcji stawów spowodowanych zmianami zwyrodnieniowo-zapalnymi poprzez wszczepianie endoprotez stawów biodrowego i kolanowego oraz endoprotez onkologicznych.

   Przeznaczona na ten cel kwota stanowi 24 665 tys. zł. Realizatorami programu są regionalne kasy chorych (które z własnych środków dofinansowują jego realizację), ośrodki dokonujące wszczepów endoprotez w ortopedii i reumoortopedii oraz ośrodki wykonujące operacje rewizyjne.

   Kryteria, jakimi kierowano się przy doborze ośrodków realizujących program, to:

   - zespół co najmniej 2 specjalistów ortopedów, kierowany przez osobę ze stażem nie krótszym niż 10 lat, 2 fizjoterapeutów, w tym 1 mgr rehabilitacji ruchowej lub fizjoterapii;

   - wydzielone sale chorych na potrzeby ortopedii spośród sal urazowo-ortopedycznych;

   - dysponowanie na bloku operacyjną jedną salą operacjyną przeznaczoną wyłącznie do planowych zabiegów ortopedycznych;

   - wykonanie przez ośrodek rocznie co najmniej 50 alloplastyk stawu biodrowego i/lub 10 alloplastyk stawu kolanowego;

   - ośrodek upoważniony w ramach programu do przeprowadzania operacji rewizyjnych powinien dołączyć opinię krajowego konsultanta w dziedzinie ortopedii.

   Tryb udostępniania środków na realizację wspomnianego programu jest zgodny z zapisami ustaw z dnia 28 listopada 1998 r. o finansach publicznych, z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych, z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej oraz rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 31 grudnia 1998 r. w sprawie warunków i trybu przekazywania samodzielnemu publicznemu zakładowi opieki zdrowotnej środków publicznych oraz sposobu kontroli ich wykorzystania.

   1. Minister zdrowia na podstawie informacji o liczbie osób ubezpieczonych w regionalnych kasach chorych dokonuje podziału środków przeznaczonych na realizację programu przez poszczególne kasy chorych.

   2. Minister zdrowia w drodze umów zleca kasom chorych dokonanie wyboru ośrodków wszczepiających endoprotezy według określonych wyżej kryteriów oraz przekazanie środków na zakup endoprotez do wybranych zakładów opieki zdrowotnej dokonujących wszczepów.

   Operacje wszczepienia endoprotez stawów biodrowych i kolanowych wymagają dużego doświadczenia zespołu chirurgicznego, często stosowania przeszczepów kostnych allogenicznych z banku kostnego oraz użycia protez o specjalnej konstrukcji, tzw. rewizyjnych. Koszt takiej operacji kilkakrotnie przewyższa koszt operacji pierwotnej.

   W Klinice Ortopedycznej AM w Warszawie od kilku lat wzrasta liczba wykonywanych operacji rewizyjnych spowodowanych np. aseptycznym obluzowaniem elementu protezy stawu. Nierzadko obluzowaniu towarzyszy rozległa destrukcja tkanki kostnej wokół wszczepu, wynikająca z przyczyn mechanicznych oraz toksycznych (działanie cementu oraz drobin polietylenu powstałych w wyniku ścierania). W placówce tej od dwóch lat na ponad 400 wszczepionych endoprotez stawu biodrowego rocznie około 100 stanowią operacje rewizyjne.

   Dziękując panom posłom za zainteresowanie problemami zabiegów wszczepiania endoprotez, jednocześnie uprzejmie informuję, że wdrożenie programu profilaktyki zdrowotnej państwa w 2000 r. pn.: ˝Zwalczanie kalectwa wynikającego z dysfunkcji stawów z powodu zmian zwyrodnieniowych˝, stanowi przykład zbieżności finansowania jego realizacji z budżetu centralnego z finansowym udziałem kas chorych. Takie ˝wzmocnione˝ finansowanie pozwoliło na zniwelowanie problemu oczekiwania na wszczepienie endoprotez w niektórych województwach, w innych natomiast regionach kraju stan ten powinien ulec zdecydowanej poprawie.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Grzegorz Opala

   Warszawa, dnia 20 listopada 2000 r.