Odpowiedź ministra transportu i gospodarki morskiej

na interpelację nr 4734

w sprawie bezpieczeństwa podróżnych w pociągach i na dworcach PKP

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelacją posła Seweryna Kaczmarka w sprawie bezpieczeństwa podróżnych w pociągach i na dworcach PKP, przesłaną przy piśmie pana marszałka nr SPS-0202-4734/00 z dnia 28 września 2000 r., uprzejmie informuję.

   Bezpieczeństwo podróżnych oraz ładunków przewożonych koleją jest jednym z priorytetów polityki przewozowej Polskich Kolei Państwowych. Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (DzU nr 96, poz. 591 z późn. zm.) na PKP nałożyła obowiązek ochrony życia, zdrowia i mienia oraz kontrolę przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach szynowych.

   Dla sprawnej realizacji zadań wynikających z powyższych obowiązków, z inicjatywy kierownictwa Straży Ochrony Kolei oraz Dyrekcji Przewozów Pasażerskich, prezes Zarządu PKP swoją decyzją z dnia 27 marca 2000 r. powołał zespół sieciowy i 16 terenowych zespołów ds. bezpieczeństwa podróżnych w pociągach i na dworcach kolejowych. Zespoły terenowe zostały usytuowane w siedzibach zakładów przewozów pasażerskich.

   Zadaniem zespołu sieciowego oraz zespołów terenowych jest podejmowanie i realizacja działań koordynacyjnych dla zapewnienia poprawy bezpieczeństwa podróżnych w pociągach i na dworcach kolejowych, wynikających z opracowanych programów działania.

   Do zadań przewidzianych w programach działania zespołów należy m.in.:

   - określenie jednolitego systemu informowania o zagrożeniach i wydarzeniach w celu natychmiastowej reakcji (eliminacji poprzez interwencję SOK lub Policji),

   - przygotowanie dla celów prewencji bazy danych pozwalającej określić miejsca i pociągi szczególnie niebezpieczne,

   - wyposażenie pracowników związanych z prowadzeniem ruchu pociągów, a w szczególności drużyn konduktorskich, w radiotelefony lub telefony komórkowe,

   - szkolenie pracowników odnośnie do postępowania w przypadku występowania incydentów zagrażających życiu, zdrowiu i mieniu.

   Kolejnym przedsięwzięciem zmierzającym do poprawy bezpieczeństwa było podpisanie w dniu 10 lipca 2000 r. pomiędzy komendantem głównym Policji i prezesem zarządu dyrektorem generalnym Polskich Kolei Państwowych porozumienia w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego w środkach transportu kolejowego i na obszarach kolejowych.

   W porozumieniu tym obie strony zobowiązały się do podjęcia działań w celu:

   - zapewnienia łączności radiotelefonicznej dla współdziałania jednostek organizacyjnych PKP z Policją,

   - określenia zasad wspólnego patrolowania obszarów kolejowych przez Policję i Straż Ochrony Kolei, określenia zasad przekazywania Policji przez pracowników PKP, a zwłaszcza przez drużyny konduktorskie, informacji o zagrożeniach przestępczych,

   - określenia zasad udostępniania jednostkom Policji działającym na obszarach kolejowych lokali kolejowych, korzystania ze środków łączności kolejowej i innego sprzętu,

   - umożliwienia policjantom wykonującym zadania służbowe na obszarach kolejowych nieodpłatnych przejazdów pociągami, a w przypadku realizowania działań o charakterze operacyjnym - refundowania kwot wydatkowanych na zakup biletów na przejazd.

   W wyniku ww. porozumienia zostały podjęte wspólne starania o reaktywowanie działalności na terenie PKP kolejowych posterunków Policji.

   Prezes Zarządu PKP podjął decyzję o udostępnianiu dla potrzeb Policji pomieszczeń na dworcach kolejowych i w innych obiektach kolejowych po preferencyjnych stawkach odpowiadających kosztom utrzymania i eksploatacji.

   W sytuacji wzrastającej przestępczości na obszarze całego kraju, w tym również na terenach kolejowych, ważną rolę odgrywa rosnąca aktywność Straży Ochrony Kolei. Straż Ochrony Kolei średnio w dobie wystawia około 427 patroli do ochrony pociągów pasażerskich, które konwojują 233 pociągi.

   Liczba wydarzeń, tj. kradzieży przesyłek, urządzeń, kradzieży na szkodę podróżnych, wybryków chuligańskich, czyli dewastacji pociągów, urządzeń kolejowych, układania przeszkód na torze, obrzucania pociągów kamieniami, pobić osób i innych wykroczeń, zarejestrowanych przez SOK w I półroczu roku bieżącego w stosunku do II półrocza 1999 r. wzrosła o 2711 przypadków, tj. o 52,6%. Przyczyna tak znacznego wzrostu zagrożenia na obszarach kolejowych zdaniem Zarządu PKP jest wynikiem kilku zjawisk, w tym patologii społecznej, wzrastającego bezrobocia oraz pokusy zdobywania środków na utrzymanie przez kradzieże elementów urządzeń i przesyłek, jak też trudnej sytuacji kadrowej w Straży Ochrony Kolei oraz reorganizacji w Policji polegającej m.in. na likwidacji komisariatów kolejowych.

   Taki stan rzeczy zmusza zarówno Zarząd PKP, jak i Ministerstwo Transportu i Gospodarki Morskiej do podejmowania środków przeciwdziałających.

   Koncentracja sił Straży Ochrony Kolei, będąca wynikiem reorganizacji, doprowadziła w pierwszej połowie 2000 r. do wzrostu w porównaniu z II kwartałem 1999 r. o 103,5% ilości zatrzymanych sprawców, wzrostu wykrywalności wydarzeń o 78,5% oraz wzrostu odzyskanego mienia o ponad 49%.

   Te, jak widać, pozytywne tendencje nie mogą jednak zadowalać i dlatego ˝Analiza zagrożeń przestępczością oraz ocena bezpieczeństwa na obszarze PKP ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa pasażerów w pociągach i na dworcach kolejowych˝, była tematem posiedzenia kierownictwa Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej w dniu 28 września br.

   Na posiedzeniu tym stwierdzono jednoznacznie, że zarówno bezpieczeństwo podróżnych, jak i ochrona ładunków przewożonych koleją muszą należeć do priorytetów zarówno dla PKP, jak i Ministerstwa Transportu i Gospodarki Morskiej.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Jerzy Widzyk

   Warszawa, dnia 19 października 2000 r.