Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Edukacji Narodowej

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4758

w sprawie kredytów studenckich i bonów edukacyjnych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pana posła Stanisława Misztala (nr pisma SPS-0202-4758/00 z dnia 4 października br.) w sprawie dostępu studentów do preferencyjnych kredytów studenckich i wprowadzenia bonu edukacyjnego chciałbym podziękować panu posłowi za zainteresowanie problemami szkolnictwa wyższego.

   Odpowiedź na pytanie pana posła dotyczące kredytów studenckich wymaga z mojej strony wprowadzenia w podstawowe zasady funkcjonowania systemu kredytów studenckich.

   System kredytów studenckich został wprowadzony w roku 1998. Kredyty udzielane są przez banki komercyjne z własnych środków, jedynie z dopłatami do oprocentowania z budżetu państwa. W związku z powyższym banki, działając zgodnie z przepisami Prawa bankowego, mogą żądać odpowiednich zabezpieczeń spłaty, tym bardziej że kredyt studencki należy do kredytów długoterminowych (6 lat pobierania kredytu, rok karencji i 10 lat spłaty), a student należy do kredytobiorców o podwyższonym ryzyku. Banki stosują w stosunku do potencjalnych kredytobiorców różne poręczenia w zależności od indywidualnej oceny przyszłych zdolności kredytowych każdego studenta. Liczba poręczycieli jest również pochodną ich możliwości spłaty kredytu. Wychodząc naprzeciw potrzebom studentów, wprowadzono w przepisach zmiany umożliwiające poręczanie kredytu studenckiego przez Bank Gospodarstwa Krajowego ze środków Krajowego Funduszu Poręczeń Bankowych.

   Obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej wspiera działania ministra rolnictwa i rozwoju wsi zmierzające do uruchomienia poręczeń udzielanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla studentów mieszkających na obszarach wiejskich. W dniu 16 marca br. dokonano już stosownych zmian w ustawie z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (DzU z 1994 r. nr 1, poz. 2, z późn. zm.). Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz sposobów ich realizacji, który w szczególności określa zasady udzielania studentom poręczeń przez ARiMR, był rozpatrywany na posiedzeniu Rady Ministrów w dniu 3 października br.

   Zgodnie z przepisem art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. w sprawie pożyczek i kredytów studenckich (DzU nr 108, poz. 685, z późn. zm.) pierwszeństwo w uzyskaniu kredytu mają studenci o niskich dochodach na osobę w rodzinie. Każdego roku Bank Gospodarstwa Krajowego na podstawie możliwości Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich oraz wysokości aktualnych i planowanych stóp procentowych przeprowadza stosowne symulacje, które wyznaczają liczbę kredytów, do których będzie możliwe dokonanie dopłat do oprocentowania. Poziom dochodu uprawniający do otrzymania kredytu, ogłaszany zgodnie z przepisami przez ministra edukacji narodowej, nie jest wielkością stałą, znaną przed złożeniem wniosków kredytowych. Jest to jedynie narzędzie, które przy możliwej do udzielenia liczbie kredytów pozwala na wybór wniosków zgodnie z zasadą pierwszeństwa określoną w ustawie. Próg dochodu jest więc pochodną możliwości finansowych państwa, dochodów wykazanych przez studentów. Aby w ramach posiadanych środków zapewnić jednolite zasady przyznawania kredytów studenckich, próg dochodu uprawniający do kredytu może być ogłoszony dopiero po dokonaniu analizy wszystkich wniosków kredytowych, czyli w pierwszych dniach grudnia.

   Na podstawie przeprowadzonych w lipcu br. wstępnych kalkulacji środki finansowe Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich wystarczą na kontynuowanie 128 tys. kredytów (z czego 99 tys. stanowi kontynuację umów podpisanych w roku akademickim 1998/99 i 29 tys. umów podpisanych dodatkowo w roku akademickim 1999/2000) i podpisanie około 30 tys. nowych umów kredytowych.

   W roku akademickim 1999/2000 dochód na osobę w rodzinie studenta uprawniający do otrzymania kredytu nie przekraczał 550 zł. Wysokość tegorocznego progu dochodu może różnić się znacznie od wielkości obliczonej w warunkach ubiegłego roku, tym bardziej że utrzymująca się tendencja wzrostu bankowych stóp procentowych może wpłynąć na obniżenie liczby kredytów, skalkulowanej w ramach środków finansowych funduszu określonych wysokością dotacji budżetowej w roku 2000 i dotacji planowanej na rok 2001.

   W związku z drugim pytaniem dotyczącym bonów edukacyjnych uprzejmie wyjaśniam, iż temat ten był już rozważany w Ministerstwie Edukacji Narodowej w ramach prowadzonych prac poprzedzających reformę oświaty.

   Wprowadzona w roku 1999 reforma ustrojowa przekazała w gestie samorządów terytorialnych prowadzenie większości zadań oświatowych. Wiązało to się równocześnie ze zmianą źródeł zasilania finansowego oświaty poprzez rozszerzony system subwencyjny w formie części oświatowej subwencji ogólnej dla poszczególnych szczebli samorządowych - gmin, powiatów i województw samorządowych - oraz system dotacji celowych na określone zadania oświatowe związane głownie z zadaniami pozaszkolnymi. W 2000 r. w celu dalszego konsolidowania wydatków na oświatę w systemie części oświatowej subwencji ogólnej przesunięto do niej środki przeznaczone na finansowanie zadań oświatowych, które w 1999 r. zasilane były w formie dotacji celowych dla właściwych szczebli organów samorządowych. Równolegle w ramach sukcesywnego porządkowania przekształceń kompetencyjnych przekazano do działu: Opieka społeczna zadania związane z opieką nad dzieckiem.

   W myśl ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 część oświatowa subwencji ogólnej jest rozdzielona pomiędzy gminy, powiaty i województwa według zasad uwzględniających typy i rodzaje szkół oraz liczby uczniów w tych szkołach, przy uwzględnieniu 1-procentowej rezerwy w tej części subwencji. Kierunkowało to wypracowane reguły podziału części oświatowej subwencji ogólnej na wprowadzenie formuł algorytmicznych opartych na zasadzie ˝pieniądz idzie za uczniem˝, przy wzięciu pod uwagę liczby uczniów w stosownym ujęciu przeliczeniowym i finansowego standardu podziału subwencji traktowanego jako swoisty kalkulacyjny bon oświatowy, zarówno w odniesieniu do zadań szkolnych, jak i pozaszkolnych. W zakresie finansowania zadań oświatowych w 2000 r. znalazło to wyraz w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej z dnia 16 grudnia 1999 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego.

   Nowe rozwiązania z zakresu finansowania szkolnictwa wyższego ujęte w projekcie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie przewidują wprowadzenia bonu edukacyjnego.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Jerzy Zdrada

   Warszawa, dnia 16 października 2000 r.