Odpowiedź ministra - członka Rady Ministrów,

pełnomocnika rządu ds. usuwania skutków powodzi

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 505

w sprawie realizacji przez rząd programu odbudowy i modernizacji terenów gmin i obiektów dotkniętych powodzią w lipcu 1997 r.

   Odpowiadając na interpelację posłów na Sejm RP p.p. Marka Dyducha, Krystyny Herman, Mieczysława Jedonia i Czesława Pogody w sprawie realizacji przez rząd RP programu i zadań związanych z odbudową i modernizacją terenów gmin, obiektów, które ucierpiały w wyniku powodzi w lipcu 1997 r., z upoważnienia prezesa Rady Ministrów przedstawiam następujące wyjaśnienia podniesionych w niej kwestii.

   Ad 1. W związku z pytaniem o środki finansowe na pokrycie realizowanych zadań przez samorządy gmin informuję, że aktualnie dobiegają końca prace weryfikacyjne nad 229 wnioskami gmin (pierwsza część) z dorzecza Wisły o dofinansowanie realizowanych prac w dziedzinie budowy, odbudowy i renowacji urządzeń wodociągowych, dróg gminnych i mostów, placówek oświatowo-wychowawczych. Na dotację dla tych gmin przewidziano w rezerwie budżetowej 200 mln zł.

   Zaliczki w wysokości 60% wartości przyznanej dotacji przekazane zostaną gminom w trzeciej dekadzie maja br., bezpośrednio po zakończeniu weryfikacji i podpisaniu odpowiednich porozumień. Zadania te realizuje powołane do życia Biuro Terenowe ds. Usuwania Skutków Powodzi w Krakowie.

   Gminy 7 województw dorzecza Odry (jeleniogórskie, katowickie, legnickie, opolskie, wałbrzyskie, wrocławskie i zielonogórskie) korzystają z dotacji finansowych ze środków kredytowych Banku Światowego.

   Samorządy gminne i miejsko-gminne zgłosiły blisko 1200 projektów określających zakres odbudowy, modernizacji zniszczeń oraz wysokość środków potrzebnych na ich realizację. Projekty te poddano ocenie i weryfikacji, w wyniku tego zakwalifikowano do objęcia dofinansowaniem 650 projektów z 138 gmin.

   Zgodnie z wymaganiami proceduralnymi Banku Światowego przygotowana została pełna dokumentacja do uruchomienia pierwszej transzy z przewidzianych 120 mln USD w wysokości 15 mln USD. Będzie ona przekazana po 25 maja br. w następstwie podpisanych umów z poszczególnymi gminami.

   W ustawie budżetowej na 1998 r. przewidziane zostały dla gmin środki na wyrównanie ustawowych ulg w podatku rolnym z tytułu klęski żywiołowej oraz dotacje na zadania własne gmin z terenów dotkniętych skutkami powodzi w lipcu 1997 r. w wysokości 284 mln zł.

   Stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia ministra finansów z dnia 18 lipca 1997 r. minister finansów przekaże gminom dotacje nie później niż do 31 maja 1998 r. Środki te w znacznym stopniu wykorzystane zostaną przez gminy na sfinansowanie zadań związanych z odbudową popowodziową.

   Ad 2. Odpowiadając na pytanie dotyczące adekwatności wielkości środków budżetu państwa do wysokości zobowiązań gmin i instytucji z tytułu realizacji zadań inwestycyjnych w zakresie odbudowy infrastruktury społecznej i komunalnej, przede wszystkim pragnę zwrócić uwagę na fakt, że usuwanie skutków powodzi i odbudowa regionów nią dotkniętych jest procesem skoordynowanym w ramach całościowego programu działań i przeznaczonych na jego realizację środków finansowych pochodzących z różnych źródeł.

   W 1998 r. rezerwa celowa budżetu państwa na usuwanie skutków powodzi wynosi 862 mln zł. W wyniku różnorodnych działań łączna suma środków przeznaczonych na ten cel osiągnie blisko 3,5 mld zł. Na tę sumę złożą się między innymi środki kredytowe z Banku Światowego (443,5 mln zł) i Europejskiego Banku Inwestycyjnego (471,5 mln zł), środki pomocowe z funduszu PHARE (208 mln zł), ponad 752 mln zł uruchomionych w ramach kredytów preferencyjnych przez banki komercyjne, a także środki resortowe i środki własne samorządów gminnych. Przyjęta filozofia i polityka pozyskiwania zasobów finansowych i gospodarowania nimi opiera się na zasadzie generującej funkcji i roli pieniędzy pochodzących z budżetu. Rzecz w tym, by każda złotówka budżetowa wyzwalała i uruchamiała dodatkowe środki z kredytów zagranicznych i funduszy pomocowych, banków komercyjnych, funduszy społecznych, środków własnych gmin, a także samych powodzian.

   Zasadniczą przesłanką, jaką kierowaliśmy się przygotowując do decyzji Rady Ministrów propozycję rozdziału środków budżetowych, było zapewnienie sfinansowania uzgodnionych projektów inwestycyjnych gmin i instytucji dotyczących remontów i odbudowy infrastruktury technicznej i komunalnej, obiektów hydrotechnicznych, wałów i innych urządzeń melioracji podstawowej, dróg i mostów, placówek służby zdrowia, szkół i innych obiektów użyteczności publicznej.

   Ad 3. W odpowiedzi na pytanie dotyczące środków finansowych przeznaczonych dla Okręgowych Dyrekcji Gospodarki Wodnej uprzejmie informuję, że zgodnie ze zgłoszonymi zapotrzebowaniami przekazane zostały już Ministerstwu Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z przeznaczeniem dla ODGW w Krakowie i Wrocławiu środki w wysokości 17 841 628 zł na pokrycie zaległych zobowiązań.

   W dniu 8 maja 1998 r. zwróciłem się do ministra finansów o przekazanie z rezerwy celowej budżetu państwa przeznaczonej na usuwanie skutków powodzi, 50 mln zł na remonty i modernizację zniszczonych po powodzi obiektów hydrotechnicznych ODGW i 10 mln zł na realizowane przez ODGW inwestycje.

   Po ostatecznym wynegocjowaniu uproszczonych ze względu na przeznaczenie środków kredytowych warunków i procedur obowiązujących w Europejskim Banku Inwestycyjnym uzyskaliśmy zapewnienie o przekazaniu do dnia 25 maja br. pierwszej transzy środków z EBI (36 951 mln zł), co łącznie ze środkami z rezerwy budżetowej w wysokości 9,3 mln zł pozwoli na uruchomienie kwoty 46,251 mln zł na odbudowę wytypowanych do realizacji w pierwszej kolejności przez Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa obiektów hydrotechnicznych.

   Na remonty, odbudowę i modernizację urządzeń melioracji wodnych podstawowych, w tym zwłaszcza wałów przeciwpowodziowych znajdujących się w gestii Wojewódzkich Zarządów Melioracji i Urządzeń Wodnych, podległych Ministerstwu Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w roku 1998 przeznaczona została kwota 267,4 mln zł, w tym 209,663 mln zł z kredytu EBI i 57, 737 mln zł dotacji z rezerwy budżetowej.

   Pierwsza zaliczkowa transza w wysokości 10 mln ECU zostanie przekazana realizatorom tych inwestycji - WZMiUW około 20 maja br. Powstałe opóźnienia w uruchomieniu tych środków spowodowane zostały długotrwałymi, jednak uzasadnionymi zabiegami o wynegocjowanie najdogodniejszych, najprostszych zasad i warunków ich wykorzystania.

   Ad 4. W związku z pytaniem dotyczącym zwolnień zarządów gmin z obowiązujących przepisów o zamówieniach publicznych informuję, że problem ten był przedmiotem analiz i poszukiwań możliwych rozwiązań. Zasady i wymogi obowiązujące w tej mierze w Banku Światowym i Europejskim Banku Inwestycyjnym praktycznie wykluczają takie możliwości co do inwestycji finansowanych ze środków zagranicznych. W odniesieniu do inwestycji finansowanych ze środków krajowych podjęte zostaną działania na rzecz skrócenia terminów ustawowych przy zamówieniach publicznych.

   Ad 5. Sprawa podniesiona w pytaniu o termin uruchomienia dopłat do preferencyjnych, tzw. klęskowych kredytów dla rolników, których gosposarstwa ucierpiały w wyniku powodzi, znalazła rozwiązanie w postaci decyzji o przeznaczeniu na ten cel w bieżącym roku 38 mln zł. W dniu 15 kwietnia 1998 r. przekazano Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pierwszą ratę w uzgodnionej kwocie 6 036 670 zł. Następne raty uruchamiane będą zgodnie z przyjętym w tej mierze harmonogramem.

   Minister

   Jerzy Widzyk

   Warszawa, dnia 15 maja 1998 r.