Odpowiedź ministra edukacji narodowej

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 5089

w sprawie realizacji postanowień Karty nauczyciela

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Stanisława Pawlaka oraz pani poseł Elżbiety Szparagi z dnia 9 listopada bieżącego roku w sprawie realizacji postanowień ustawy Karta nauczyciele oraz wstępnych kwot części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2001 (SPS-0202-5089/00) uprzejmie informuję, co następuje.

   W wyniku sygnalizowanych przez jednostki przyjęta w ustawie budżetowej na rok 2000 część oświatowa subwencji ogólnej wyniosła ogółem 19 277 285 000 zł i wzrosła nominalnie do roku 1999 o 16,4% (tj. o 2 726 152 000 zł), w tym w układzie porównywalnym o 9,41%. Wysokość środków niezbędna na wdrożene przepisów płacowych wynikających z Karty nauczyciela dla nauczycieli poszczególnych stopni awansu (w kwocie 14 087 810 013) zangażowała łącznie 73% środków subwencji oświatowej. Jest to zgodne z przyjętym standardem w tym zakresie. Wysokość tych środków gwarantowała łączny nominalny ponad 12-procentowy wzrost wynagrodzeń, zatem wzrost znacznie wyższy od wynikającego z prognozowanego wskaźnika wzrostu wynagrodzeń przyjętego w ustawie budżetowej (6,7%). Projekt ustawy wraz z kalkulacjami przewidującymi wskaźniki wzrostu wynagrodzeń nauczycieli był przedłożony do konsultacji międzyresortowych, następnie przyjęty przez rząd RP i parlament. Ponadto na przestrzeni całego 1999 r. przyjęte rozwiązania płacowe były poddane szczególnemu trybowi konsultacji w ramach specjalnie powołanego ˝Zespołu do opracowania strategii finansowania wynagrodzeń w oświacie, z uwzględnieniem skutków wynikających z nowelizacji ustawy Karta nauczyciela˝, w którym uczestniczyli przedstawiciele związków zawodowych, wszystkich samorządów, publicznych i niepublicznych organizacji oświatowych. Mimo to wysokość przeciętnego wynagrodzenia ukształtowała się na poziomie wyższym od planowanego. Spowodowało to przyspieszenie wdrażania planowanego na trzy lata wzrostu wynagrodzeń nauczycieli.

   W wyniku sygnalizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego niedoborów środków na wynagrodzenia powołany został przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego Zespół ds. oceny skutków wdrożenia Karty nauczyciela. Komisja przyjęła kwotę 1 196 000 tys. zł jako niedobór zawartych w części oświatowej subwencji ogólnej środków niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów wdrożenia zmian w Karcie nauczyciela w roku 2000 oraz rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 11 maja bieżącego roku.

   Pragnę poinformować pana marszałka, iż Ministerstwo Edukacji Narodowej przekazało jednostkom samorządu terytorialnego informację o wysokości niedoboru części oświatowej subwencji ogólnej na realizację Karty nauczyciela, a rząd Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczął już przekazywanie stosownych decyzji i środków finansowych jednostkom samorządu terytorialnego. Ponadto, jak wynika z zapewnień ministra finansów, rząd dołoży wszelkich starań, aby w budżecie w roku 2000 znaleźć dodatkowe środki, które pozwolą na pełne zrekompensowanie skutków zmian w Karcie nauczyciela możliwie wielu jednostkom samorządu terytorialnego (w tym zwłaszcza otrzymującym subwencję wyrównawczą) jeszcze w tym roku. Natomiast tym jednostkom, które nie uzyskają pełnej rekompensaty w bieżącym roku, zostanie zapewnione ich pokrycie w roku 2001, z uwzględnieniem kosztów poniesionych przez te jednostki w związku z późniejszym otrzymaniem środków, w tym ewentualnych kredytów.

   Ponadto uprzejmie informuję, iż wysokość kwot niezbędnych na realizację Karty nauczyciela w poszczególnych jednostkach samorządu terytorialnego została określona na podstawie ankiety ˝Rozliczenie skutków wdrożenia nowego systemu wynagradzania nauczycieli˝. W kalkulacji uwzględniono wynagrodzenie zasadnicze, dodatki i wynagrodzenia dodatkowe w wysokościach podanych przez poszczególne jednostki jako łączne wynagrodzenie nauczycieli zatrudnionych w dniu 10 kwietnia bieżącego roku w warunkach przed wprowadzeniem Karty nauczyciele oraz w warunkach po wprowadzeniu karty, uwzględniając algorytm przyjęty przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 25 lipca bieżącego roku. Ostateczna kwota uwzględnia zatem także skutki w skali rocznej i tzw. pochodne od wynagrodzeń nauczycieli - 26,83% (1,2683). Powyższe kryteria zastosowano do wszystkich jednostek samorządu terytorialnego i nie uwzględniają one zobowiązań samorządów wychodzących ponad podane kalkulacje, a wynikające z regulaminów przyjmowanych przez organy prowadzące.

   Ministerstwo Edukacji Narodowej przeprowadziło, tylko w uzasadnionych przypadkach, korektę otrzymanych danych statystycznych w zakresie liczby etatów nauczycielskich oraz błędów wypełnienia ankiety. Skutki finansowe wdrożenia Karty nauczyciela w warunkach po korekcie danych i z uwzględnieniem przyjętej metodologii ich naliczania zamknęły się ogółem w kwocie 2 018 114 681 zł. Oznacza to, iż niezbędna nieplanowana kwota z tytułu wprowadzenia Karty nauczyciela (łącznie ze środkami przekazanymi w subwencji oświatowej oraz korektami) ukształtowała się na poziomie 1 286 214 453 zł. Pismem z dnia 29 listopada bieżącego roku dodatkowe skutki finansowej w tej wysokości ze wskazanym podziałem na poszczególne jednostki samorządu terytorialnego zostały przekazane do realizacji Ministerstwu Finansów. O kolejności wypłat należnych środków z tytułu wdrożena Karty nauczyciela w bieżącym roku oraz w 2001 r. zadecyduje minister finansów.

   Jednocześnie uprzejmie informuję pana marszałka, że Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało rozwiązania prawne (zmiana art. 30 ust. 5 ustawy Karta nauczyciela) umożliwiające zbilansowanie w roku 2001 dodatkowych, nieplanowanych skutków finansowych poniesionych w roku 2000 przez budżet państwa z tytułu wdrożenia nowego systemu wynagradzania nauczycieli.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Edmund Wittbrodt

   Warszawa, dnia 6 grudnia 2000 r.