Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 5320

w sprawie dostępu obywateli do jednolitych tekstów ustaw

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji nr SPS-0202-5320/00 pana posła Jerzego Jaskierni w sprawie dostępu obywateli do jednolitych tekstów ustaw uprzejmie przedstawiam, co następuje:

   Możliwość powszechnego dostępu obywateli do tekstów jednolitych ustaw reguluje w pewnym zakresie ustawa z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (DzU nr 62, poz. 718), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2001 r.

   Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 4 tej ustawy teksty jednolite ustaw publikowane są w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej, w formie obwieszczenia. Tekst jednolity ustawy ogłaszany jest przez marszałka Sejmu (art. 16 ust. 1).

   Zainteresowany obywatel może stosownie do art. 21 ust. 2 powołanej ustawy zamówić prenumeratę lub nabyć Dzienniki Ustaw w stałych punktach sprzedaży prowadzonych przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów oraz w punktach sprzedaży mieszczących się w siedzibach niektórych organów administracji rządowej, sądów oraz innych jednostek.

   Jednocześnie na urzędy terenowe organów administracji rządowej oraz organy samorządu terytorialnego owa ustawa w art. 26 nałożyła wreszcie obowiązek prowadzenia zbiorów Dziennika Ustaw, Monitora Polskiego oraz Monitora Polskiego B i udostępniania ich nieodpłatnie do powszechnego wglądu w miejscach do tego przeznaczonych, w siedzibach i w godzinach pracy urzędu.

   Należy przypuszczać, że zbyt krótki okres obowiązywania ustawy, o której mowa, może na dzień dzisiejszy nie pozwolić na obiektywną ocenę realizacji ostatniego z powyższych obowiązków, w szczególności odnośnie do nowych tekstów jednolitych ustaw.

   Problem szybkiego dostępu do informacji prawnej był pierwszym tematem, którego informatyzacji podjęto się w Ministerstwie Sprawiedliwości. Uczyniono to już w 1991 r. Rozpoczęte działania skupiały się na udostępnianiu jednostkom resortu bazy prawnej obejmującej Dzienniki Ustaw i Monitory Polskie (od 1918 r.), a także orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, sądów apelacyjnych i Trybunału Konstytucyjnego. Baza emitowana była przez Ośrodek Informatyki Kancelarii Sejmu i Spółkę z o.o. ˝Marka˝. Była to wówczas jedyna baza dostępna na rynku. Ogromną zaletą bazy był nieograniczony do niej dostęp. Jeden egzemplarz, otrzymywany od autorów, znajdował się w Ministerstwie Sprawiedliwości, był powielany i przekazywany wszystkim jednostkom okręgowym, te zaś mogły do woli powielać i przekazywać je na szczebel rejonu. Możliwe było również przekazywanie baz do komputerów prywatnych sędziów i prokuratorów.

   W 1997 r. stała się dostępna pełnotekstowa baza prawnicza autorstwa przedsiębiorstwa LEX, która została zakupiona przez Ministerstwo Sprawiedliwości w 150 egzemplarzach, głównie dla jednostek apelacyjnych i okręgowych oraz centrali ministerstwa.

   Z kolei w 1998 r. ministerstwo zakupiło 366 egzemplarzy, z czego 27 egzemplarzy do centrali MS, a 339 do sądów i prokuratur. Stwierdzono ponadto, że jednostki terenowe nabywały dodatkowe egzemplarze z wygospodarowanych środków. Liczba dodatkowo zakupionych licencji wyniosła wówczas 199 CD-ROM. Wyposażenie jednostek rejonowych w komputery spowodowało dostępność bazy LEX w sądach rejonowych i prokuraturach.

   W 1999 r. Departament Centrum Ogólnopolskich Rejestrów Sądowych i Informatyzacji Resortu (CORS) wynegocjował z przedsiębiorstwem LEX bardzo korzystne warunki zakupu bazy LEX Omega dla wszystkich jednostek resortu, mianowicie dotyczące:

   1) ceny (cena rynkowa wynosi powyżej 4000 zł, natomiast dla naszego resortu wynosi 1820),

   2) równorzędnego traktowania instalacji jednostanowiskowych z instalacjami sieciowymi,

   3) bezpłatnego szkolenia dowolnej liczby użytkowników.

   Ponadto podjęto decyzję o decentralizacji zakupów, jednak z zachowaniem wynegocjowanych warunków identycznych jak w umowie z centralą ministerstwa.

   Znacznie obniżona cena i decentralizacja zakupów spowodowała wzrost zakupionych przez sądy i prokuratury w 1999 r. licencji. Liczba ta wyniosła 1234, z czego przeznaczono dla:

   - sądów apelacyjnych 33,

   - sądów okręgowych - 716,

   - prokuratur apelacyjnych - 39,

   - prokuratur okręgowych - 446.

   Przy znacznym wzroście liczby instalacji sieciowych w sądach i prokuraturach zrównanie ceny licencji jednostanowiskowych i sieciowych pozwoliło na szerszy dostęp do informacji, bez dodatkowych zakupów i wzrostu kosztów.

   W 2000 r., zgodnie z informacją uzyskaną na podstawie dowodów zakupu od przedsiębiorstwa LEX, liczba zakupionych licencji wyniosła 971. Dodatkowo kupiono 420 egzemplarzy bazy dla ˝sędziego i prokuratora˝ i zainstalowano je w komputerach przeznaczonych do protokołowania w salach rozpraw. Są to komputery przenośne bądź stacjonarne.

   Departament CORS monitoruje również pojawiające się na rynku nowe, konkurencyjne bazy informacji prawnej, organizuje pokazy tych baz dla pracowników resortu oraz zbiera opinie o bazach od jednostek, które chciałby sporadycznie są w posiadaniu tych baz. Takimi bazami, które mogą stanowić dopełnienie bazy LEX Omega, są baza LEX Polonika, autorstwa PWN, oraz baza C.H.Beck. Planuje się w 2001 r. zakup co najmniej jeszcze jednej bazy prawnej i udostępnienie jej w sieci Ministerstwa Sprawiedliwości.

   Rok 2001 powinien być tym rokiem, w którym każdy sąd i prokuratura apelacyjna, okręgowa i rejonowa będą dysponowały choć jednym egzemplarzem bazy prawnej i sprzętem do jej zainstalowania.

   Wobec deklaracji przedsiębiorstwa LEX duży nacisk kładziony jest na szkolenie, tak by użytkownicy mogli wykorzystać wszystkie dostępne w systemie funkcje.

   Zaznaczyć trzeba, że cały wysiłek Departamentu CORS Ministerstwa Sprawiedliwości skierowany jest na wyposażenie w narzędzia przyspieszające prace pracowników resortu.

   Zważywszy, że pytania zawarte w interpelacji pana posła Jerzego Jaskierni, dotyczące możliwości usprawnienia systemu informacji prawniczej dostępnego w urzędach administracji publicznej oraz dostępu dla obywateli do informacji prawniczej w tych urzędach i rysujących się perspektywach, wykraczały poza zakres właściwości resortu, minister sprawiedliwości zwrócił się do ministra spraw wewnętrznych i administracji z prośbą o nadesłanie informacji uzupełniających (pismo z dnia 22 stycznia 2001 r,- nr P.IV.477/50/01).

   Niezwłocznie po uzyskaniu tych materiałów odpowiedź na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni zostanie, w razie potrzeby, uzupełniona.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Janusz Niemcewicz

   Warszawa, dnia 30 stycznia 2001 r.