Odpowiedź prezesa

Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 5332

w sprawie pracowniczych bonów towarowych

   Szanowny Panie Marszałku! Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pozwalam sobie przedstawić odpowiedź na interpelację zgłoszoną przez panią poseł Annę Sobecką w sprawie bonów towarowych.

   Na wstępie należy zaznaczyć, że przyznawanie bonów towarowych ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych pracownikom traktowane jest przez pracodawców jako forma pomocy materialnej zatrudnionym. Z tego też względu akcje takie nasilają się w okresie świąt, kiedy rosną wydatki poszczególnych osób i sytuacja rodzin pracowniczych jest szczególnie trudna. Taka forma pomocy jest atrakcyjniejsza finansowo zarówno dla pracodawcy, jak i pracownika niż przyznanie pomocy finansowej.

   Udokumentowane wydatki ponoszone przez pracodawcę z innych środków niż zakładowy fundusz świadczeń socjalnych na zakup bonów towarowych dla wszystkich pracowników stanowić będą dla tych pracodawców koszty uzyskania przychodów, jako wydatki poniesione na rzecz pracowników (art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - DzU nr 54 z 2000 r., poz. 654, ze zm.).

   Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia ministra finansów z dnia 24 marca 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (DzU nr 35, poz. 173, ze zm.) wartość rzeczowych świadczeń okolicznościowych (w tym bonów towarowych), jakie otrzymał pracownik w wysokości nieprzekraczającej kwoty najniższego wynagrodzenia pracowników, obowiązującego w grudniu roku poprzedzającego rok podatkowy, jest wolne od podatku dochodowego.

   Z danych, jakimi dysponuje Ministerstwo Gospodarki, wynika, że w Polsce funkcjonują dwa rodzaje bonów:

   - emitowane przez przedsiębiorców prowadzących placówki handlowe czy usługowe, w tym zarówno pojedyncze punkty, jak i wielkie sieci handlowe. Oczywiste jest, że takie bony mogą być zrealizowane tylko w sklepach danego przedsiębiorcy, w przeciwnym razie emisja bonów towarowych byłaby dla niego nieopłacalna;

   - emitowane przez wyspecjalizowane firmy zajmujące się emisją bonów. Tego typu bony towarowe nie są z reguły przypisane do sieci sklepów jednej firmy, mogą być realizowane we wszystkich placówkach handlowych (a także usługowych i restauracjach), które podpiszą z emitentem stosowną umowę. Posiadacz bonu (konsument) otrzymuje listę punktów przyjmujących dane bony. Dodatkowo specjalne oznakowanie znajdujące się w danej placówce (np. w formie nalepki na szybie) pozwala na identyfikację punktu, w którym bon może być zrealizowany. Ponieważ zawarcie i wykonywanie ww. umowy wiąże się z koniecznością wnoszenia na rzecz emitenta pewnych opłat, wiele placówek handlowych nie jest zainteresowanych taką ofertą.

   Ministerstwo Gospodarki, dostrzegając zakłócanie konkurencji w handlu detalicznym przez praktykę emisji bonów towarowych, rozważa możliwość wystąpienia w sprawie zmiany przepisów w kierunku wprowadzenia zakazu emisji bonów przez wszystkich przedsiębiorców lub zmiany przepisów podatkowych poprzez wprowadzenie kwoty wolnej od podatku dochodowego i składki na ubezpieczenie społeczne, którą mógłby wypłacać pracodawca okolicznościowo, w wysokości aktualnie określonej kwoty wolnej rzeczowego świadczenia okolicznościowego.

   W ocenie urzędu praktyka emitowania bonów towarowych, jakkolwiek może potencjalnie powodować pewne zakłócenia konkurencji, jednak jest akceptowana przez konsumentów. Należy także wskazać, że zjawisko to rozwija się w korzystnym dla rynku kierunku, tj. emitowania bonów przez specjalizujące się w tym firmy (a nie sieci handlowe) do realizacji w szerokiej gamie placówek handlowych, usługowych i gastronomicznych. Mimo wszystko urząd będzie analizował dalszy rozwój tego zjawiska i podejmował we współpracy z właściwymi resortami prace nad rozwiązaniem zaistniałych problemów.

   Odnosząc się natomiast do propozycji pani poseł wprowadzenia nowej formy bonów towarowych posiadających jedynie nominał (bez określenia sieci sklepów, w których można je zrealizować) oraz ich rozdzielnictwa poprzez organy administracji terenowej, należy wskazać, że zrodziłoby to wiele problemów natury organizacyjnej i prawnej. Oznaczałoby to bowiem obciążenie samorządów nowymi obowiązkami, związanymi z obsługą logistyczną i finansową całej operacji, ze szkodą dla realizacji innych zadań. Można też sądzić, że spowodowałoby to wyeliminowania posądzeń o korupcję, a jedynie rozszerzyło te posądzenia na urzędników. Ponadto należy podkreślić, że bon towarowy posiadający tylko nominał i możliwy do zrealizowania w każdej placówce detalicznej stawałby się w pewnym sensie pieniądzem, a na podstawie art. 227 Konstytucji RP wyłączne prawo emisji pieniądza w Polsce posiada Narodowy Bank Polski, który jest odpowiedzialny również za wartość pieniądza. W związku z powyższym niezbędna byłaby opinia w tym zakresie prezesa NBP.

   Niemniej należy podkreślić, że problem emisji bonów towarowych wymaga pilnego rozwiązania i jako taki pozostaje w zakresie zainteresowania zarówno Ministerstwa Gospodarki, jak i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

   Z poważaniem

   Prezes UOKiK

   Tadeusz Aziewicz

   Warszawa, dnia 23 stycznia 2001 r.